ॐ
Sankalpa Guru
संकल्पो मूलं सर्वस्य
🔮
Unlock Your Free Kundali
Discover your cosmic blueprint — personalized Kundali with detailed dosha analysis, planetary positions & powerful remedies.
✦ Birth Chart✦ Doshas
Get Free
Sign In
ॐ
Sankalpa Guru
← ← Back to Shabda
English interface

Mahabharata — Mahaprasthanika Parva

Mahabharata — Mahaprasthanika Parva

Text in Roman script

Devotional text

[ja]
evaṃ vṛṣṇyandhakakule śarutvā mausalama āhavama
pāṇḍavāḥ kima akurvanta tathā kṛṣṇe divaṃ gate
[vai]
śarutvaiva kauravò rājā vṛṣṇīnāṃ kadanaṃ mahata
parasthāne matima ādhāya vākyama arjunama abravīta
kālaḥ pacati bhūtāni sarvāṇya eva mahāmate
karma nayāsama ahaṃ manye tavama api daraṣṭuma arhasi
itya uktaḥ sa tu kaunteyaḥ kālaḥ kāla iti baruvana
anvapadyata tada vākyaṃ bharātura jayeṣṭhasya vīryavāna
arjunasya mataṃ jañātvā bhīmasenò yamau tathā
anvapadyanta tada vākyaṃ yada uktaṃ savyasācinā
tatò yuyutsuma ānāyya paravrajana dharmakāmyayā
rājyaṃ paridadau sarvaṃ vaiśya putre yudhiṣṭhiraḥ
abhiṣicya savarājye tu taṃ rājānaṃ parikṣitama
duḥkhārtaśa cābravīda rājā subhadrāṃ pāṇḍavāgrajaḥ
eṣa putrasya te putraḥ kururājò bhaviṣyati
yadūnāṃ pariśeṣaśa ca vajrò rājā kṛtaśa ca ha
parikṣida dhāstina pure śakra parasthe tu yādavaḥ
vajrò rājā tavayā rakṣyò mā cādharme manaḥ kṛthāḥ
itya uktvā dharmarājaḥ sa vāsudevasya dhīmataḥ
mātulasya ca vṛddhasya rāmādīnāṃ tathaiva ca
mātṛbhiḥ sahadharmātmā kṛtvòdakama atandritaḥ
śarāddhānya uddiśya sarveṣāṃ cakāra vidhivata tadā
dadau ratnāni vāsāṃsi garāmāna aśvāna rathāna api
satriyaśa ca davijamukhyebhyò gavāṃ śatasahasraśaḥ
kṛpama abhyarcya ca guruma arthamānapuraskṛtama
śiṣyaṃ parikṣitaṃ tasmai dadau bharatasattamaḥ
tatasa tu parakṛtīḥ sarvāḥ samānāyya yudhiṣṭhiraḥ
sarvama ācaṣṭa rājarṣiśa cikīrṣatama athātmanaḥ
te śarutvaiva vacasa tasya paurajānapadā janāḥ
bhṛśama udvignamanasò nābhyanandanta tada vacaḥ
naivaṃ kartavyama iti te tadòcusa te narādhipama
na ca rājā tathākārṣīta kālaparyāya dharmavita
tatò 'numānya dharmātmā paurajānapadaṃ janama
gamanāya matiṃ cakre bharātaraśa cāsya te tadā
tataḥ sa rājā kauravyò dharmaputrò yudhiṣṭhiraḥ
utsṛjyābharaṇānya aṅgāja jagṛhe valkalānya uta
bhīmārjunau yamau caiva daraupadī ca yaśasvinī
tathaiva sarve jagṛhura valkalāni janādhipa
vidhivata kārayitveṣṭiṃ naiṣṭhikīṃ bharatarṣabha
samutsṛjyāpsu sarve 'ganīna paratasthura narapuṃgavāḥ
tataḥ pararuruduḥ sarvāḥ satriyò dṛṣṭvā nararṣabhāna
parasthitāna daraupadī ṣaṣṭhāna purā dayūtajitāna yathā
harṣò 'bhavaca ca sarveṣāṃ bharātṝṇāṃ gamanaṃ parati
yudhiṣṭhira mataṃ jañātvā vṛṣṇikṣayama aveṣkya ca
bharātaraḥ pañca kṛṣṇā ca ṣaṣṭhī śavā caiva saptamaḥ
ātmanā saptamò rājā niryayau gajasāhvayāta
pauraira anugatò dūraṃ sarvaira antaḥpuraisa tathā
na cainama aśakata kaśca cina nivartasveti bhāṣituma
nayavartanta tataḥ sarve narā nagaravāsinaḥ
kṛpa parabbhṛtayaśa caiva yuyutsuṃ paryavārayana
viveśa gaṅgāṃ kauravya ulūpī bhujagātmajā
citrāṅgadā yayau cāpi maṇipūra puraṃ parati
śiṣṭāḥ parikṣitaṃ tava anyā mātaraḥ paryavārayana
pāṇḍavāśa ca mahātmānò daraupadī ca yaśasvinī
kṛpòpavāsāḥ kauravya parayayuḥ parāṅmukhāsa tataḥ
yògayuktā mahātmānasa tayāgadharmama upeyuṣaḥ
abhijagmura bahūna deśāna saritaḥ sāgarāṃsa tathā
yudhiṣṭhirò yayāva agre bhīmasa tu tadanantarama
arjunasa tasya cānva eva yamau caiva yathākramama
pṛṣṭhatasa tu varāròhā śayāmā padmadalekṣaṇā
daraupadī yòṣitāṃ śareṣṭhā yayau bharatasattama
śavā caivānuyayāva ekaḥ pāṇḍavāna parasthitāna vane
karameṇa te yayura vīrā lauhityaṃ salilārṇavama
gāṇḍīvaṃ ca dhanura divyaṃ na mumòca dhanaṃjayaḥ
ratnalòbhāna mahārāja tau cākṣayyau maheṣudhī
agniṃ te dadṛśusa tatra sathitaṃ śailama ivāgrataḥ
mārgama āvṛtya tiṣṭhantaṃ sākṣāta puruṣavigrahama
tatò devaḥ sa saptārciḥ pāṇḍavāna idama abravīta
bhò bhò pāṇḍusutā vīrāḥ pāvakaṃ mā vibòdhata
yudhiṣṭhira mahābāhò bhīmasena paraṃtapa
arjunāśvasutau vīrau nibòdhata vacò mama
ahama agniḥ kuruśreṣṭhā mayā dagdhaṃ ca khāṇḍavama
arjunasya parabhāvena tathā nārāyaṇasya ca
ayaṃ vaḥ phalgunò bharātā gāṇḍīvaṃ paramāyudhama
parityajya vanaṃ yātu nānenārthò 'sati kaśa cana
cakraratnaṃ tu yata kṛṣṇe sathitama āsīna mahātmani
gataṃ taca cā punara haste kālenaiṣyati tasya ha
varuṇāda āhṛtaṃ pūrvaṃ mayaitata pārtha kāraṇāta
gāṇḍīvaṃ kārmukaśreṣṭhaṃ varuṇāyaiva dīyatāma
tatasa te bharātaraḥ sarve dhanaṃjayama acòdayana
sa jale parākṣipata tata tu tathākṣayyau maheṣudhī
tatò 'ganira bharataśreṣṭha tatraivāntaradhīyata
yayuśa ca pāṇḍavā vīrāsa tatasa te dakṣiṇāmukhāḥ
tatasa te tūttareṇaiva tīreṇa lavaṇāmbhasaḥ
jagmura bharataśārdūla diśaṃ dakṣiṇapaścimama
tataḥ punaḥ samāvṛttāḥ paścimāṃ diśama eva te
dadṛśura davārakāṃ cāpi sāgareṇa pariplutāma
udīcīṃ punara āvṛttya yayura bharatasattamāḥ
parādakṣiṇyaṃ cikīrṣantaḥ pṛthivyā yògadharmiṇaḥ
[vai]
tatasa te niyatātmāna udīcīṃ diśama āsthitāḥ
dadṛśura yògayuktāśa ca himavantaṃ mahāgirima
taṃ cāpya atikramantasa te dadṛśura vālukārṇavama
avaikṣanta mahāśailaṃ meruṃ śikhariṇāṃ varama
teṣāṃ tu gacchatāṃ śīghraṃ sarveṣāṃ yògadharmiṇāma
yājñasenī bharaṣṭayògā nipapāta mahītale
tāṃ tu parapatitāṃ dṛṣṭvā bhīmasenò mahābalaḥ
uvāca dharmarājānaṃ yājñasenīma avekṣya ha
nādharmaśa caritaḥ kaśa cida rājaputryā paraṃtapa
kāraṇaṃ kiṃ nu tada rājana yata kṛṣṇā patitā bhuvi
[ya]
pakṣapātò mahāna asyā viśeṣeṇa dhanaṃjaye
tasyaitata phalama adyaiṣā bhuṅkte puruṣasattama
[vai]
evama uktvānavekṣyaināṃ yayau dharmasutò nṛpaḥ
samādhāya manò dhīmana dharmātmā puruṣarṣabhaḥ
sahadevasa tatò dhīmāna nipapāta mahītale
taṃ cāpi patitaṃ dṛṣṭvā bhīmò rājānama abravīta
yò 'yama asmāsu sarveṣu śuśrūṣura anahaṃkṛtaḥ
sò 'yaṃ mādravatī putraḥ kasmāna nipatitò bhuvi
[ya]
ātmanaḥ sadṛśaṃ parājñaṃ naiṣò 'manyata kaṃ cana
tena dòṣeṇa patitasa tasmāda eṣa nṛpātmajaḥ
[vai]
itya uktvā tu samutsṛjya sahadevaṃ yayau tadā
bharātṛbhiḥ saha kaunteyaḥ śunā caiva yudhiṣṭhiraḥ
kṛṣṇāṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā sahadevaṃ ca pāṇḍavama
ārtò bandhupriyaḥ śūrò nakulò nipapāta ha
tasmina nipatite vīre nakule cārudarśane
punara eva tadā bhīmò rājānama idama abravīta
yò 'yama akṣata dharmātmā bharātā vacanakārakaḥ
rūpeṇāpratimò lòke nakulaḥ patitò bhuvi
itya uktò bhīmasenena paratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ
nakulaṃ parati dharmātmā sarvabuddhimatāṃ varaḥ
rūpeṇa matsamò nāsti kaśa cida itya asya darśanama
adhikaśa cāhama evaika itya asya manasi sathitama
nakulaḥ patitasa tasmāda āgaccha tavaṃ vṛkòdara
yasya yada vihitaṃ vīra sò 'vaśyaṃ tada upāśnute
tāṃsa tu parapatitāna dṛṣṭvā pāṇḍavaḥ śavetavāhanaḥ
papāta śòkasaṃtaptasa tatò 'nu paravīrahā
tasmiṃsa tu puruṣavyāghre patite śakra tejasi
mariyamāṇe durādharṣe bhīmò rājānama abravīta
anṛtaṃ na samarāmya asya savaireṣva api mahātmanaḥ
atha kasya vikārò 'yaṃ yenāyaṃ patitò bhuvi
[ya]
ekāhnā nirdaheyaṃ vai śatrūna itya arjunò 'baravīta
na ca tata kṛtavāna eṣa śūramānī tatò 'patata
avamene dhanura garāhāna eṣa sarvāṃśa ca phalgunaḥ
yathā còktaṃ tathā caiva kartavyaṃ bhūtima icchatā
[vai]
itya uktvā parasthitò rājā bhīmò 'tha nipapāta ha
patitaśa cābravīda bhīmò dharmarājaṃ yudhiṣṭhirama
bhò bhò rājanna avekṣasva patitò 'haṃ pariyasa tava
kiṃnimittaṃ ca patitaṃ barūhi me yadi vettha ha
[ya]
atibhuktaṃ ca bhavatā parāṇena ca vikatthase
anavekṣya paraṃ pārtha tenāsi patitaḥ kaṣitau
[vai]
itya uktvā taṃ mahābāhura jagāmānavalòkayana
śavā tava ekò 'nuyayau yasa te bahuśaḥ kīrtitò mayā
[vai]
tataḥ saṃnādayaña śakrò divaṃ bhūmiṃ ca sarvaśaḥ
rathenòpayayau pārthama āròhetya abravīca ca tama
sa bharātṝna patitāna dṛṣṭvā dharmarājò yudhiṣṭhiraḥ
abravīca chòkasaṃtaptaḥ sahasrākṣama idaṃ vacaḥ
bharātaraḥ patitā me 'tara āgaccheyura mayā saha
na vinā bharātṛbhiḥ savargama icche gantuṃ sureśvara
sukumārī sukhārhā ca rājaputrī puraṃdara
sāsmābhiḥ saha gaccheta tada bhavāna anumanyatāma
[indra]
bharātṝna darakṣyasi putrāṃsa tavama agratasa taridivaṃ gatāna
kṛṣṇayā sahitāna sarvāna mā śucò bharatarṣabha
nikṣipya mānuṣaṃ dehaṃ gatāsa te bharatarṣabha
anena tavaṃ śarīreṇa savargaṃ gantā na saṃśayaḥ
[ya]
atha śavā bhūtabhāvyeśa bhaktò māṃ nityama eva ha
sa gaccheta mayā sārdhama ānṛśaṃsyā hi me matiḥ
[indra]
amartyatvaṃ mata sāmatvaṃ ca rājaña; śariyaṃ kṛtsnāṃ mahatīṃ caiva kīrtima
saṃprāptò 'daya savargasukhāni ca tavaṃ; tayaja śavānaṃ nātra nṛśaṃsama asti
[ya]
anāryama āryeṇa sahasranetra; śakyaṃ kartuṃ duṣkarama etada ārya
mā me śariyā saṃgamanaṃ tayāstu; yasyāḥ kṛte bhakta janaṃ tayajeyama
[indra]
savarge lòke śavavatāṃ nāsti dhiṣṇyama; iṣṭāpūrtaṃ karòdhavaśā haranti
tatò vicārya kariyatāṃ dharmarāja; tayaja śavānaṃ nātra nṛśaṃsama asti
[ya]
bhakta tayāgaṃ parāhura atyantapāpaṃ; tulyaṃ lòke barahma vadhyā kṛtena
tasmāna nāhaṃ jātu kathaṃ canādya; tayakṣyāmya enaṃ savasukhārthī mahendra
[indra]
śunā dṛṣṭaṃ karòdhavaśā haranti; yada dattama iṣṭaṃ vivṛtama athò hutaṃ ca
tasmāca chunasa tayāgama imaṃ kuruṣva; śunasa tayāgāta parāpyase devalòkama
tayaktvā bharātṝna dayitāṃ cāpi kṛṣṇāṃ; parāptò lòkaḥ karmaṇā savena vīra
śavānaṃ cainaṃ na tayajase kathaṃ nu; tayāgaṃ kṛtsnaṃ cāsthitò muhyase 'daya
[ya]
na vidyate saṃdhira athāpi vigrahò; mṛtaira martyaira iti lòkeṣu niṣṭhā
na te mayā jīvayituṃ hi śakyā; tasmāta tayāgasa teṣu kṛtò na jīvatāma
paratipradānaṃ śaraṇāgatasya; satriyā vadhò barāhmaṇasva āpahāraḥ
mitradròhasa tāni catvāri śakra; bhakta tayāgaśa caiva samò matò me
[vai]
tada dharmarājasya vacò niśamya; dharmasvarūpī bhagavāna uvāca
yudhiṣṭhiraṃ parati yuktò narendraṃ; śalakṣṇaira vākyaiḥ saṃstava saṃprayuktaiḥ
abhijātò 'si rājendra pitura vṛttena medhayā
anukròśena cānena sarvabhūteṣu bhārata
purā davaitavane cāsi mayā putra parīkṣitaḥ
pānīyārthe parākrāntā yatra te bharātarò hatāḥ
bhīmārjunau parityajya yatra tavaṃ bharātarāva ubhau
mātròḥ sāmyama abhīpsana vai nakulaṃ jīvama icchasi
ayaṃ śavā bhakta itya eva tayaktò deva rathasa tavayā
tasmāta savarge na te tulyaḥ kaśa cida asti narādhipa
atasa tavākṣayā lòkāḥ savaśarīreṇa bhārata
parāptò 'si bharataśreṣṭha divyāṃ gatima anuttamāma
tatò dharmaśa ca śakraśa ca marutaśa cāśvināva api
devā devarṣayaśa caiva rathama āròpya pāṇḍavama
parayayuḥ savaira vimānaisa te siddhāḥ kāmavihāriṇaḥ
sarve virajasaḥ puṇyāḥ puṇyavāga buddhikarmiṇaḥ
sa taṃ rathaṃ samāsthāya rājā kurukulòdvahaḥ
ūrdhvama ācakrame śīghraṃ tejasāvṛtya ròdasī
tatò deva nikāyasthò nāradaḥ sarvalòkavita
uvācòccaisa tadā vākyaṃ bṛhada vādī bṛhata tapāḥ
ye 'pi rājarṣayaḥ sarve te cāpi samupasthitāḥ
kīrtiṃ paracchādya teṣāṃ vai kururājò 'dhitiṣṭhati
lòkāna āvṛtya yaśasā tejasā vṛttasaṃpadā
savaśarīreṇa saṃprāptaṃ nānyaṃ śuśruma pāṇḍavāta
nāradasya vacaḥ śarutvā rājā vacanama abravīta
devāna āmantrya dharmātmā savapakṣāṃśa caiva pārthivāna
śubhaṃ vā yadi vā pāpaṃ bharātṝṇāṃ sathānama adya me
tada eva parāptuma icchāmi lòkāna anyāna na kāmaye
rājñasa tu vacanaṃ śarutvā devarājaḥ puraṃdaraḥ
ānṛśaṃsya samāyuktaṃ paratyuvāca yudhiṣṭhirama
sathāne 'samina vasa rājendra karmabhira nirjite śubhaiḥ
kiṃ tavaṃ mānuṣyakaṃ sanehama adyāpi parikarṣasi
siddhiṃ parāptò 'si paramāṃ yathā nānyaḥ pumāna kava cita
naiva te bharātaraḥ sathānaṃ saṃprāptāḥ kurunandana
adyāpi mānuṣò bhāvaḥ sapṛśate tavāṃ narādhipa
savargò 'yaṃ paśya devarṣīna siddhāṃśa ca taridivālayāna
yudhiṣṭhirasa tu devendrama evaṃ vādinama īśvarama
punara evābravīda dhīmāna idaṃ vacanama arthavata
taira vinā nòtsahe vastuma iha daitya nibarhaṇa
gantuma icchāmi tatrāhaṃ yatra me bharātarò gatāḥ
yatra sā bṛhatī śayāmā buddhisattvaguṇānvitā
daraupadī yòṣitāṃ śareṣṭhā yatra caiva pariyā mama

About this parayana

Devotional recitation is one of the simplest and most powerful practices in the Hindu tradition. Regular chanting calms the mind, purifies the atmosphere of the home, and deepens one’s connection with the deity. These sacred compositions have been sung by devotees for generations and are suitable for daily practice, during morning or evening puja, or on special festival days.

How to chant

Sit comfortably facing your home altar or a clean, quiet space. Light a lamp or incense if you wish. Begin with a short prayer to Ganesha, then recite the text slowly and clearly, focusing on the meaning rather than speed. Consistency matters more than duration — even five minutes of daily chanting brings visible peace of mind.

daily-pujasanskritparayanadevotionalmahabharatascriptureepicitihasa