← ← Back to Shabda
English interface
Ram Gita
Ram Gita
Text in Roman script
Devotional text
rāmagītā adbhutarāmāyaṇāntargatam ekādaśaḥ sargaḥ | hanūmate śrīrāmakṛtaṃ sāṅkhyayogavarṇanam - rāmaḥprāha hanūmantamātmānaṃ puruṣottamaḥ | vatsa vatsa hanūmanstvaṃ bhakto yatpṛṣṭaśanasi || 1|| tatte'haṃ sampravakṣyāmi śaṛṇuṣvāvahito mama | avācyametadvijñānamātmaguhyaṃ sanātanam || 2|| yanna devā vijānanti yatanto'pi dvijātayaḥ | idaṃ jñānaṃ samāśritya brahmabhūtā dvijottamāḥ || 3|| na saṃsāraṃ prapaśyanti pūrve'pi brahmavādinaḥ | guhyādguhyatamaṃ sākṣādgopanīyaṃ prayatnataḥ || 4|| vaṃśe bhaktimato hyasya bhavanti brahmavādinaḥ | ātmā yaḥ kevalaḥ svacchaḥ śāntaḥ sūkṣmaḥ sanātanaḥ || 5|| asti sarvāntaraḥ sākṣāccinmātrastamasaḥ paraḥ | so'ntaryāmī sa puruṣaḥ sa prāṇaḥ sa maheśvaraḥ || 6|| sa kālāgnistadavyaktaṃ sadyo vedayati śrutiḥ | tasmādvijāyate viśvamatraiva pravilīyate || 7|| māyāvī māyayā baddhaḥ karoti vividhāstanūḥ | na cāpyayaṃ saṃsarati na ca saṃsārayetprabhum || 8|| nāyaṃ pṛthvī na salilaṃ na tejaḥ pavano nabhaḥ | na prāṇo na mano vyaktaṃ na śabdaḥ sparśa eva ca || 9|| na rūparasagandhāśca nāhaṅkartā nā vāgapi | na pāṇipādau no pāyurna copasthaṃ plavaṅgama || 10|| na kartā na ca bhoktā ca na ca prakṛtipūrūṣau | na māyā naiva ca prāṇaścaitanyaṃ paramārthataḥ || 11|| tathā prakāśatamasoḥ sambandho nopapadyate | tadvadeva na sambandhaḥ prapañcaparamātmanoḥ || 12|| chāyātarū yathā loke parasparavilakṣaṇau | tadvatprañcapuruṣau vibhinnau paramārthataḥ || 13|| yadyātmā malino'vasthau vikārī syātsvabhāvataḥ | nahi tasya bhavenmuktirjanmāntaraśatairapi || 14|| paśyanti munayo muktāḥ svātmānaṃ paramārthataḥ | vikārahīnaṃ nirduḥkhamānandātmānamavyayayam || 15|| ahaṃ kartā sukhī duḥkhī kṛśaḥ sthūleti yā matiḥ | sāpyahaṅkṛtisambandhādātmanyāropyate janaiḥ || 16|| vadanti vedavidvānsaḥ sākṣiṇaṃ prakṛteḥ param | bhoktāramakṣayaṃ buddhvā sarvatra samavasthitam || 17|| tasmādajñāna mūlo'yaṃ saṃsāraḥ sarva dehinām | ajñānādanyathā jñātaṃ tacca prakṛtisaṅgatam || 18|| nityoditaḥ svayañjyotiḥ sarvagaḥ puruṣaḥ paraḥ | ahaṅkārī'vivekena kartāhamiti manyate || 19|| paśyanti ṛṣayo vyaktaṃ nityaṃ sadasadātmakam | pradhānaṃ prakṛtiṃ buddhvā kāraṇaṃ brahmavādinaḥ || 20|| tenātra saṅgato hyātmā kūṭastho'pi nirañjanaḥ | ātsānamakṣaraṃ brahma nāvabuddhyanti tattvataḥ || 21|| anātmanyātmavijñānaṃ tasmādduḥkhaḥ tathetarat | rāgadveṣādayo doṣāḥ sarvabhrāntinibandhanāḥ || 22|| kārye hyasya bhavedeṣā puṇyāpuṇyamiti śrutiḥ | tadvaśādeva sarveṣāṃ sarvadehasamudbhavaḥ || 23|| nitya sarvatrago hyātmā kūṭastho doṣavarjitaḥ | ekaḥ sa bhidyate śaktyā māyayā na svabhāvataḥ || 24|| tasmādadvaitamevāhurmunayaḥ paramārthataḥ | bhedo'vyaktasvabhāvena sā ca māyā''tmasaṃśrayā || 25|| yathāhi dhūmasamparkānnākāśo malino bhavet | antaḥkaraṇajairbhāvairātmā tadvanna lipyate || 26|| yathā svaprabhayā bhāti kevalaḥ sphaṭikopalaḥ | upādhihīno vimalastathaivātmā prakāśate || 27|| jñānasvarūpamevāhurjagadetadvicakṣaṇāḥ | arthasvarūpamevājñāḥ paśyantyanye kubuddhayaḥ || 28|| kūṭastho nirguṇo vyāpī caitanyātmā svabhāvataḥ | dṛśyate hyartharūpeṇa puruṣaṃ bhrāntadṛṣṭibhiḥ || 29|| yathā saṃlakṣyate vyaktaḥ kevalaḥ sphaṭiko janaiḥ | raktikāvyavadhānena tadvatparamapūruṣaḥ || 30|| tasmādātmākṣaraḥ śuddho nityaḥ sarvagato'vyayaḥ | upāsitavyo mantavyaḥ śrotavyaśca mumukṣubhiḥ || 31|| yadā manasi caitanyaṃ bhāti sarvatragaṃ sadā | yogino'vyavadhānena tadā sampadyate svayam || 32|| yadā sarvāṇi bhūtāni svātmanyevābhi paśyati | sarvabhūteṣu cātmānaṃ brahma sampadyate svayam || 33|| yadā sarvāṇi bhūtāni svātmanyevābhipaśyati | ekībhūtaḥ pareṇāsau tadā bhavati kevalaḥ || 34|| yadā sarve pramucyante kāmā ye'sya hṛdi sthitāḥ | tadāsāvamṛtībhūtaḥ kṣemaṃ gacchati paṇḍitaḥ || 35|| yadā bhūtapṛthagbhāvamekasthamanupaśyati | tata eva ca vistāraṃ brahma sampadyate tadā || 36|| yadā paśyati cātmāyaṃ kevalaṃ paramārthataḥ | māyāmātraṃ jagatkṛtsnaṃ tadā bhavati nirvṛtaḥ || 37|| yadā janmajarāduḥkhavyādhīnāmekabheṣajam | kevalaṃ brahmavijñānaṃ jāyate'sau tadā śivaḥ || 38|| yathā nadīnadā loke sāgareṇaikatāṃ yayuḥ | tadvadātmākṣareṇāsau niṣkalenaikatāṃ vrajet || 39|| tasmādvijñānamevāsti na prapañco na saṃsthitiḥ | ajñānenāvṛtaṃ lokaṃ vijñānaṃ tena muhyati || 40|| tajjñānaṃ nirmalaṃ sūkṣmaṃ nirvikalpaṃ yadavyayam | ajñānamiti tatsarvaṃ vijñānamiti me matam || 41|| etatte paramaṃ sāṅkhyaṃ bhāvitaṃ jñānamuttamam | sarvavedāntasāraṃ hi yogastatraikacittatā || 42|| yogātsañjāyate jñānaṃ jñānādyogaḥ prajāyate | yogajñānābhiyuktasya nāvāpyaṃ vidyate kvacit || 43|| yadeva yogino yānti sāṅkhyaṃ tadabhigamyate | ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa tattvavit || 44|| anye ca yogino vatsa aiśvaryāsaktacetasaḥ | majjanti tatra tatraiva sattvātmaikyamiti śrutiḥ || 45|| yattatsarvagataṃ divyamaiśvaryamacalaṃ mahat | jñānayogābhiyuktastu dehānte tadavāpnuyāt || 46|| eṣa ātmāhamavyakto māyāvī parameśvaraḥ | kīrtitaḥ sarvavedeṣu sarvātmā sarvatomukhaḥ || 47|| sarvakāmaḥ sarvarasaḥ sarvagandho'jaro'maraḥ | sarvataḥ pāṇipādo'hamantaryāmī sanātanaḥ || 48|| apāṇipādo javano gṛhīto hṛdi saṃsthitaḥ | acakṣurapi paśyāmi tathā'karṇaḥ śaṛṇomyaham || 49|| vedāhaṃ sarvamevedaṃ na māṃ jānāti kaścana | prāhurmahāntaṃ puruṣaṃ māmekaṃ tattvadarśinaḥ || 50|| nirguṇāmalarūpasya yattadaiśvaryamuttamam | yatra devā vijānanti mohitā māyayā mama || 51|| yanme guhyatamaṃ dehaṃ sarvagaṃ tattvadarśinaḥ | praviṣṭā mama sāyujyaṃ labhante yogino'vyayam || 52|| yeṣāṃ hi na samāpannā māyā vai viśvarūpiṇī | labhante paramaṃ śuddhaṃ nirvāṇaṃ te mayā saha || 53|| na teṣāṃ punarāvṛttiḥ kalpakoṭiśatairapi | prasādānmama te vatsa etadvedānuśāsanam || 54|| nāputraśiṣyayogibhyo dātavyaṃ hanumankvacit | yaduktametadvijñānaṃ sāṅkhyayogasamāśrayam || 55|| ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye adbhutottarakāṇḍe sāṅkhyayogo nāmaikādaśaḥ sargaḥ || 11|| dvādaśaḥ sargaḥ | upaniṣatkathanam - punaḥ rāmaḥ pravacanamuvāca dvijapuṅgava | avyaktādabhavatkālaḥ pradhānaṃ puruṣaḥ paraḥ || 1|| tebhyaḥ sarvamidaṃ jātaṃ tasmātsarvamidaṃ jagat | sarvataḥ pāṇipādaṃ tatsarvato'kṣiśiromukham || 2|| sarvata śrutimalloke sarvamāvṛtya tiṣṭhati | sarvendriyaguṇābhāsaṃ sarvendriyavivarjitam || 3|| sarvādhāraṃ sthirānandamavyaktaṃ dvaitavarjitam | sarvopamānarahitaṃ pramāṇātītagocaram || 4|| nirvikalpaṃ nirābhāsaṃ sarvābhāsaṃ parāmṛtam | abhinnaṃ bhinnasaṃsthānaṃ śāśvataṃ dhruvamavyayam || 5|| nirguṇaṃ paramaṃ vyoma tajjñānaṃ sūrayo viduḥ | sa ātmā sarvabhūtānāṃ sa bāhyābhyantarātparaḥ || 6|| so'haṃ sarvatragaḥ śānto jñānātmā parameśvaraḥ | mayā tatamidaṃ viśvaṃ jagadavyaktarūpiṇā || 7|| matsthāni sarvabhūtāni yastaṃ veda sa vedavit | pradhānaṃ puruṣaṃ caiva tattvadvayamudāhṛtam || 8|| tayoranādinirdiṣṭaḥ kālaḥ saṃyojakaḥ paraḥ | trayametadanādyantamavyaktaṃ samavasthitam || 9|| tadātmakaṃ tadanyatsyāttadrūpaṃ māmakaṃ viduḥ | mahadādyaṃ viśeṣāntaṃ samprasūte'khilaṃ jagat || 10|| yā sā prakṛtiruddiṣṭā mohinī sarvadehinām | puruṣaḥ prakṛtisthoto'pibhuṅkte yaḥ prākṛtānguṇān || 11|| ahaṅkāro viviktatvātprocyate pañcaviṃśakaḥ | ādyo vikāraḥ prakṛtirmahanātmeti kathyate || 12|| vijñānaśaktirvijñānādahaṅkārastadutthitaḥ | eka eva mahānātmā sohaṅkāro'bhidhīyate || 13|| rā jīvaḥ so'ntarātmeti gīyate tattvacintakaiḥ | tena vedayate sarvaṃ sukhaṃ duḥkhaṃ ca janmasu || 14|| sa vijñānātmakastasya manaḥ syādupakārakam | tenāvivekatastasmātsaṃsāraṃ puruṣasya tu || 15|| sa cāvivekaḥ prakṛtau saṅgātkālena so'bhavat | kālaḥ sṛjati bhūtāni kālaḥ saṃharate prajāḥ || 16|| sarve kālasya vaśagā na kālaḥ kasyacidvaśe | so'ntarā sarvamevedaṃ niyacchati sanātanaḥ || 17|| procyate bhagavānprāṇaḥ sarvajñaḥ puruṣaḥ paraḥ | sarvendriyebhyaḥ paramaṃ manaḥ prāhurmanīṣiṇaḥ || 18|| manasaścāpyahaṅkāramahaṅkārānmahān paraḥ | mahataḥ paramavyaktamavyaktātpuruṣaḥ paraḥ || 19|| puruṣādbhagavānprāṇastasya sarvamidaṃ jagat | prāṇātparataraṃ vyoma vyomātīto'gnirīśvaraḥ || 20|| so'haṃ sarvatragaḥ śānto jñānātmā parameśvaraḥ | nāsti matparamaṃ bhūtaṃ māṃ vijñāya vimucyate || 21|| nityaṃ hi nāsti jagati bhūtaṃ sthāvarajaṅgamam | ṛte māmekamavyaktaṃ vyomarūpaṃ maheśvaram || 22|| so'haṃ sṛjāmi sakalaṃ saṃharāmi sadā jagat | māyī māyāmayo devaḥ kālena saha saṅgataḥ || 23|| matsannidhāveṣa kālaḥ karoti sakalaṃ jagat | niyojayatyanantātmā hyetadvedānuśāsanam || 24|| ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye adbhutottarakāṇḍe upaniṣatkathanaṃ nāma dvādaśaḥ sargaḥ || 12|| trayodaśaḥ sargaḥ bhaktiyogakathanam - vakṣye samāhitamanāḥ śaṛṇuṣva pavanātmaja | yenedaṃ līyate rūpaṃ yenedaṃ sampravartate || 1|| nāhaṃ tapobhirvividhairna dānena naca cejyayā | śakyo hi puruṣairjñātumṛte bhaktimanuttamām || 2|| ahaṃ hi sarvabhāvānāmantastiṣṭhāmi sarvagaḥ | māṃ sarvasākṣiṇaṃ loke na jānanti plavaṅgama || 3|| yasyāntarā sarvamidaṃ yo hi sarvāntaraḥ paraḥ | so'haṃ dhātā vidhātā ca loke'sminviśvatomukhaḥ || 4|| na māṃ paśyanti munayaḥ sarve'pi tridivaukasaḥ | brāhmaṇā manavaḥ śakrā ye cānye prathitaujasaḥ || 5|| gṛṇanti satataṃ vedā māmekaṃ parameśvaram | yajanti vividhairagnau brāhmaṇā vaidikairmakhaiḥ || 6|| sarvelokā namasyanti brahmaloke pitāmaham | dhyāyanti yogino devaṃ bhūtādhipatimīśvaram || 7|| ahaṃ hi sarvayajñānāṃ bhoktā caiva phalapradaḥ | sarvadevatanurbhūtvā sarvātmā sarvasaṃstutaḥ || 8|| māṃ paśyantīha vidvānso dhārmikā vedavādinaḥ | teṣāṃ sannihito nityaṃ ye bhaktā māmupāsate || 9|| brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyā dhārmikā māmupāsate | teṣāṃ dadāmi tatsthānamānandaṃ paramaṃ padam || 10|| anye'pi ye vikarmasthāḥ śūdrādyā nīcajātayaḥ | bhaktimantaḥ pramucyante kālena mayi saṅgatāḥ || 11|| na madbhaktā vinaśyante madbhaktā vītakalmaṣāḥ | ādāvetatpratijñātaṃ na me bhaktaḥ praṇaśyati || 12|| yo vā nindati taṃ mūḍho devadevaṃ sa nindati | yo hi taṃ pūjayedbhaktyā sa pūjayati māṃ sadā || 13|| patraṃ puṣpaṃ phalaṃ toyaṃ madārādhanakāraṇāt | yo me dadāti niyataḥ sa me bhaktaḥ priyo mataḥ || 14|| ahaṃ hi jagatāmādau brahmāṇaṃ parameṣṭhinam | vidhāya dattavānvedānaśeṣānāsyaniḥsṛtān || 15|| ahameva hi sarveṣāṃ yogināṃ gururavyayaḥ | dhārmikānāṃ ca goptāhaṃ nihantā vedavidviṣām || 16|| ahaṃ vai sarvasaṃsārānmocako yogināmiha | saṃsāraheturevāhaṃ sarvasaṃsāravarjitaḥ || 17|| ahameva hi saṃhartā straṣṭāhaṃ paripālakaḥ | māyāvī māmikā śaktirmāyā lokavimohinī || 18|| mamaiva ca parāśaktiryā sā vidyeti gīyate | nāśayāmi tayā māyāṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitaḥ || 19|| ahaṃ hi sarvaśaktīnāṃ pravartakanivartakaḥ | ādhārabhūtaḥ sarveṣāṃ nidhānamamṛtasya ca || 20|| ekā sarvāntarā śaktiḥ karoti vividhaṃ jagat | bhūtvā nārāyaṇo'nanto jagannātho jaganmayaḥ || 21|| tṛtīyā mahatī śaktirnihanti sakalaṃ jagat | tāmasī me samākhyātā kālātmā rudrakapiṇī || 22|| dhyānena māṃ prapaśyanti kecijjñānena cāpare | apare bhaktiyogena karmayogena cāpare | sarveṣāmeva bhaktānāmeṣa priyataro mama || 23|| yo vijñānena māṃ nityamārādhayati nānyathā anye ca ye trayo bhaktā madārādhanakāṅkṣiṇaḥ || 24|| te'pi māṃ prāpnuvantyeva nāvartate ca vai punaḥ | mayā tatamidaṃ kṛtsnaṃ pradhānapuruṣātmakam | mayyeva saṃsthitaṃ viśvaṃ mayā sampreryate jagat || 25|| nāhaṃ prerayitā kīśa paramaṃ yogamāśritaḥ | prerayāmi jagatkṛtsnametadyo veda so'mṛtaḥ || 26|| paśyāmyaśeṣamevedaṃ vartamānaṃ svabhāvataḥ | karoti kāle bhagavānmahāyogeśvaraḥ svayam || 27|| yogaṃ samprocyate yogī māyī śāstreṣu sūribhiḥ | yogeśvaro'sau bhagavānmahādevo mahāprabhuḥ || 28|| mahatvātsarvasattvānāṃ varatvātparameśvaraḥ | procyate bhagavānbrahmā mahānbrahmamayo yataḥ || 29|| yo māmevaṃ vijānāti mahāyogeśvareśvaram | so'vikampena yogena yujyate nātra saṃśayaḥ || 30|| so'haṃ prerayitā devaḥ paramānandamāśritaḥ | tiṣṭhāmi satataṃ yogī yastadveda sa vedavit || 31|| iti guhyatamaṃ jñānaṃ sarvavedeṣu niścitam | prasannacetase deyaṃ dhārmikāyāhitāgnaye || 32|| ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye adbhutottarakāṇḍe bhaktiyogo nāma trayodaśaḥ sargaḥ || 13|| caturdaśaḥ sargaḥ | śrīrāmacandrahanumatsaṃvādavarṇanam - sarvalokaikanirmātā sarvalokaikarakṣitā | sarvalokaikasaṃhartā sarvātmā'haṃ sanātanaḥ || 1|| sarveṣāmeva vastūnāmantaryāmī pitā hyaham | mayyevāntaḥsthitaṃ sarvaṃ nāhaṃ sarvatra saṃsthitaḥ || 2|| bhavatā cādbhutaṃ dṛṣṭaṃ yatsvarūpaṃ tu māmakam | mamaiṣā hyupamā vatsa māyayā darśitā mayā || 3|| sarveṣāmeva bhāvānāmantarā samavasthitaḥ | prerayāmi jagatsarvaṃ kriyāśaktiriyaṃ mama || 4|| mayedaṃ ceṣṭate viśvaṃ matsvabhāvānuvarti ca | so'haṃ kāle jagatkṛtsnaṃ karomi hanuman kila || 5|| saṃharāmyekarūpeṇa dvidhāvasthā mamaiva tu | ādimadhyāntanirmukto māyātattvapravartakaḥ || 6|| kṣobhayāmi ca sargādau pradhānapuruṣāvubhau | tābhyāṃ sañjāyate sarvaṃ saṃyuktābhyāṃ parasparam || 7|| mahadādikrameṇaiva mama tejovijṛmbhitam | yo hi sarvajagatsākṣī kālacakrapravartakaḥ || 8|| hiraṇyagarbho mārtaṇḍaḥ so'pi maddehasambhavaḥ | tasmai divyaṃ svamaiśvaryaṃ jñānayogaṃ sanātanam || 9|| dattavānātmajān vedān kalpādau vaturaḥ kila | sa manniyogato brahmā sadā madbhāvabhāvitaḥ || 10|| divyaṃ tanmāmakaiśvaryaṃ sarvadā vahati svayam | sa sarvalokanirmātā manniyogena sarvavit || 11|| bhūtvā caturmukhaḥ sarvaṃ sṛjatyevātmasambhavaḥ | yo'pi nārāyaṇo'nanto lokānāṃ prabhavāvyayaḥ || 12|| mamaiva paramā mūrtiḥ karoti paripālanam | yo'ntakaḥ sarvabhūtānāṃ rudraḥ kālātmakaḥ prabhuḥ || 13|| madājñayā'sau satataṃ saṃhāratyeva me tanuḥ | havyaṃ vahati devānāṃ kavyaṃ kavyāśināmapi || 14|| pākaṃ ca kurute vahniḥ so'pi macchakticoditaḥ | bhuktamāhārajātaṃ yatpacatyetadaharniśam || 15|| vaiśvānaro'gnirbhagavānīśvarasya niyogataḥ | yo hi sarvāmbhasāṃ yonirvaruṇo devapuṅgavaḥ || 16|| sa sañjīvayate sarvamīśasyaiva niyogataḥ | yo'ntastiṣṭhati bhūtānāṃ bahirdevo nirañjanaḥ || 17|| madājñayāsau bhūtānāṃ śarīrāṇi bibharti hi | yo'pi sañjīvano nṛṇāṃ devānāmamṛtākaraḥ || 18|| somaḥ sa manniyogena coditaḥ kila vartate | yaḥ svabhāsā jagatkṛtsnaṃ prakāśayati sarvadā || 19|| sūryo vṛṣṭiṃ vitanute śāstreṇaiva svayambhuvaḥ | yo'pyaśeṣajagacchāstā śakraḥ sarvāmareśvaraḥ || 20|| yajñānāṃ phalado devo vartate'sau madājñayā | yaḥ praśāstā hyasādhūnāṃ vartate niyamādiha || 21|| yamo vaivasvato devo devadevaniyogataḥ | yo'pi sarvadhanādhyakṣo dhanānāṃ sampradāyakaḥ || 22|| so'pīśvaraniyogena kubero vartate sadā | yaḥ sarvarakṣasāṃ nāthastāpasānāṃ phalapradāḥ || 23|| manniyogādasau devo vartate nirṛtiḥ sadā | vaitālagaṇabhūtānāṃ svāmī bhogaphalapradaḥ || 24|| īśānaḥ sarvabhaktānāṃ so'pi tiṣṭhenmamājñayā | yo vāmadevo'ṅgirasaḥ śiṣyo rudragaṇāgraṇīḥ || 25|| rakṣako yogināṃ nityaṃ vartate'sau madājñayā | yaśca sarvajagatpūjyayo vartate vighnakārakaḥ || 26|| vināyako dharmanetā so'pi madvacanātkila | yo'pi vedavidāṃ śreṣṭho devasenāpatiḥ prabhuḥ || 27|| skando'sau vartate nityaṃ svayambhūpraticoditaḥ | ye ca prajānāṃ patayo marīcyādyā maharṣayaḥ || 28|| sṛjanti vividhān lokān parasyaiva niyogataḥ | yā ca śrī sarvabhūtānāṃ dadāti vipulāṃ śriyam || 29|| patnī nārāyaṇasyāsau vartate madanugrahāt | vācaṃ dadāti vipulāṃ yā ca devī sarasvatī || 30|| sāpīśvaraniyogena coditā sampravartate | yāśeṣapuruṣān ghorānnarakāttārayatyapi || 31|| sāvitrī saṃsmṛtā devī devājñānuvidhāyinī | pārvatī paramā devī brahmavidyāpradāyinī || 32|| yāpi dhyātā viśeṣeṇa sāpi madvacanānugā | yo'nanto mahimānantaḥ śeṣo'śeṣāmaraḥ prabhuḥ || 33|| dadhāti śirasā lokaṃ so'pi devaniyogataḥ | yo'gniḥ saṃvartako nityaṃ vaḍavārūpasaṃsthitaḥ || 34|| pibatyakhilamambhodhimīśvarasya niyogataḥ | ādityā vasavo rudrā marutaśca tathāśvinau || 35|| anyāśca devatāḥ sarvā macchāsanamadhiṣṭhitāḥ | gandharvā uragā yakṣāḥ siddhāḥ sādhyāśca cāraṇāḥ || 36|| bhūtarakṣaḥpiśācāśca sthitāḥ śāstre svayambhuvaḥ | kalākāṣṭhānimeṣāśca muhūrtā divasāḥ kṣaṇāḥ || 37|| ṛtvabdamāsapakṣāśca sthitāḥ śāstre prajāpateḥ | yugamanvantarāṇyeva mama tiṣṭhanti śāsane || 38|| parāścaiva parārddhāśca kālabhedāstathāpare | caturvidhāni bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca || 39|| niyogādeva vartante sarvāṇyeva svayambhuvaḥ | pattanāni ca sarvāṇi bhuvanāni ca śāsanāt || 40|| brahmāṇḍāni ca vartante devasya paramātmanaḥ | atītānyapyasaṅkhyāni brahmāṇḍāni madājñayā || 41|| pravṛttāni padārthaughaiḥ sahitāni samaṃ tataḥ | brahmāṇḍāni bhaviṣyanti saha vastubhirātmajaiḥ || 42|| hariṣyanti sahaivājñāṃ parasya paramātmanaḥ | bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca || 43|| bhūtādirādiprakṛtirniyogānmama vartate | yā'śeṣasarvajagatāṃ mohinīṃ sarvadehinām || 44|| māyāpi vartate nityaṃ sāpīśvaraniyogataḥ | vidhūya mohakalilaṃ yathā paśyati tatpadam || 45|| sāpi vidyā maheśasya niyogādvaśavartinī | bahunātra kimuktena mama śaktyātmakaṃ jagat || 46|| mayaiva pūryate viśvaṃ mayaiva pralayaṃ vrajet | ahaṃ hi bhagavānīśaḥ svayañjyotiḥ sanātanaḥ || 47|| paramātmā parambrahma matto hyanyanna vidyate | ityetatparamaṃ jñānaṃ bhavate kathitaṃ mayā || 48|| jñātvā vimucyate janturjanma saṃsārabandhanāt | māyāmāśritya jāto'haṃ gṛhe daśarathasya hi || 49|| rāmo'haṃ lakṣmaṇo hyeṣa śatrughno bhārato'pi ca | caturdhā samprabhūto'haṃ kathitaṃ te'nilātmaja || 50|| māyāsvarūpaṃ ca tava kathitaṃ yatplavaṅgama | kṛpayā taddhṛdā dhāryaṃ na vismartavyameva hi || 51|| yenāyaṃ paṭhyate nityaṃ saṃvādo bhavato mama | jīvanmukto bhavetso'pi sarvapāpaiḥ pramucyate || 52|| śrāvayedvā dvijāñchuddhānbrahmacaryaparāyaṇān | yo vā vicārayedarthaṃ sa yāti paramāṃ gatim || 53|| yaścaitacchṛṇuyānnityaṃ bhaktiyukto dṛḍhavrataḥ | sarvapāpavinirmukto brahmaloke mahīyate || 54|| tasmātsarvaprayatnena paṭhitavyo manīṣibhiḥ | śrotavyaścāpi mantavyo viśeṣādbrāhmaṇaiḥ sadā || 55|| ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye adbhutottarakāṇḍe bhagavaddhanūmatsaṃvādo nāma caturdaśaḥ sargaḥ || 14||
About this parayana — Rama
Devotional recitation is one of the simplest and most powerful practices in the Hindu tradition. Regular chanting calms the mind, purifies the atmosphere of the home, and deepens one’s connection with the deity. These sacred compositions have been sung by devotees for generations and are suitable for daily practice, during morning or evening puja, or on special festival days.
How to chant
Sit comfortably facing your home altar or a clean, quiet space. Light a lamp or incense if you wish. Begin with a short prayer to Ganesha, then recite the text slowly and clearly, focusing on the meaning rather than speed. Consistency matters more than duration — even five minutes of daily chanting brings visible peace of mind.
ram-navamidaily-pujavaishnavasanskritparayanadevotionalgitascripture