কুমার সূক্তম্

कुमारसूक्तम्
म्
कुमारसूक्तम्
म्
ऋषिःःवामदेवः, देवता१-६अग्निः, ७-८सोमकःमकःसाहदेव्यःयः, १०अश्विनौ,
छन्दःदः१,४गायत्रीी, २,५,६विराड्गायत्री, ३, ७-१०निचृद्गायत्री
स्वरःवरःषड्जःः
अ॒ग्निर्होताता॑नोअध्व॒रेवा॒जीसन्परि॑णीयते।
दे॒वोदे॒वेषु॑य॒ज्ञियःयः॑॥४.०१५.०१
परि॑त्रिवि॒ष्ट्य॑ध्व॒रंयात्यय॒ग्नीर॒थीरि॑व।
आदे॒वेषु॒प्रयो॒दध॑त्॥४.०१५.०२
परि॒वाज॑पतिःःक॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत्मीत्।
दध॒द्रत्ना॑निदा॒शुषेषे॑॥४.०१५.०३
अ॒यंयःसृञ्ज॑येपु॒रोदै॑ववा॒तेस॑मि॒ध्यतेयते॑।
द्यु॒माँअ॑मित्र॒दम्भ॑नः॥४.०१५.०४
अस्य॑घावी॒रईव॑तो॒ऽग्नेरी॑शीत॒मर्त्यः॑।
ति॒ग्मजमज॑म्भस्य
मी॒ळ्हुषःषः॑॥४.०१५.०५
तमर्व॑न्तंतं॒नसा॑न॒सिम॑रु॒षंनदि॒वःशिशु॑म्।
म॒र्मृ॒ज्यन्तेते॑दि॒वेदि॑वे॥४.०१५.०६
बोधध॒द्यन्मा॒हरि॑भ्यांयांकुमा॒रःसा॑हदे॒व्यःयः।
अच्छाछा॒नहू॒तउद॑रम्॥४.०१५.०७
उ॒तत्यायाय॑ज॒ताहरी॑कुमा॒रात्सासा॑हदे॒व्यात्यात्।
प्रय॑तास॒द्यआद॑दे॥४.०१५.०८
ए॒षवां॑देवावश्विना
नाकुमा॒रःसा॑हदे॒व्यःयः।
दी॒र्घायुयु॑रस्तु॒सोमम॑कः॥४.०१५.०९
तंयु॒वंदे॑वावश्विना
नाकुमा॒रंसा॑हदे॒व्यम्यम्।
कुमारसूक्तम्
म्
दी॒र्घायुयु॑षंकृणोतनतन॥४.०१५.१०
ऋषिःः-१, ३-८, १०-१२कुमारआत्रेयो, वृशोवाजारउभीवा;
२, ९वृशोजारः॥
देवता- अग्निः॥
छन्दःदः-१, ३, ७, ८त्रिष्टुपःुपः२स्वराट्पङ्क्तिःः४, ५, ९, १०निवृत्त्रिष्टुपुप;
६भुरिवपङ्क्तिःः११विराट्त्रिष्टुप्ुप्; १२निचृदतिजगती॥जगती॥
स्वरःवरः- १, ३-५, ७-११धैवतः; २, ६पञ्चमःमः, १२निषादःषादः॥
कु॒मा॒रंमा॒तायु॑व॒तिःसमु॑ब्धंधं॒गुहा॑बिभर्ति॒नद॑दाति
पि॒त्रे।
अनी॑कमस्यय॒नमि॒नज्जनाना॑सःपु॒रःप॑श्यन्ति॒निहि॑तमर॒तौ॥५.००२.०१
कमे॒तंत्वंवंयु॑वतेकुमा॒रंपेषी॑बिभर्षि॒महि॑षीजजान।
पू॒र्वीर्हिगर्भः॑श॒रदो॑व॒वर्धाप॑श्यंयंजा॒तंयदसू॑तमा॒ता॥५.००२.०२
हिर॑ण्यदन्तंतं॒शुचि॑वर्णमामा॒रात्क्षेत्रा॑दपश्यय॒मायु॑धा॒मिमामा॑नम्।
द॒दा॒नोअ॑स्माअ॒मृतं॑वि॒पृक्व॒त्किंंमाम॑नि॒न्द्राःाःकृ॑णवन्ननुनु॒क्थाःथाः॥५.००२.०३
क्षेत्रा॑दपश्यंयंसनु॒तश्चर॑न्तंतंसु॒मद्यू॒थंनपु॒रुशोभभ॑मानम्।
नताअ॑गृभ्र॒न्नज॑निष्ट॒हिषःपलि॑क्नी॒रिद्यु॑व॒तयो॑भवन्ति
॥५.००२.०४
केमे॑मर्य॒कंविय॑वन्त॒गोभि॒र्नयेषां॑गो॒पाअर॑णश्चि॒दास॑।
यईं॑जगृ॒भुरव॒तेसृ॑ज॒न्त्वाजावाजा॑तिप॒श्वउप॑नश्चिकि॒त्वान्वान्॥५.००२.०५
व॒सांराजा॑नंवस॒तिंजना॑ना॒मरा॑तयो॒निद॑धु॒र्मर्त्ये॑षु।
ब्रह्मा॒ण्यत्रे॒रव॒तंसृ॑जन्तुनिन्दि॒तारो॒निन्द्या॑सोभवन्तु॥५.००२.०६
शुन॑श्चि॒च्छेपंछेपं॒निदि॑तंस॒हस्रा॒द्यूपाूपा॑दमुञ्चो॒अश॑मिष्ट॒हिषः।
ए॒वास्मदद॑ग्ने॒विमु॑मुग्धि॒पाशा॒न्होत॑श्चिकित्व
इ॒हतूनि॒षद्य॑॥५.००२.०७
हृ॒णी॒यमा॑नो॒अप॒हिमदैयेः॒प्रमे॑दे॒वानां॑व्रत॒पाउ॑वाच।
इन्द्रो॑वि॒द्वाँाँअनु॒हित्वावा॑च॒चक्ष॒तेना॒हम॑ग्ने॒अनु॑शिष्ट॒आगागा॑म्॥५.००२.०८
विज्योति॑षाबृह॒ताभा॑त्य॒ग्निरारा॒विर्विश्वा॑निकृणुतेमहि॒त्वावा।
प्रादेादे॑वीर्मा॒याःस॑हतेदु॒रेवाः॒शिशीशी॑ते॒श‍ृङ्गेे॒रक्ष॑सेवि॒निक्षे॑॥५.००२.०९
उ॒तस्वावा॒नासो॑दि॒विष॑न्त्व॒ग्नेस्ति॒ग्मायुमायु॑धा॒रक्ष॑से॒हन्त॒वाउ॑।
मदे॑चिदस्य॒प्ररु॑जन्ति॒भामा॒नव॑रन्तेतेपरि॒बाधो॒अदे॑वीः॥५.००२.१०
कुमारसूक्तम्
म्
ए॒तंते॒स्तोमंमं॑तुविजातजात॒विप्रो॒रथं॒नधीरः॒स्वपावपा॑अतक्षम्म्।
यदीदद॑ग्ने॒प्रति॒त्वंवंदे॑व॒हर्याः॒स्व॑र्वतीरतीर॒पए॑नाजयेम॥५.००२.११
तु॒वि॒ग्रीवो॑वृष॒भोवा॑वृधा॒नो॑ऽश॒त्र्व१व१॒॑र्यःसम॑जाति॒वेदः॑।
इती॒मम॒ग्निम॒मृता॑
अवोचन्ब
ब॒र्हिष्म॑ते॒
मन॑वे॒
शर्म॑
यंसद्ध॒विष्म॑ते॒
मन॑वे॒
शर्म॑
यंसत्॥
५.००२.१२
कुमारसूक्तम्
म्
कुमारसूक्तंंस्वररहितम्तम्
अग्निर्होतातानोअध्वरेवरेवाजीसन्परिणीयते।
देवोदेवेषुयज्ञियःयः॥४.०१५.०१
परि
त्रिविष्ट्यध्वरंवरंयात्यग्नीरथीरिवव।
आदेवेषुप्रयोदधत्॥४.०१५.०२
परि
वाजपतिः
ःकविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत्मीत्।
दधद्रत्नानिदाशुषेषे॥४.०१५.०३
अयंयःसृञ्जयेयेपुरोदैववातेसमिध्यतेयते।
द्युमाँुमाँअमित्रदम्भनःनः॥४.०१५.०४
अस्य
घावीरईवतोऽग्नेरीशीतशीतमर्त्यः।
तिग्मजम्भस्य
मीळ्हुषःषः॥४.०१५.०५
तमर्वन्तंतंनसानसिमरुषं
षंनदिवःवःशिशुम्म्।
मर्मृज्यन्तेतेदिवेदिवेवे॥४.०१५.०६
बोधद्यन्माहरिभ्यांयांकुमारःसाहदेव्यःयः।
अच्छाछानहूत
उदरम्॥४.०१५.०७
उतत्यायायजताहरीकुमारात्साहदेव्यात्
यात्।
प्रयतायतासद्यआददे॥४.०१५.०८
एषवांदेवावश्विना
नाकुमारःसाहदेव्यःयः।
दीर्घायुरस्तुसोमकःमकः॥४.०१५.०९
तंयुवंदेवावश्विना
नाकुमारंसाहदेव्यम्यम्।
दीर्घायुषंयुषंकृणोतनतन॥४.०१५.१०
कुमारंमातायुवतिः
ःसमुब्धंधंगुहाबिभर्तिनददाति
पित्रे।
अनीकमस्ययनमिनज्जनासःनासःपुरःपश्यन्तिनिहितमरतौ॥५.००२.०१
कमेतंत्वंवंयुवतेकुमारंपेषीबिभर्षिमहिषीषीजजान।
पूर्वीर्हिगर्भःशरदोववर्धापश्यंयंजातंयदसूतमाता॥५.००२.०२
कुमारसूक्तम्
म्
हिरण्यदन्तंतंशुचिवर्णमारात्क्षेत्रादपश्यमायुधायमायुधामिमानम्मानम्।
ददानोअस्माअमृतंविपृक्वत्किंंमामनिन्द्राःाःकृणवन्ननुक्थाःथाः॥५.००२.०३
क्षेत्रादपश्यंयंसनुतश्चरन्तंतंसुमद्यूथंूथंनपुरु
शोभमानम्भमानम्।
नताअगृभ्रन्नजनिष्टहिषःपलिक्नीरिद्युवतयोभवन्ति
॥५.००२.०४
केमेमर्यकंकंवियवन्ततगोभिर्नयेषांगोपापाअरणश्चिदासदास।
यईंजगृभुरवतेसृजन्त्वाजाति
पश्वउपनश्चिकित्वान्वान्॥५.००२.०५
वसांराजानंवसतिं
ंजनानामरातयोनिदधुर्मर्त्येषुषु।
ब्रह्माण्यत्रेरवेरवतंसृजन्तु
निन्दितारोनिन्द्यासोभवन्तु॥५.००२.०६
शुनश्चिच्छेपंछेपंनिदितंतंसहस्राद्यूपादमुञ्चोअशमिष्टहिषः।
एवास्मदग्नेविमुमुग्धि
पाशान्होतश्चिकित्ववइहतूनिषद्य॥५.००२.०७
हृणीयमानोअपहिमदैयेःप्रमेदेवानांव्रतपातपाउवाच।
इन्द्रोविद्वाँाँअनुहित्वावाचचक्षतेनाहमग्नेेअनुशिष्ट
आगाम्गाम्॥५.००२.०८
विज्योतिषाषाबृहताभात्यग्निराविर्विश्वानिकृणुतेमहित्वावा।
प्रादेवीर्मायाःयाःसहतेदुरेवाःशिशीतेशीतेश‍ृङ्गेेरक्षसेसेविनिक्षे॥५.००२.०९
उतस्वानासोदिविषन्त्वग्नेस्तिग्मायुधामायुधारक्षसेसेहन्तवातवाउ।
मदेचिदस्य
प्ररुजन्तिभामानवरन्तेतेपरिबाधोअदेवीः॥५.००२.१०
एतंतेस्तोमंमंतुविजातजातविप्रोरथंनधीरःस्वपावपाअतक्षम्म्।
यदीदग्नेप्रतित्वंवंदेवहर्याःस्वर्वतीरपतीरपएनाजयेम॥५.००२.११
तुविग्रीवोवृषभोवावृधानोऽशत्र्व१र्यः
ःसमजाति
वेदः।
इतीममग्निममृता
ममृताअवोचन्बर्हिष्मतेतेमनवेशर्मयंसद्धविष्मतेते
मनवेशर्मयंसत्॥५.००२.१२