Bhagavad Gita — Chapter 2: Sankhya Yoga
Bhagavad Gita — Chapter 2: Sankhya Yoga
Text in Roman script
Devotional text
mūla ślokaḥsañjaya uvācataṃ tathā kṛpayā'viṣṭamaśrupūrṇākulekṣaṇam|viṣīdantamidaṃ vākyamuvāca madhusūdanaḥ||2.1|| mūla ślokaḥśrī bhagavānuvācakutastvā kaśmalamidaṃ viṣame samupasthitam|anāryajuṣṭamasvargyamakīrtikaramarjuna||2.2|| mūla ślokaḥklaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitattvayyupapadyate|kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha parantapa||2.3|| mūla ślokaḥarjuna uvācakathaṃ bhīṣmamahaṃ saṃkhye droṇaṃ ca madhusūdana|iṣubhiḥ pratiyotsyāmi pūjārhāvarisūdana||2.4|| mūla ślokaḥgurūnahatvā hi mahānubhāvānśreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke|hatvārthakāmāṃstu gurūnihaivabhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān||2.5|| mūla ślokaḥna caitadvidmaḥ kataranno garīyoyadvā jayema yadi vā no jayeyuḥ|yāneva hatvā na jijīviṣāmaste'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ||2.6|| mūla ślokaḥkārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥpṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ|yacchreyaḥ syānniśicataṃ brūhi tanmeśiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam||2.7|| mūla ślokaḥna hi prapaśyāmi mamāpanudyādyacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām|avāpya bhūmāvasapatnamṛddhamrājyaṃ surāṇāmapi cādhipatyam||2.8|| mūla ślokaḥsañjaya uvācaevamuktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ parantapa|na yotsya iti govindamuktvā tūṣṇīṃ babhūva ha||2.9|| mūla ślokaḥtamuvāca hṛṣīkeśaḥ prahasanniva bhārata|senayorubhayormadhye viṣīdantamidaṃ vacaḥ||2.10|| mūla ślokaḥśrī bhagavānuvācaaśocyānanvaśocastvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase|gatāsūnagatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ||2.11|| mūla ślokaḥna tvevāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ|na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayamataḥ param||2.12|| mūla ślokaḥdehino'sminyathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā|tathā dehāntaraprāptirdhīrastatra na muhyati||2.13|| mūla ślokaḥmātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ|āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata||2.14|| mūla ślokaḥyaṃ hi na vyathayantyete puruṣaṃ puruṣarṣabha|samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ so'mṛtatvāya kalpate||2.15|| mūla ślokaḥnāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ|ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ||2.16|| mūla ślokaḥavināśi tu tadviddhi yena sarvamidaṃ tatam|vināśamavyayasyāsya na kaścit kartumarhati||2.17|| mūla ślokaḥantavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ|anāśino'prameyasya tasmādyudhyasva bhārata||2.18|| mūla ślokaḥya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam|ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate||2.19|| mūla ślokaḥna jāyate mriyate vā kadācinnāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ|ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇona hanyate hanyamāne śarīre||2.20|| mūla ślokaḥvedāvināśinaṃ nityaṃ ya enamajamavyayam|kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam||2.21|| mūla ślokaḥvāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāyanavāni gṛhṇāti naro'parāṇi|tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇā-nyanyāni saṃyāti navāni dehī||2.22|| mūla ślokaḥnainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ|na cainaṃ kledayantyāpo na śoṣayati mārutaḥ||2.23|| mūla ślokaḥacchedyo'yamadāhyo'yamakledyo'śoṣya eva ca|nityaḥ sarvagataḥ sthāṇuracalo'yaṃ sanātanaḥ||2.24|| mūla ślokaḥavyakto'yamacintyo'yamavikāryo'yamucyate|tasmādevaṃ viditvainaṃ nānuśocitumarhasi||2.25|| mūla ślokaḥatha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam|tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitumarhasi||2.26|| mūla ślokaḥjātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca|tasmādaparihārye'rthe na tvaṃ śocitumarhasi||2.27|| mūla ślokaḥavyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata|avyaktanidhanānyeva tatra kā paridevanā||2.28|| mūla ślokaḥāścaryavatpaśyati kaścidenamāścaryavadvadati tathaiva cānyaḥ|āścaryavaccainamanyaḥ śrṛṇotiśrutvāpyenaṃ veda na caiva kaścit||2.29|| mūla ślokaḥdehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata|tasmātsarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi||2.30|| mūla ślokaḥsvadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi|dharmyāddhi yuddhāchreyo'nyatkṣatriyasya na vidyate||2.31|| mūla ślokaḥyadṛcchayā copapannaṃ svargadvāramapāvṛtam|sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddhamīdṛśam||2.32|| mūla ślokaḥatha caittvamimaṃ dharmyaṃ saṃgrāmaṃ na kariṣyasi|tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpamavāpsyasi||2.33|| mūla ślokaḥakīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti te'vyayām|saṃbhāvitasya cākīrtirmaraṇādatiricyate||2.34|| mūla ślokaḥbhayādraṇāduparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ|yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam||2.35|| mūla ślokaḥavācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ|nindantastava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim||2.36|| mūla ślokaḥhato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm|tasmāduttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ||2.37|| mūla ślokaḥsukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau|tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpamavāpsyasi||2.38|| mūla ślokaḥeṣā te'bhihitā sāṃkhye buddhiryoge tvimāṃ śṛṇu|buddhyāyukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi||2.39|| mūla ślokaḥnehābhikramanāśo'sti pratyavāyo na vidyate|svalpamapyasya dharmasya trāyate mahato bhayāt||2.40|| mūla ślokaḥvyavasāyātmikā buddhirekeha kurunandana|bahuśākhā hyanantāśca buddhayo'vyavasāyinām||2.41|| mūla ślokaḥyāmimāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadantyavipaścitaḥ|vedavādaratāḥ pārtha nānyadastīti vādinaḥ||2.42|| mūla ślokaḥkāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām|kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati||2.43|| mūla ślokaḥbhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām|vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate||2.44|| mūla ślokaḥtraiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna|nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān||2.45|| mūla ślokaḥyāvānartha udapāne sarvataḥ saṃplutodake|tāvānsarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ||2.46|| mūla ślokaḥkarmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana|mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi||2.47|| mūla ślokaḥyogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya|siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate||2.48|| mūla ślokaḥdūreṇa hyavaraṃ karma buddhiyogāddhanañjaya|buddhau śaraṇamanviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ||2.49|| mūla ślokaḥbuddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte|tasmādyogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam||2.50|| mūla ślokaḥkarmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ|janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam||2.51|| mūla ślokaḥyadā te mohakalilaṃ buddhirvyatitariṣyati|tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca||2.52|| mūla ślokaḥśrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā|samādhāvacalā buddhistadā yogamavāpsyasi||2.53|| mūla ślokaḥarjuna uvācasthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava|sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kimāsīta vrajeta kim||2.54|| mūla ślokaḥśrī bhagavānuvācaprajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān|ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate||2.55|| mūla ślokaḥduḥkheṣvanudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ|vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīrmunirucyate||2.56|| mūla ślokaḥyaḥ sarvatrānabhisnehastattatprāpya śubhāśubham|nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā||2.57|| mūla ślokaḥyadā saṃharate cāyaṃ kūrmo'ṅgānīva sarvaśaḥ|indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā||2.58|| mūla ślokaḥviṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ|rasavarjaṃ raso'pyasya paraṃ dṛṣṭvā nivartate||2.59|| mūla ślokaḥyatato hyapi kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ|indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ||2.60|| mūla ślokaḥtāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ|vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā||2.61|| mūla ślokaḥdhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate|saṅgāt saṃjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate||2.62|| mūla ślokaḥkrodhādbhavati saṃmohaḥ saṃmohātsmṛtivibhramaḥ|smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati||2.63|| mūla ślokaḥrāgadveṣaviyuktaistu viṣayānindriyaiścaran|ātmavaśyairvidheyātmā prasādamadhigacchati||2.64|| mūla ślokaḥprasāde sarvaduḥkhānāṃ hānirasyopajāyate|prasannacetaso hyāśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate||2.65|| mūla ślokaḥnāsti buddhirayuktasya na cāyuktasya bhāvanā|na cābhāvayataḥ śāntiraśāntasya kutaḥ sukham||2.66|| mūla ślokaḥindriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate|tadasya harati prajñāṃ vāyurnāvamivāmbhasi||2.67|| mūla ślokaḥtasmādyasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ|indriyāṇīndriyārthebhyastasya prajñā pratiṣṭhitā||2.68|| mūla ślokaḥyā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī|yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ||2.69|| mūla ślokaḥāpūryamāṇamacalapratiṣṭhaṃsamudramāpaḥ praviśanti yadvat|tadvatkāmā yaṃ praviśanti sarvesa śāntimāpnoti na kāmakāmī||2.70|| mūla ślokaḥvihāya kāmānyaḥ sarvānpumāṃścarati niḥspṛhaḥ|nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāṃtimadhigacchati||2.71|| mūla ślokaḥeṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati|sthitvā'syāmantakāle'pi brahmanirvāṇamṛcchati||2.72||
About this parayana — Vishnu
Devotional recitation is one of the simplest and most powerful practices in the Hindu tradition. Regular chanting calms the mind, purifies the atmosphere of the home, and deepens one’s connection with the deity. These sacred compositions have been sung by devotees for generations and are suitable for daily practice, during morning or evening puja, or on special festival days.
How to chant
Sit comfortably facing your home altar or a clean, quiet space. Light a lamp or incense if you wish. Begin with a short prayer to Ganesha, then recite the text slowly and clearly, focusing on the meaning rather than speed. Consistency matters more than duration — even five minutes of daily chanting brings visible peace of mind.