← ← Back to Shabda
English interface
Rama Gita
Rama Gita
Text in Roman script
Devotional text
śrīramaṇagītāīramaṇagītā śrīramaṇagītāīramaṇagītā anukramaṇikākā adhyāyāya nāma 1. upāsanāprādhānyanirūpaṇampaṇam 2. mārgatrayakathanamyakathanam 3. mukhyakartavyanirūpaṇampaṇam 4. jñānasvarūpakathanampakathanam 5. hṛdayavidyā 6. manonigrahopāyaḥhopāyaḥ 7. ātmavicārādhikāritadaṅganirūpaṇampaṇam 8. āśramavicāraḥcāraḥ 9. granthibhedakathanambhedakathanam 10. saṅghavidyā 11. jñānasiddhisāmarasyakathanamkathanam 12. śaktivicāraḥcāraḥ 13. saṃnyāseāsestrīpuruṣayostulyādhikāranirūpaṇampaṇam 14. jīvanmuktivicāraḥcāraḥ 15. śravaṇamanananididhyāsananirūpaṇampaṇam 16. bhaktivicāraḥcāraḥ 17. jñānaprāptivicāraḥcāraḥ 18. siddhamahimānukīrtanamnam ||śrīramaṇagītāīramaṇagītā|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā athaprathamo'dhyāyaḥāyaḥ|(upāsanāprādhānyanirūpaṇampaṇam) maharṣiramaṇaṃnatvākārtikeyaṃkeyaṃnarākṛtim m| mataṃtasyaprasannenenagranthenopanibadhyatete||1|| iṣaputraśakeśakerāmabhūminandadharāmitete| ekontriṃśaddivasevasedvādaśeādaśemāsi śītale||2|| upaviṣṭeṣueṣusarveṣuṣuśiṣyeṣueṣuniyatātmasusu| bhagavantamṛṣiso'hamapṛcchaṃ ṃnirṇayāptayeye||3|| prathamaḥthamaḥpraśnaḥ satyāsatyavivekenavekenamucyatetekevalenakimm| utāhobandhahānāyahānāyavidyatetesādhanāntaram ram||4|| dvitīyaḥtīyaḥpraśnaḥ kimalaṃmalaṃśāstracarcaivajijñāsūnāṃāsūnāṃvimuktayeye| yathāgurupadeśaṃpadeśaṃkimupāsanapekṣatete||5|| tṛtīyapraśnaḥ sthitaprajñaḥsthitaprajñamātmānaṃānaṃkiṃṃsamarthayetyet| viditvāparipūrṇatvaṃjñānasyoparateruta ||6|| caturthaḥḥpraśnaḥ jñāninaṃnaṃkenaliṅgenenajñātuṃātuṃśakṣyantikovidāḥdāḥ||7|| pañcamaḥmaḥpraśnaḥ jñānāyaivānāyaivasamādhiḥ ḥkiṃṃkāmāyāpyuta utakalpatete||7|| ṣaṣṭhaḥpraśnaḥ kāmenayogamabhyasyasthitaprajñobhavedyadi| sakāmo'muṣya sāphalyamadhigacchativānavā||8|| evaṃmamaguruḥḥpraśnānakarṇyakaruṇānidhiḥ| abravītsaṃśayacchedīedīramaṇobhagavānṛṣiḥḥ||9|| prathamapraśnasyottaramram mocayetsakalān kalānbandhānātmaniṣṭhaivaivakevalam| satyāsatyavivekaṃvekaṃtuprāhurvairāgyasādhanamyasādhanam||10|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā sadātiṣṭhatigambhīroīrojñānīānīkevalamātmani | nāsatyaṃ ṃcintayedviśvaṃnavāsvasyatadanyatāmtām||11|| dvitīyapraśnasyottaramram nasaṃsiddhirvijijñāsoḥāsoḥkevalaṃśāstracarcayāyā| upāsanaṃvinānāsiddhirnaivasyāditinirṇayaḥyaḥ||12|| abhyāsakāleāsakālesahajāṃsthitiṃprāhurupāsanampāsanam| siddhiṃsthirāṃrāṃyadāgacchetsaivaivajñānaṃānaṃtadocyate te||13|| viṣayāntsamparityajyasvasvabhāvenabhāvenasaṃsthitiḥ| jñānajvālākṛtiḥprokttāsahajāsthitirātmanaḥnaḥ||14|| tṛtīyapraśnasyottaramram nirvāsenasenamaunenasthirāyāṃrāyāṃsahajasthitau tau| jñānīānījñāninamātmānaṃānaṃniḥsandehaḥehaḥsamarthayetyet||15|| caturthapraśnasyottaramram sarvabhūtasamatvenenaliṅgenenajñānamūhyatāmtām| pañcamapraśnasyottaramram kāmārabdhassamādhistuukāmaṃphalainiścitamtam||16|| ṣaṣṭhapraśnasyottaramram kāmenayogamabhyasyasthitaprajñobhavedyadi| sakāmo'muṣya sāphalyaṃ ṃgacchannapinaharṣayetyet||17|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe eupāsanaprādhānyanirūpaṇaṃpaṇaṃ nāmaprathamo'dhyāyaḥāyaḥ||1 athadvitīyo'dhyāyaḥāyaḥ|(mārgatrayakathanamyakathanam) īśaputraśakeśakebāṇabhūminandadharāmite te| cāturmāsye ejagausāraṃsaṅgṛhyabhagavānṛṣi ||1|| hṛdayakuharamadhyekevalaṃbrahmamātraṃ hyahamahamitisākṣādātmarūpeṇapeṇabhāti | śrīramaṇagītāīramaṇagītā hṛdiviśa manasāsvaṃcinvtātāmajjatātāvā pavanacalanarodhādātmaniṣṭho obhavatvamm||2|| ślokaṃokaṃbhagavatovaktrānmaharṣerimamudgatamtam| śrutyantasāraṃsāraṃyovedasaṃśayonāsyajātucitt||3|| atraślokeokebhagavatāpūrvārdhesthānamīritamtam| śārīrakasya dṛśye'smiñcharīrerīrepāñcabhautikeke||4|| tatraivaivalakṣaṇaṃṇaṃcoktaṃṃdvaitamīśāaitamīśācavāritamtam| uktaṃṃcāpyaparokṣatvaṃnānāliṅganibarhaṇamṇam||5|| upadeśodvitīyārdheśiṣyābhyāsakṛteāsakṛtekṛtaḥ| tredhāedhābhinnenenamārgeṇa tattvādaikyaṃsamīyuṣā||6|| upāyomārgaṇābhikhyaḥprathamaḥthamaḥsamprakīrtitaḥtaḥ| dvitīyotīyomajjnābhikhyaḥprāṇarodhastṛtīyakaḥṛtīyakaḥ||7|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe emārgatrayakathanaṃyakathanaṃ nāmadvitīyo'dhyāyaḥāyaḥ||2 athatṛtīyo'dhyāyaḥ āyaḥ|(mukhyakartavyanirūpaṇampaṇam) daivarātasya saṃvādamācāryaramaṇasya ca| nibadhnīmastṛtīye'sminnadhyāyeāyeviduṣāṃṣāṃmude||1|| daivaratauvāca kiṃṃkartavyamanuṣyasyapradhānamihasaṃsṛtau| ekaṃnirdhāyabhagavāṃstanme evyākhyātumarhati||2|| bhagavānuvāca svasyasvarūpaṃpaṃvijñeyaṃeyaṃpradhānaṃdhānaṃmahadicchatātā| pratiṣṭhāyatrasarveṣāṃṣāṃphalānāmutakarmaṇāmṇām||3|| daivarātauvāca svasyasvarūpavijñāneānesādhanaṃkiṃṃsamāsataḥ| sidhyetkenenaprayatnenenapratyagdṛṣṭirmahīyasi||4|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā bhagavānuvāca viṣayebhyaḥparāvṛtya vṛttīḥīḥsarvāḥprayatnataḥtaḥ| vimarśekevalaṃtiṣṭhedacaledacalenirupādhikeke||5|| svasyasvarūpavijñāneānesādhanaṃtatsamāsataḥmāsataḥ| sidhyettenaivenaivayatnenenapratyagdṛṣṭirmahīyasi||6|| daivarātauvāca yāvatsiddhirbhavennṝṇāṃṝṇāṃyogasya munikuñjara| tāvantaṃ ṃniyamāḥyamāḥkālaṃkiṃṃyatnamupakurvatete||7|| bhagavānuvāca prayatnamupakurvantiniyamāyamāyuñjatāṃtāṃsatām| siddhānāṃānāṃkṛtakṛtyānāṃ ānāṃgalantiniyamāssvayamyam||8|| daivarātauvāca kevalenavimarśenasthireṇareṇanirupādhinānā| yathāsiddhistathāthāmantrairjaptaiḥaiḥsiddhirbhavennavā||9|| bhagavānuvāca acañcalenalenamanasāmantrairjaptairnirantaramram| siddhiḥsyācchaddadhānānāṃdhānānāṃjaptenenapraṇavenaṇavenavā||10|| vṛtirjapenapenamantrāṇāṃāṇāṃśuddhasyapraṇavasyavā| viṣayebhyaḥparāvṛttāāsvasvarūpātmikākābhavet||11|| īśaputraśakeśakeśailabhūminandadharāmite te| saptamemesaptamemeso'yaṃsaṃvādo'bhavadadbhutaḥutaḥ||12|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe emukhyakartavyanirūpaṇaṃpaṇaṃ nāmatṛtīyo'dhyāyaḥ āyaḥ||3 athacaturtho'dhyāyaḥāyaḥ|(jñānasvarūpakathanampakathanam) prathamaḥthamaḥpraśnaḥ ahaṃbrahmāsmītivṛttiḥkiṃṃjñānaṃānaṃmunikuñjara| śrīramaṇagītāīramaṇagītā utabrahmāhamitidhīrdhīrahaṃrahaṃsarvamityututa||1|| athavāsakalaṃcaitadbrahmetijñānamucyatete| asmādvṛtticatuṣkādvākiṃṃnujñānaṃānaṃvilakṣaṇamṇam||2|| asyottaramram imaṃmamaguruḥḥpraśnamantevāsina ādarāt| ākarṇyaramaṇovākyamuvācamuvācabhagavānmuni ||3|| vṛttayoyobhāvanāevasarvāetānasaṃśayaḥ| svarūpāvasthitiṃśuddhāṃāṃjñānamāhurmanīṣiṇaḥṇaḥ||4|| gurorvacastadākarṇyasaṃśayacchedakārakam edakārakam| apṛcchaṃ ṃpunarevāhamanyaṃ ṃsaṃśayamudgatamtam||5|| dvitīyatīyapraśnaḥ vṛttivyāpyaṃbhavedbrahmanavānāthatapasvināmnām| imaṃmehṛdisañjātaṃātaṃsaṃśayaṃchettumarhasi||6|| tamimaṃmaṃpraśnamākarṇyamitramaṅghrijuṣāmṛṣiḥ| abhiṣicyakaṭākṣeṇeṇamāmidaṃ daṃvākyamabravītvīt||7|| asyottaramram svātmabhūtaṃbhūtaṃyadibrahmajñātuṃātuṃvṛttiḥpravartatete| svātmākārākārātadābhūtvānapṛthakpratitiṣṭhati||8|| ayaṃprāguktaevābde esaptamemetvekaviṃśakeṃśake| abhavannoomitagranthaḥsaṃvādoromaharṣaṇaḥṇaḥ||9|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ejñānasvarupakathanaṃpakathanaṃ nāmacaturtho'dhyāyaḥāyaḥ||4 athapañcamo'dhyāyaḥāyaḥ|(hṛdayavidyā) prāgukte'bde'ṣṭamememāsi navamedivasevaseniśi| upanyasitavāntavānsaṃyaguddiśya yahṛdayaṃdayaṃmuniḥḥ||1|| nirgacchantiyataḥsarvāvṛttayoḥyoḥdehadhāriṇāmṇām| śrīramaṇagītāīramaṇagītā hṛdayaṃdayaṃtatsamākhyātaṃātaṃbhāvanā''kṛtivarṇanam nam||2|| ahaṃvṛttiḥ ḥsamastānāṃānāṃvṛttīnāṃīnāṃmūlamucyate te| nirgacchantiyato'handhīrhṛdayaṃdayaṃtatsamāsataḥmāsataḥ||3|| hṛdayasyayadisthānaṃānaṃbhaveccakramanāhatammanāhatam| mūlādhāraṃsamārabhya yogasyopakramaḥmaḥkutaḥ||4|| anyadevadevatatoraktapiṇḍādadṛdayamucyatete ayaṃhṛditivṛttyātadātmano norūpamīritamtam||5|| tasyadakṣiṇatoṇatodhāmahṛtpīṭheīṭhenaivavāmataḥ| tasmātpravahatijyotiḥsahasrāraṃāraṃsuṣumṇayā yā||6|| sarvaṃdehaṃsahasrārāttadādālokānubhūtayaḥ| tāḥprapaśyanyanvibhedenabhedenasaṃsārīmanujobhavet||7|| ātmasthasyasahasrāraṃāraṃśuddhaṃjyotirmayaṃyaṃbhavet| tatrajīvenna saṅkalpoyadisānnidhyataḥtaḥpatet||8|| vijñānamānaviṣayaṃṣayaṃsannikarṣeṇa yadyapi| nabhavedyogabhaṅgāyāyabhedasyāgrahaṇehaṇemanaḥ||9|| gṛhyato'pisthiraikādhīḥraikādhīḥsahajāsthitirucyatete| nirvikalpaḥsamādhistu uviṣayāsannidhaudhaubhavet||10|| aṇḍaṃḍaṃvapuṣi niḥśeṣaṃḥśeṣaṃniḥśeṣaṃḥśeṣaṃhṛdayedayevapuḥ| tasmādaṇḍasyasarvasyahṛdayaṃdayaṃrupasaṅgrahaḥhaḥ||11|| bhuvanaṃmanasonānyadanyannahṛdayānmanaḥnaḥ| aśeṣāhṛdayedayetasmātkathāthāparisamāpyatete||12|| kīrtyatetehṛdayaṃdayaṃpiṇḍeḍeyathāṇḍeḍebhānūmaṇḍalamḍalam| manaḥsahasrāragataṃāragataṃbimbaṃcāndramasaṃmasaṃyathā||13|| yathādadāti tapanastejaḥ ejaḥkairavabandhave ve| idaṃvitaratijyotirhradayaṃdayaṃmanasetathā||14|| hradyasannihitotomartyomanaḥkevalamīkṣatete| asannikarṣesūryasyarātraucandreyathāmahaḥ||15|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā apaśyaṃstejasoejasomūlaṃsvarūpaṃpaṃsatyamātmanaḥnaḥ| manasācapṛthakpaśyanyanbhāvānbhrāmyatipāmaraḥ||16|| hṛdisannihitotojñānīānīlīnaṃhṛdayatejasi| īkṣatetemānasaṃtejodivāvābhānāvivaindavam vam||17|| prajñānasyapravettāroārovācyamarthaṃmanoviduḥ arthaṃtulakṣyaṃhṛdayaṃdayaṃhṛdayānnaparaḥparaḥparaḥ||18|| dṛgdṛśyabhedadhīreṣāyabhedadhīreṣāmanasi pratitiṣṭhati| hṛdayedayevartamānāṃmānāṃdṛgdṛśyenaikatāṃyenaikatāṃvrajetjet||19|| mūrcchānidrātisantoṣaśokāveśabhayādibhiḥ| nimittairāhatāairāhatāvṛttiḥsvasthānaṃānaṃhṛdayaṃdayaṃvrajetjet||20|| tadānajñāyateāyateprāptirhṛdayasyaśarīriṇāṇā| vijñāyateāyatesamādhautunāmabhedonimittataḥtaḥ||21|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ehṛdayavidyā nāmapañcamo'dhyāyaḥāyaḥ||5 athaṣaṣṭo'dhyāyaḥāyaḥ|(manonigrahopāyaḥhopāyaḥ) nirupyahṛdayasyaivaṃaivaṃtattvaṃtattvavidāṃdāṃvaraḥ| manasonigrahopāyamavadadramaṇomaṇomuniḥḥ||1|| nityavattimatāṃmatāṃnṝṇāṃviṣayāsakttacetasāmcetasām| vāsanānāṃbaliyastvānmanonodurnigrahaṃhaṃbhavet||2|| capalaṃtannigṛhṇīyātprāṇarodhenāṇarodhenamānavaḥ| pāśabaddhooyathājantustathāthācetonaceṣṭatete||3|| prāṇarodhenāṇarodhenavṛttināṃnāṃnirodhaḥrodhaḥsādhito tobhavet| vṛttirodhenarodhenavṛttināṃnāṃjanmasthāneānesthitotobhavet||4|| prāṇarodhaścamanasāprāṇasyapratyavekṣaṇamṇam| kumbhakaṃkaṃsidhyatihyeyaṃeyaṃsatatapratyavekṣaṇātṇāt||5|| yeṣāṃnaitenavidhinānāśaktiḥkumbhakasādhanekasādhane| śrīramaṇagītāīramaṇagītā haṭhayogavidhānenadhānenateṣāṃkumbhakamiṣyatete||6|| ekadārecakaṃkuryātkuryātpūrakamekadāūrakamekadā| kumbhakaṃkaṃtucaturvāraṃraṃnāḍīśuddhirbhavettataḥtaḥ||7|| prāṇoāṇonāḍīṣuśuddhāsuāsuniruddhaḥkramaśomaśobhavet| prāṇasyasarvadhādhārodhaḥśuddhaṃkumbhakamucyatete||8|| tyāgaṃāgaṃdehātmabhāvasyarecakaṃjñāninaḥnaḥpare| pūrakaṃmārgaṇaṃṇaṃsvasyakumbhakaṃkaṃsahajasthitimm||9|| japenavā'thamantrāṇāṃāṇāṃmanasonigrahohobhavet| mānasenatadāmantraprāṇayorekatāṇayorekatābhavet||10|| mantrākṣarāṇāṃrāṇāṃprāṇenāṇenasāyujyaṃ ṃdhyānamucyatete| sahajasthitaye tayedhyānaṃānaṃdṛḍhabhūmiḥprakalpatete||11|| sahavāsenamahatāṃsatāmāruḍhacetasāmḍhacetasām kriyamāṇenayamāṇenavānityaṃsthāneānelīnaṃmanobhavet||12|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe emanonigrahopāyaḥhopāyaḥ nāmaṣaṣṭo'dhyāyaḥāyaḥ||6 athasaptamo'dhyāyaḥāyaḥ|(ātmavicārādhikāritadaṅganirūpaṇampaṇam) bhāradvājasyavaikārṣṇerācāryaramaṇasyaca| adhyāyeāyekathyateteśreṣṭhaḥsaṃvādaihasaptameme||1|| kārṣṇiruvācavāca rūpamātmavicārasyakiṃṃnukiṃṃvāprayojanamyojanam| labhyādātmavicāreṇacāreṇaphalaṃbhūyo'nyato'sti vā||2|| bhagavānuvāca sarvāsāmapivṛttīnāṃīnāṃsamaṣṭiryāsamīritātā| ahaṃvṛtteramuṣyāstuujanmasthānaṃānaṃvimṛśyatāmyatām||3|| eṣaātmavicāraḥcāraḥsyannaśāstrapariśīlanamśīlanam| ahaṅkāroārovilīnaḥlīnaḥsyānmūlasthānagaveṣaṇeānagaveṣaṇe||4|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā ātmābhāsastvahaṅkāraḥāraḥsayadāsampraliyateyate| ātmāsatyo'bhitaḥtaḥpūrṇaḥkevalaḥpariśiṣyatete||5|| sarvakleśanivṛttiḥsyātphalamātmavicārataḥcārataḥ| phalānāmavadhiḥ ḥso'yamasti neto'dhikaṃ kaṃphalam||6|| adbhutāḥutāḥsiddhayaḥyaḥsādhyāupāyāntarataśca yāḥ| tāḥprāpto'pibhavatyantevicāreṇaivacāreṇaivanivṛtaḥvṛtaḥ||7|| kārṣṇiruvācavāca etasyātmavicārasyaprāhuḥkamadhikāriṇamṇam| adhikārasyasampattiḥkiṃṃjñātuṃātuṃśakyatetesvayamyam||8|| bhagavānuvāca upāsanādibhiḥ ḥśuddhaṃprāgjamasukṛtenajamasukṛtenavā| dṛṣṭadoṣaṃdoṣaṃmanoyasyaśarīreviṣayeṣuṣayeṣuca||9|| manasācaratoyasyaviṣyeṣvarucirbhṛśamśam| dehecānityatātābuddhistaṃprahuradhikāriṇamṇam||10|| dehenaśvaratābuddhervairāgyādviṣayeṣuṣayeṣuca| etābhyāmeva āmevaliṅgābhyāṃāṃjñeyāeyāsvasyādhikāritātā||11|| kārṣṇiruvācavāca snānaṃānaṃsandhyāṃāṃjapohomaḥsvādhyāyoāyodevapūjanam| saṅkīrtanaṃnaṃtirthayātrāyajñodānaṃvratānica||12|| vicārecāresādhikārasyavairāgyācca vivekataḥvekataḥ| kiṃṃvāprayojanāyojanāyasyuruta kālavidhūtayedhūtaye||13|| bhagavānuvāca ārambhiṇāṃṇāṃkṣīyamāṇarāgāṇāmadhikāriṇāmṇām| karmāṇyetānisarvāṇibhūyasyai aicitaśiddhayeye||14|| yatkarmasukṛtaṃproktaṃṃmanovākkāyasambhavam vam| tattuukarmāntaraṃraṃhantimanovākkāyasambhavam vam||15|| atyantaśuddhamanasāṃmanasāṃpakvānāmadhikāriṇāmṇām| idaṃlokopakārāyakarmajālaṃjālaṃbhaviṣyati||16|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā pareṣāmupadeśāykṣemāyemāyacamanīṣiṇaḥṇaḥ| pakvāścakarmakurvantibhayānnādeśaśāstrataḥtaḥ||17|| vicārapratikūlāninapuṇyāni nararṣabha | kriyamāṇānyasaṅgenenabhedabuddhyupamardinānā||18|| nacākṛtāni pāpāyapakvanāmadhikāriṇāmṇām| svavimarśomahatpuṇyaṃyaṃpāvanānāṃhipāvanam||19|| dṛśyateyatedvividhādhāniṣṭhāpakvānāmadhikāriṇāmṇām| tyāgāgaekāntayogāya yogāyaparārthaṃcakriyādaraḥyādaraḥ||20|| kārṣṇiruvācavāca nirvāṇāyāsticedanyo omārgaātmavicārataḥcārataḥ| ekovāvividhastaṃmebhagavānvaktumarhati||21|| bhagavānuvāca ekaḥprāptuṃuṃprayatateyatateparaḥprāptāramṛcchati| cirāyarāyaprathamothamogacchannprāptotyātmānmantataḥtaḥ||22|| ekasyadhyānataścittamekākṛtirbhaviṣyati| ekākṛtitvaṃ ṃcittasyasvarupepesthitayetayebhavet||23|| anicchayāpyatotodhyāyanāyanvindatyātmanisaṃsthitimm| vicārakastuuvijñāyāyabhavedātmani saṃsthitaḥtaḥ||24|| dhyāyoāyodevatāṃmantramanyadvālakṣyamuttamammam| dhyeyamātmātmamahājyotiṣyantatotolīnatāṃvrajetjet||25|| gatirevaṃrevaṃdvayorekāyorekādhyātuścātmavimarśinaḥnaḥ| dhyāyannekaḥekaḥpraśāntaḥsyādanyovijñāyāyaśāmyati||26|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe eātmavicārādhikāritadaṅganirūpaṇaṃpaṇaṃ nāmasaptamo'dhyāyaḥāyaḥ||7 śrīramaṇagītāīramaṇagītā athaaṣṭamo'dhyāyaḥāyaḥ|(āśramavicāraḥcāraḥ) kārṣṇerevāparaṃrevāparaṃpraśnaṃniśamyabhagavānmuniḥḥ| cāturāśramyasambaddhamadikāraṃkāraṃnyarūpayatpayat||1|| brahmacārīcārīgṛhīvā'pi vānaprastho'thavāo'thavāyatiḥḥ| nārīvāvṛṣalovāpi pakvobrahmavicārayetcārayet||2|| sopānavatparaṃ raṃprāptuṃuṃbhaviṣyatyāśramakramaḥmaḥ| atyantapakvacittasyakramāpekṣānavidyatete||3|| gatayelokakāryāṇāmādiśantyāśrāmakramammam āśramatrayadharmāṇāṃṇāṃnajñānapratikūlatākūlatā||4|| saṃnyāsoāsonirmalaṃlaṃjñānaṃānaṃnakāṣāyonamuṇḍanamḍanam|| pratibandhakabāhulyavāraṇāyāśramomomataḥ||5|| brahmacayaryāśramemeyasyaśaktirujjṛmbhatetevrataiḥtaiḥ| vidyayāyājñānavṛddhayāyācasapaścātprajvaliṣyati||6|| brahmacaryeṇa śuddhenenagṛhitvenirmalolobhavet| sarveṣāmupakārāyaṣāmupakārāyagṛhasthāśrama ucyatete||7|| sarvathāthāvītasaṅgasyagṛhasthasyāpidehinaḥnaḥ| paraṃprasphuratijyotistatranaivāsti saṃśayaḥ||8|| tapasastvāśramaḥmaḥprokttastṛtīyaḥṛtīyaḥpaṇḍitottamaiḥmaiḥ| abhāryovāsabhāryovātṛtīyāśramabhāgbhavet vet||9|| tapasādagdhapāpasyapakvacittasyayoginaḥ naḥ| caturthaāśramaḥmaḥkālesvayamevayamevabhaviṣyati||10|| eṣaprāguktaevābdhe etvaṣṭamemedvādaśeādaśepunaḥ| upadeśobhagavataḥsaptamāṣṭamayorabhūtmayorabhūt||11|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe eāśramavicāraḥcāraḥ nāmaaṣṭamo'dhyāyaḥāyaḥ||8 śrīramaṇagītāīramaṇagītā athanavamo'dhyāyaḥ āyaḥ|(granthibhedakathanambhedakathanam) caturdaśe'ṣṭamemerātraumaharṣipṛṣṭavānahamvānaham| granthibhedaṃbhedaṃsamuddiśya viduṣāṃṣāṃyatrasaṃśayaḥ||1|| tamākarṇya mamapraśnaṃramaṇobhagavānṛṣiḥḥ| dhyātvādivyenenabhāvenakiñcidāhadāhamahāmahāḥ||2|| śarīrasyātmanaścāpisambandhogranthirucyatete| sambandhenaivenaivaśārīraṃbhavati jñānamātmanaḥnaḥ||3|| śarīraṃjaḍametatsyādātmācaitanyamiṣyatete| ubhayorapi sambandhovijñānenānumīyateānenānumīyate||4|| caitanyacchāyayāśliṣṭaṃśarīraṃtātaceṣṭatete| nidrādauādaugrahaṇābhāvādūhyatetesthānamātmanaḥnaḥ||5|| sūkṣmāṇāṃāṇāṃvidyudādīnāṃudādīnāṃsthūleūletantryādikekeyathā| tathākalevarenāḍyāṃāṃcaitanyajyotiṣoṣogatiḥḥ||6|| sthalamekamupāśrityacaitanyajyotirujjvalamlam| sarvaṃbhāsayatedehaṃbhāskarorobhuvanaṃyathā||7|| vyāptenenatatprakāśenakāśenaśarīretvanubhūtayaḥnubhūtayaḥ| sthalaṃlaṃtadevahṛdayaṃdayaṃsūrayassampracakṣatete||8|| nāḍīśaktivilāsena lāsenacaitanyāṃśugatirmatātā| dehasya śaktayassarvāḥpṛthaṅnāḍīrūpāśritāḥtāḥ||9|| caitanyaṃ ṃtupṛthaṅnāḍyāṃāṃtāṃsuṣumṇāṃ āṃpracakṣatete| ātmanāḍīṃparāmekeparetvamṛtanāḍikāmkām||10|| sarvaṃdehaṃprakāśenakāśenavyāptojīvo'bhimānavān mānavān| manyatetedehamātmānaṃ ānaṃtenabhinnaṃcaviṣṭapampam||11|| abhimānaṃmānaṃparityajyadehecātmadhiyaṃyaṃsudhīḥ| vicārayeccedekāgronāḍīnāṃmathanaṃbhavet||12|| nāḍīnāṃmathanenaivātmā ātābhyaḥpṛthakkṛtaḥṛtaḥ| kevalāmamṛtāṃnāḍīmāśritya prajvaliṣyati||13|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā ātmanāḍyāṃāṃyadābhāti caitanyajyotirujjvalamlam| kevalāyāṃtadānānyadātmanassamprabhāsatebhāsate||14|| sānnidhyādbhāsamānaṃāsamānaṃvānapṛthakpratitiṣṭhati| jānāti spaṣṭamātmānaṃānaṃsadehamiva vapāmaraḥ||15|| ātmaivaivabhāsateyasyabahirantaścasarvataḥtaḥ| pāmarasyeva evarūpādisabhinnagranthirucyatete||16|| nāḍībandho'bhimānaśca dvayaṃyaṃgranthirudīryatete| nāḍībandhena enasūkṣamo'pisthūlaṃūlaṃsarvaṃprapaśyati||17|| nivṛttaṃsarvanāḍībhyoyadaikāṃnāḍīkāṃśritamtam| bhinnagranthitadājyotirātmabhāvāyabhāvāyakalpatete||18|| agnitaptamayogolaṃmayogolaṃdṛśyate'gnimayaṃmayaṃyathā| svavicārāgnisantaptaṃtathedaṃsvamayaṃmayaṃbhavet||19|| śarīrādijuṣāṃjuṣāṃpūrvavāsanānāṃvāsanānāṃkṣayastadādā| kartṛtvamaśarīratvānnaivaivatasyabhaviṣyati||20|| kartṛtvābhāvataḥābhāvataḥkarmavināśo'syasamīritaḥtaḥ| tasyavastvantarābhāvātsaṃśayānāmanudbhavaḥvaḥ||21|| bhavitātānapunarbaddhovibhinnagranthirekadārekadā| sāsthitiḥparamāśaktissāśāntiḥparamāmatā||22|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe egranthibhedakathanaṃbhedakathanaṃ nāmanavamo'dhyāyaḥ āyaḥ||9 athadaśamo'dhyāyaḥ āyaḥ|(saṅghavidyā) yatinonoyoganāthasya maharṣiramaṇasyaca| daśame'tra nībaghnimassaṃvādaṃvādaṃsaṅghaharṣadamdam||1|| yoganāthauvāca sāṅghikasyacasaṅghasyakassambandhomahāmune| saṅghasyaśreyaseyasenāthatametaṃvaktumarhasi||2|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā bhagavānuvāca jñeyaśśarīravatsaṅghastattadācāraśālinamnam| aṅgānīvātravijñeyāssāṅghikāssadhusattama ||3|| aṅgaṃyathāśarīrasya karotyupakṛtiṃṃyate| tathopakāraṃsaṅghasyakurvannjayati sāṅghikaḥkaḥ|| saṅghasyavāṅmanaḥkāyairupakāropakāroyathābhavet| svayaṃyaṃtathā''carannityaṃ ṃsvakīyānapiboghayet||5|| ānukūlyena enasaṅghasyasthāpayitvānijaṃjaṃkulam| saṅghasyaivaivatatobhūtyaiaikuryādbhutiyutaṃyutaṃkulam||6|| yoganāthauvāca śāntiṃkecitpraśaṃsantiśaktiṃṃkecinmanīṣiṇaḥṇaḥ| anayoḥkoguṇojyāyāntsaṅghakṣemakṛtemakṛtevibhobho||7|| bhagavānuvāca svamanaśśuddhayeyeśāntiśśaktissaṅghasyavṛddhayeye| śaktyāsaṅghaṃvidhāyoccaiśśāntiṃsaṃsthāpayettataḥtaḥ||8|| yoganāthauvāca sarvasyāpicasaṅghasyanarāṇāṇāmṛṣikuñjara ra| gantavyaṃsamudāyenakiṃṃparaṃdharaṇītale||9|| bhagavānuvāca samudāyenasarvasyasaṅghasyatanudhāriṇāmṇām| saubhrātraṃsamabhāvenagantavyaṃparamucyate te||10|| saubhrātreṇeṇaparāśāntiranyonyaṃdehadhāriṇāmṇām| tadetyaṃ ṃśobhatesarvābhūmirekaṃ rekaṃgṛhaṃyathā||11|| abhūtpañcadaśedaśeghastresaṃvādasso'yamaṣṭameme| yoganāthasya yatinonomaharṣeścadayāvataḥ||12|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe esaṅghavidyā nāmadaśamo'dhyāyaḥ āyaḥ||10 śrīramaṇagītāīramaṇagītā athaekādaśo'dhyāyaḥ āyaḥ|(jñānasiddhisāmarasyakathanamkathanam) ṣoḍaśedivasevaserātrauvivikteemunisattamammam| guruṃṃbrahmavidāṃdāṃśreṣṭhaṃnityamātmanisaṃsthitamtam||1|| upagamya mahābhāgaṃso'haṃkaivatamānavam| ramaṇaṃstutavānasmidurlabhajñānalabdhayeye||2|| tvayyevevaparamāniṣṭhātvayyevevaviśadāśadāmatiḥḥ| ambhasāmivavārāśirvijñānānāṃānānāṃtvamāspadamdam||3|| tvaṃtusaptadaśedaśevarṣebālyaevamahāyaśaḥ| labdhavānasivijñānaṃānaṃyogināmapi durlabhambham||4|| sarvedṛśyāyāimebhāvāyasyachāyāmayāstava va| tasyatebhagavanniṣṭhāṃāṃkonuvarṇayituṃtuṃkṣamaḥmaḥ||5|| majjatāṃtāṃghorasaṃsārevyapṛtānāmitastataḥtaḥ| duḥkhaṃḥkhaṃmahattitīṣūrṇāṃtvamekāmekāparamāgatiḥḥ||6|| paśyāmidevadattenenajñānenānenatvāṃāṃmuhurmuhuḥ| brahmaṇyānāṃyānāṃvaraṃbrahmantsubrahmaṇyaṃyaṃnarākṛtim m||7|| natvaṃsvāmigirauraunāthanatvaṃkṣaṇikaparvatete| natvaṃveṅkaṭaśailāgreśoṇādrāvasi vastutaḥutaḥ||8|| bhūmavidyāṃāṃpurānāthanāradāyamaharśayeye| bhavānśuśrūṣamāṇāyūṣamāṇāyarahasyāmupadiṣṭavānvān||9|| sanatkumāraṃumāraṃbrahmarṣitvāmāhurvedavedinaḥnaḥ| āgamānāṃtuvettārassubrahmaṇyaṃyaṃsurarṣabhambham||10|| kevalaṃnāmabhedo'yaṃvyaktibhedobhedonavidyatete| sanatkumārasskandaścaparyāyauyautavatattvataḥtaḥ||11|| purākumārilolonāmabhūtvābrāhmaṇasattamaḥmaḥ| dharmaṃvedoditaṃtaṃnāthatvaṃsaṃsthāpitavānasi||12|| jainairvyākulitetedharmebhagavandraviḍeṣuḍeṣuca| bhūtvātvaṃjñānasambandhobhaktiṃṃsthāpitavānasi||13|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā adhunātvaṃmahābhāgabrahmajñānasyaguptayeye| śāstrajñānenānenasantṝptairniruddhasyāgatoāgatodharām||14|| sandehāehābahavonāthaśiṣyāṇāṃāṇāṃvāritāstvayāyā| imaṃcamamasandehaṃehaṃnivārayitumarhasi||15|| jñānasyacāpi siddhīnāṃīnāṃvirodhaḥrodhaḥkiṃṃparasparamram| utāhoko'pi sambandhovartatetemunikuñjara||16|| mayaivaṃbhagavānpṛṣṭoramaṇonutipūrvakamkam| gabhirayārayādṛśāśāvīkṣyamāmidaṃ daṃvākyamabravitt||17|| sahajāṃsthitimāruḍhaḥḍhaḥsvabhāvenabhāvenadinenedinene| tapaścaratidurdharṣaṃnālasyaṃ ṃsahajasthitau tau||18|| tapastadevadevadurdharṣaṃyaniṣṭhasahajātmani | tenanityenenatapasābhavetpākaḥākaḥkṣaṇeṇekṣaṇeṇe||19|| paripākenapākenakālesyuḥuḥsiddhayastātātapaśyataḥyataḥ| prārabdhaṃyaditābhiḥ ḥsyādvihārohārojñānino'pica||20|| yathāprapañcagrahaṇehaṇesvarupānnetaranmuneḥuneḥ| siddhayaḥyaḥkriyamāṇāścasvarupānnetarattathāthā||21|| bhavenna yasyaprārabdhaṃśaktipūrṇo'pyayaṃyaṃmuniḥḥ| ataraṅga ivāmbhodhirnakiñcitdapiceṣṭatete||22|| nānyaṃmṛgayatemārgaṃnisargādātmanisthitaḥtaḥ|| sarvāsāmapiśaktīnāṃīnāṃsamaṣṭiḥsvātmanisthitiḥ||23|| aprayatnenenatutapaḥsahajāsthitirucyatete| sahajāyāṃsthitautaupākācchakttināmudbhavovomataḥ||24|| parīvṛto'pi bahubhirnityamātmanisaṃsthitaḥtaḥ| ghoraṃtapaścaratyevevanatasyaikāntakāmitātā||25|| jñānaṃānaṃśakterapetaṃerapetaṃyomanyatetenaivavedasaḥ| sarvaśakte'bhitaḥtaḥpūrṇesvasvarūpepehibodhavān||26|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no śrīramaṇagītāīramaṇagītā vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ejñānasiddhisāmarasyakathanaṃkathanaṃ nāmaekādaśo'dhyāyaḥ āyaḥ||11 athadvādaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(śaktivicāraḥcāraḥ) ekonaviṃśe ṃśedivasevasebhāradvājoājomahāmanāḥ| kapālīkṛtiṣu ṣujyāyānapṛcchadramaṇaṃmaṇaṃgurumm||1|| kapālyuvāca uvāca viṣayīṣayīviṣayoṣayovṛttiritīdaṃtīdaṃbhagavaṃstrikamkam| jñānināṃnāṃpāmarāṇāṃcalokayātrāsuāsudṛśyateyate||2|| athakenaviśeṣeṇaśeṣeṇajñānīānīpāmarato'dhikaḥ kaḥ| imaṃmenāthasandehaṃehaṃnivartayitumarhasi||3|| bhagavānuvāca abhinnoviṣayīṣayīyasyasvarūpānmanujarṣabhabha| vyāpāraviṣayauṣayaubhātastasyābhinnausvarūpataḥpataḥ||5|| bhedabhāsevijānātijñānyabhedaṃbhedaṃtitāttvikamkam| bhedābhāsavaśaṃgatvāpāmarastu uvibhidyatete||6|| kapālyuvāca uvāca nāthayasminnimemebhedabhāsante etripuṭīmayāḥpuṭīmayāḥ| śaktimadvāsvarūpaṃpaṃtadutāhotāhośaktivarjitamtam||7|| bhagavānuvāca vatsayasminnimemebhedābhāsante etripuṭīmayāḥpuṭīmayāḥ| sarvaśaktaṃṃsvarūpaṃpaṃtadāhurvedāntavedinaḥnaḥ||8|| kapālyuvāca uvāca īśvarasyatuyāśaktirgītātāvedāntavedibhiḥ ḥ| astivācalanaṃtasyamāhosvinnāthāthanāstivā||9|| bhagavānuvāca śaktessañcalanādevalanādevalokānāṃtātasambhavaḥvaḥ| calanasyāśrayoyovastuunasañcalatikarhicitt||10|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā acalasya tuyacchaktaścalanaṃlanaṃlokakāraṇam| tāmovācakṣatetemāyāmanirvācyāṃ āṃvipaścitaḥtaḥ||11|| cañcalatvaṃviṣayiṇoṇoyathārthamivavabhāsate| calanaṃnanaraśreṣṭhasvarūpasyatuvastutaḥutaḥ||12|| īśvarasyacaśakteścabhedodṛṣtinimittakaḥkaḥ| mithunaṃthunaṃtvidamekaṃdamekaṃsyāddṛṣṭiścedupasaṃhṛtātā||13|| kapālyuvāca uvāca vyāpārāpāraīśvarasyāyaṃāyaṃdṛśyabrahmāṇḍakoṭikṛtkṛt| nityaḥkimathavā'nityobhagavānvaktumarhati||14|| bhagavānuvāca nijayājayāparayāśaktyācalannapyacalaḥcalaḥparaḥ| kevalaṃmunisaṃvedyaṃrahasyamidamuttamammam||15|| calatvamevamevavyāpāroāpārovyāpāraśśaktirucyatete| śaktyāsarvamidaṃdaṃdṛśyaṃyaṃsasarjaparamaḥpumān||16|| vyāpārastuupravṛtiścanivṛttiriticadvidhādhā| nivṛristhāyatrasarvamātmaivābhūditiśrutiḥ||17|| nānātvaṃ ṃdvaitakālasthaṃgamyatetesarvamityataḥtaḥ| abhūditi padenātra vyāpāraḥāpāraḥko'pi gamyatete||18|| ātmaivetivinirdeśadviśeṣāṇāṃśeṣāṇāṃsamaṃtataḥ| ātmanyevopasaṃhārastajjātānāṃātānāṃprakīrtitaḥtaḥ||19|| vinānāśaktiṃṃnaraśreṣṭhasvarūpaṃpaṃnapratīyatetīyate| vyāpārāpāraāśrayaścetidvināmānāmāśaktirucyatete||20|| vyāpāroāpāroviśvasargādikāryamuktaṃṃmanīṣibhiḥ ḥ| āśrayoyodvipadāṃpadāṃśreṣṭhasvarūpānnātiricyatete||21|| svarūpamanyasāpekṣaṃnaivasarvātmakatvataḥtaḥ| śaktiṃṃvṛttiṃsvarūpaṃpaṃcayaevaṃvedavedasaḥ||22|| vṛtterabhāverabhāvetusatonānābhāvonasidhyati| sattāśaktyatirikttācedvṛternaivavasamudbhavaḥvaḥ||23|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā yadikālenabhavitātājagataḥpralayolayomahān| abhedenasvarūpe'yaṃpe'yaṃvyāpāroāpārolīnavadbhavetvet||24|| sarvo'pivyavahāro'yaṃvahāro'yaṃnabhavecchaktimantarārā| nasṛṣṭirnāpivijñānaṃānaṃyadetattripuṭīmayampuṭīmayam||25|| svarupamāśrayatvenenavyāpārassargakarmaṇāṇā| nāmabhyāmucyatetedvābhyāṃāṃśaktirekārekāparātparā rā||26|| lakṣaṇaṃṇaṃcalanaṃyeṣāṃśaktesteṣāṃeṣāṃtadāśrayaḥyaḥ| yatkiñcitparamaṃramaṃvastuuvyaktavyaṃsyānnararṣabhabha||27|| tadekaṃparamaṃvastuuśaktimekemekepracakṣatete| svarupaṃpaṃke'pi vidvāṃsoāṃsobrahmānyepuruṣaṃṣaṃpare||28|| vatsasatyaṃdvidhādhāgamyaṃlakṣaṇenaṇenacavastutaḥutaḥ| lakṣaṇenocyatetesatyaṃvastutastvanubhūyatenubhūyate||29|| tasmātsvarūpavijñānaṃānaṃvyāpāreṇāpāreṇacavastutaḥutaḥ| tāṭasthyenenacasākṣāccadvividhaṃdhaṃsampracakṣatete||30|| svarupamāśrayaṃyaṃprāhurvyāpāraṃpāraṃtātalakṣaṇamṇam| vṛtyāvijñāyāyatanmūlamāśrayeyepratitiṣṭhati||31|| svarūpaṃpaṃlakṣaṇopetaṃṇopetaṃlakṣaṇaṃṇaṃcasvarupavatpavat| tādātmyenaivenaivasambandhastvanayossamprakīrtitaḥtaḥ||32|| taṭasthalakṣaṇenaivaṃṇenaivaṃvyāpārākhyenenamāriṣaṣa| yatolakṣyaṃsvarūpaṃpaṃsyānnityavyāpāravattataḥtaḥ||33|| vyāpāroāpārovastunounonānyoyadipaśyasitattvataḥtaḥ| idaṃtubhedavijñānaṃānaṃsarvaṃkālpanikaṃkaṃmatam||34|| śaktyullāsāhyayāyāseyaṃsṛṣṭiḥsyādīśakalpanānā| kalpaneyamatītaneyamatītacetsvarūpamavaśiṣyatete||35|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe eśaktivicārocāro nāmadvādaśo'dhyāyaḥāyaḥ||12 śrīramaṇagītāīramaṇagītā athatrayodaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(saṃnyāseāsestrīpuruṣayostulyādhikāranirūpaṇampaṇam) atriṇāmanvayajyotsnāvasiṣṭhānāṃānāṃkulasnuṣā uṣā| mahādevasya jananīdhīrasya brahmavedinaḥnaḥ||1|| pratimānaṃmānaṃpurandhrīṇāṃīṇāṃlokasevāvratetesthitātā| bibhrāṇāṇāmahatīṃvidyāṃāṃbrahmādivibudhastutāmutām||2|| dakṣiṇeṇevindhyataśśktestāriṇyāyāādimāmāguruḥḥ| tapassakhīkhīmedayitātāviśālākṣīyaśasvinīnī||3|| praśnadvayenayenaramaṇāhyayaṃyaṃviśvahitaṃtaṃmunimm| abhyagacchadaduṣṭāṅgīnikṣiptenenamukhemama||4|| ātmasthitānāṃtānāṃnārīṇāmasti cetpratibandhakamkam| gṛhatyāgena āgenahaṃsītvaṃ ṃkimumusyācchāstrasammatamtam||5|| jīvantyāevamuktāyāyādehapātobhavedyadi| dahanaṃvāsamādhirvākāryaṃyuktamanantaramram||6|| praśnadvayamidaṃdaṃśrutvābhagavānṛṣisattamaḥ maḥ| avocannirṇayaṃyaṃtatrasarvaśāstrārthatattvavitt||7|| svarūpepevartamānānāṃmānānāṃpakvānāṃānāṃyoṣitāmapi | nivṛttatvānniṣedhasyahaṃsītvaṃ ṃnaivaduṣyati||8|| muktatvasyāviśiṣṭatvadbodhasyacavadhūrapi | jīvanmuktānadāhyāsyātāttaddehoehohisurālayaḥ||9|| yedoṣodehadahanepuṃsomuktasyasaṃsmṛtāḥṛtāḥ| muktāyāssantitesarvedehadāhecayoṣitaḥtaḥ||10|| ekaviṃśe'hnigīto'bhūdayamartho manīṣiṇāṇā| adhikṛtyajñānavatīṃramaṇenamaharṣiṇāṇā||11|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe esaṃnyāseāsestrīpuruṣayostulyādhikāranirūpaṇaṃpaṇaṃ nāmatrayodaśo'dhyāyaḥāyaḥ||13 śrīramaṇagītāīramaṇagītā athacaturdaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(jīvanmuktivicāraḥcāraḥ) niśāyāmekaviṃśe'hnibhāradvāji vidāṃdāṃvaraḥ| prājñaśśivakulopādhirvaidarbhovadatāṃvaraḥ||1|| jīvanamuktiṃṃsamuddiśya maharṣiparipṛṣṭavānvān| athasarveṣuṣuśaṛṇvatsuumaharṣirvākyamabravitt||2|| śāstrīyairlokikaiścāpipratyayairavicālitātā| svarūpepesudṛḍhāḍhāniṣṭhājīvanmuktirudāhṛtātā||3|| muktirekavidhaivadhaivasyātprajñānasyāviśeṣataḥśeṣataḥ| śarīrasthaṃ ṃmuktabandhaṃjīvanmuktaṃṃpracakṣatete||4|| brahmalokagatolokagatomuktaśśrūyateūyatenigameṣugameṣuyaḥ| anubhūtaunabhedo'sti jīvanmuktasyatasyaca||5|| prāṇāḥāṇāḥsamavalīyante eyasyātraivaivamahātmanaḥ naḥ| tasyāpyanubhavonubhavovidvannetayorubhayoriva||6|| sāmyātsvarūpaniṣṭhāyāyābandhahāneścasāmyataḥtaḥ| muktirekavidhaivadhaivasyādbhedastuuparabuddhigaḥgaḥ||7|| muktobhavati jīvanyo omāhātmātmanisaṃsthitaḥtaḥ| prāṇāḥāṇāḥsamavalīyante etasyaivātranararṣabha ||8|| jīvanmuktasyakālenatapasaḥparipākataḥpākataḥ| sparśābhāvo'pisiddhaḥsyādrūpeūpesatyapikutracitt||9|| bhūyaśca paripākenapākenarūpābhāvo'pisiddhyati| kevalaṃcinmayoyobhūtvāsasiddhovihariṣyati||10|| śarīrasaṃśrayaṃyaṃsiddhyordvayametannarottama | alpenāpicakālenadevatānugrahādbhavet vet||11|| bhedametaṃpuraskṛtyatāratamyaṃ ṃnasampadi| dehavānaśarīrovāmuktaātmanisaṃsthitaḥtaḥ||12|| nāḍīdvārārcirodyenenamārgeṇordhvagatirnaraḥraḥ| tatrotpannenenabodhenasadyomuktobhaviṣyati||13|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā upāsakasya sutarāṃpakvacittasyayoginaḥ naḥ| īśvarānugrahātproktānāḍīdvārottamāmāgatiḥḥ||14|| sarveṣuṣukāmacāro'sya lokeṣuparikīrtitaḥtaḥ| icchayā'nekadehānāṃyā'nekadehānāṃgrahaṇaṃhaṇaṃcāpyanugrahaḥhaḥ||15|| kailāśaṃke'pi muktānāṃānāṃlokamāhurmanīṣiṇaḥ ṇaḥ| ekevadantivaikuṇṭhaṃṭhaṃparetvādityamaṇḍalamḍalam||16|| muktalokāścatesarvevidvanbhūmyādilokavatlokavat| citravaibhavayāvaibhavayāśaktyāsvarupepeparikalpitāḥtāḥ||17|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ejīvanmuktivicārocāro nāmacaturdaśo'dhyāyaḥāyaḥ||14 athapañcadaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(śravaṇamanananididhyāsananirūpaṇampaṇam) śravaṇaṃvaṇaṃnāmakiṃṃnāthamananaṃnāmakiṃṃmatam| kiṃṃvāmunikulaśreṣṭhanididhyāsanamucyatete||1|| ityevaṃevaṃbhagavānpṛṣṭomayābrahmavidāṃdāṃvaraḥ| dvāviṃśeṃśedivasevaseprātarabravīcchiṣyasaṃsadi||2|| vedaśīrṣasthavākyānāmarthavyākhyānapūrvakamkam| ācāryācchṛvaṇaṃvaṇaṃkecicchṛvaṇaṃvaṇaṃparicakṣatete||3|| apareśravaṇaṃvaṇaṃprāhurācāryādviditātmanaḥnaḥ| girāṃrāṃbhāṣāmayīnāṃcasvarūpaṃpaṃbodhayanti yāḥ||4|| śrutvāvedāntavākyāninijavākyānivāguroḥ| janmāntarīyapuṇyenayenajñātvāvobhayamantarā rā||5|| ahampratyayamūlaṃyamūlaṃtvaṃśarīrādervilakṣaṇaḥ ṇaḥ| itīdaṃśravaṇaṃvaṇaṃcittācchṛvaṇaṃvaṇaṃvastutoutobhavet||6|| vadantimananaṃkecicchāstrātrarthasyavicāraṇamcāraṇam| vastutoutomananaṃtātasvarupasyavicāraṇamcāraṇam||7|| viparyāsenasenarahitaṃtaṃsaṃśayenacamānada| śrīramaṇagītāīramaṇagītā kaiścidbrahmātmavijñānaṃānaṃnididhyāsanamucyatete||8|| viparyāsenasenarahitaṃtaṃsaṃśayenacayadyapi| śāstrīyamaikyavijñānaṃānaṃkevalaṃnānubhūtaye||9|| saṃśayaśca viparyāsosonivāryeteteubhāvapi | anubhūtyaiva aivavāsiṣṭhanaśāstraśatakairapi||10|| śāstraṃśraddhāvatoāvatohanyātātsaṃśayaṃcaviparyayamyam| śraddhāyāḥāyāḥkiñcidūnatvepunarabhyudayastayoḥyoḥ||11|| mūlacchedastuuvāsiṣṭhasvarupānubhavepānubhavetayoḥ| svarupepesaṃsthitistasmānnididhyāsanamucyatete||12|| bahissañcaratastātātasvarupepesaṃsthitiṃvinānā| aparokṣoobhavedbodhoodhonaśāstraśatacarcayāyā||13|| svarupasaṃsthitiḥsyāccetetsahajākuṇḍinarṣabhabha| sāmuktiḥsāparāniṣṭhāsasākṣātkārāraīritaḥtaḥ||14|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe eśravaṇamanananididhyāsanāsananirūpaṇaṃpaṇaṃ nāmapañcadaśo'dhyāyaḥāyaḥ||15 athaṣoḍaśo'dhyāyaḥ āyaḥ|(bhaktivicāraḥcāraḥ) athabhaktiṃṃsamuddiśya pṛṣṭaḥpuruṣasattamaḥmaḥ| abhāṣatamahābhāgobhagavānramaṇomuniḥḥ||1|| ātmāpriyaḥyaḥsamastasyapriyaṃyaṃnetaradātmanaḥ naḥ| acchinnātailadhārāvatprītirbhaktirudāhṛtātā||2|| abhinnaṃsvātmanaḥnaḥprītyāvijānātīśvaraṃraṃkaviḥḥ| jānannapyaparoparobhinnaṃlīnaātmanitiṣṭhati||3|| vahantītailadhārāvadyāāprītiḥparameśvarere| anicchato'pisābuddhiṃsvarupaṃpaṃnayati dhruvamuvam||4|| paricchinnaṃyadātmānaṃ ānaṃsvalpajñaṃcāpi manyatete| bhaktoviṣayirūpeṇapeṇatadākleśanivṛttayeye||5|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā vyāpakaṃāpakaṃparamaṃvastuubhajatedevatādhiyā yā| bhajaṃśca devatābuddhyāātadevānte esamaśnuteute||6|| devatāyānaraśreṣṭhanāmarūpaprakalpanātnāt| tābhyāṃāṃtunāmarūpābhyāṃāṃnāmarupepevijeṣyatete||7|| bhaktautuparipūrṇāyamalaṃyamalaṃśravaṇamekadāvaṇamekadā| jñānāyānāyaparipūrṇāyatadābhaktiḥprakalpatete||8|| dhārāvyapetā petāyābhaktiḥsāvicchinnetikīrtyatete| bhakteḥeḥparasyasāheturbhavatīti vinirṇayaḥyaḥ||9|| kāmāyabhaktiṃṃkurvāṇaḥṇaḥkāmaṃprāpyāpyanivṛtaḥvṛtaḥ| śāśvatāyatāyasukhasyāntebhajatepunarīśvaramram||10|| bhaktiḥkāmasametā'pi kāmāptauaunanivartatete| śraddhāvṛddhāparepuṃsi bhūyaevābhirvardhatete||11|| vardhamānāmānācasābhaktiḥkālepūrṇābhaviṣyati| pūrṇayāyāparayābhaktyājñānenevānenevabhavaṃtaret||12|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ebhaktivicāraḥcāraḥ nāmaṣoḍaśo'dhyāyaḥ āyaḥ||16 athasaptadaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(jñānaprāptivicāraḥcāraḥ) pañcaviṃśeṃśetudivasevasevaidarbhoviduṣaṃṣaṃvaraḥ| praśrayānavatoyānavatobhūtvāmuniṃṃbhūyo'pi pṛṣṭavānvān||1|| vaidarbha uvāca krameṇāyātikiṃṃjñānaṃānaṃkiñcitkiñciddinenedinene| ekasminnevevakālekiṃṃpūrṇamābhāti bhānuvat||2|| bhagavānuvāca krameṇāyātinajñānaṃānaṃkiñcitkiñciddinenedinene| abhyāsaparipākenapākenabhāsatepūrṇamekadāmekadā||3|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā vaidarbha uvāca abhyāsakāleāsakālebhagavanvṛttirantarbahistathāthā| yātāyātaṃprakurvāṇāṇāyātekiṃṃjñānamucyatete||4|| bhagavānuvāca antaryātātāmatirvidvanbahirāyāticetpunaḥunaḥ| abhyāsamevāsamevatāmāhurjñānaṃnaṃhyanubhavo'cyutaḥutaḥ||5|| vaidarbha uvāca jñānasyamuniśārdūla bhūmikāḥ kāḥkāścidīritāḥtāḥ| śāstreṣueṣuviduṣāṃṣāṃśreṣṭhaiḥaiḥkathaṃtāsāṃsamanvayaḥyaḥ||6|| bhagavānuvāca śāstroktābhūmikāssarvābhavantiparabuddhigāḥgāḥ| muktibhedābhedāivaprājñajñānamekaṃānamekaṃprajānatāmjānatām||7|| caryāṃdehendriyādīnāṃyādīnāṃvīkṣyābdhānusāriṇīmṇīm| kalpayantiparebhūmistāratamyaṃnavastutaḥutaḥ||8|| vaidarbha uvāca prajñānamekadānamekadāsiddhaṃsarvājñānanibarhaṇamṇam| tirodhaterodhatekimajñānātsaṅgādaṅkuritātpunaḥunaḥ||9|| bhagavānuvāca ajñānasyapratidvandinaparābhūyatepunaḥ| prajñānamekadānamekadāsiddhaṃbharadvājakulodvaha||10|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe ejñānaprāptivicārocāro nāmasaptadaśo'dhyāyaḥāyaḥ||17 athaaṣṭādaśo'dhyāyaḥāyaḥ|(siddhamahimānukīrtanamnam) varaparāśaragotrasamudbhavaṃ vaṃvasumatīsurasaṅghayaśaskaram ram| vimalasundarapaṇḍitanandanaṃnaṃkamalapatraviśālavilocanamlocanam||1|| aruṇaśailagatāśramavāsinaṃnaṃparamahaṃsamanañjanamacyutam utam| śrīramaṇagītāīramaṇagītā karuṇayāṇayādadhataṃvyavahāritāṃtāṃsatatamātmani saṃsthitamakṣarere||2|| akhilasaṃśayavāraṇabhāṣaṇaṃlasaṃśayavāraṇabhāṣaṇaṃbhramamadadviradāṅkuśavīkṣaṇamṇam| avirataṃrataṃparasaukhyadhṛtodyamaṃmaṃnijatanūviṣayeṣvalasālasamlasālasam||3|| pariṇatāmraphalaprabhavigrahaṃhaṃcalatarendriyanigrahasagrahamham| amṛtaciddhanavalliparigrahaṃhaṃmitavacoracitāgamasaṅgrahamham||4|| amaladiptatarātmamarīcibhirnijakarairivapaṅkajabāndhavamvam| padajuṣāṃjaḍabhāvamanehasāpariharantamanantaguṇākaramguṇākaram||5|| mṛdutamaṃtamaṃvacanedṛśiśītalaṃvikasitaṃtaṃvadanesarasīruhehe| manasi śūnyamahaśśaśisannibhebhehṛdilasantamanantaivāruṇamṇam||6|| adayamātmatanau tanaukaṭhinaṃnaṃvratetepruṣacittamalaṃmalaṃviṣayavrajeje| ṛṣimaroṣamapetamanorathaṃmaroṣamapetamanorathaṃdhṛtamadaṃghanacillaharīvaśātharīvaśāt||7|| vigatamohamalobhamabhavanaṃgatamohamalobhamabhavanaṃśamitamatsaramutsavinaṃnaṃsadā| bhavamahodadhitāraṇakarmaṇi pratiphalenaphalenavinaivanaivasadodyatamtam||8|| mātāmameti nagarājasutorupīṭhaṃpīṭhaṃ nāgānanebhajati yāhi pitātāmameti | aṅkaṃṃharasyasamavāpya śirasyanenena sañcumbitasyagirindhrakṛtokṛtovibhūtimm||9|| vedādipākadamanottarakacchapeśaipeśai- ryuktairdharādharasuṣuptyamareśvaraiśca| sūkṣmāmṛtāyugamṛtenāmṛtāyugamṛtenasahapraṇatyā sampannaśabdapaṭalasyarahasyamarthamm||10|| daṇḍaṃḍaṃvinaivanaivayatinaṃnaṃbatadaṇḍapāṇiṃ duḥkhābdhitārakamariṃbatatārakasya | tyaktvābhavaṃbhavamahosatataṃbhajantaṃ haṃsaṃtathāpi gatamānasasaṅgarāgamrāgam||11|| dhīratvasampadisuvarṇagireranūnaṃreranūnaṃ vārannirodhedhikamevakamevagabhiratāyāmratāyām| kṣāntaujayantamacalāmakhilasyadhātrīṃ dāntaunirdaśanamaśantikathādaviṣṭhamm||12|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā nīlāravindasuhṛdādāsadṛśaṃśaṃprasādesāde tulyaṃtathāmahasi toyajabāndhavena vena| brāhmyāṃāṃsthitautautupitaraṃtaraṃvaṭamūlavāsaṃ saṃsmārayantamacalantamanūditaṃtaṃme||13|| yasyādhunāpiramaṇīramaṇīyabhāvā girvāṇalokapṛtanāṇalokapṛtanāśubhavṛttirūpā pā| saṃśobhateśirasināpi manojagandha stattādṛśaṃśaṃgṛhiṇamapyadhipaṃpaṃyatīnām||14|| vandārulokavaradaṃlokavaradaṃnaradantino'pi mantreśvarasyamahatogurutāṃtāṃvahantamm| mandāravṛkṣamivasarvajanasyapāda- cchāyāṃāyāṃśritasyaparitāpamapāharantamm||15|| yastantravārtikamanekavicitrayukti- saṃśobhitaṃ taṃnigamajīvanamātatānagamajīvanamātatāna| bhusyatasyabudhasaṃhatisaṃstutasya veṣāntaraṃ raṃtunigamānatavacogamānatavacovicāri||16|| vedaśīrṣacayasārasaṅgrahaṃhaṃpañcaratnamaruṇācalasyayaḥ| guptamalpamapisarvatomukhaṃtomukhaṃsūtrabhūtamatanodimaṃmaṃgurumm||17|| devavāci sutarāmaśikṣitaṃ taṃkāvyagandharahitaṃtaṃcayadyapi| granthakramaṇitathā'pi sasphuradbhāṣitānucarabhāvasañcayamyam||18|| lokamātṛkucadugdhapāyinaśśaṅkarastavakṛto vakṛtomahākaveḥ| drāviḍadvijaśiśornaṭadgirorobhūmikāntaramapāramedhasamramapāramedhasam||19|| bhūtaletvihatṛtiyamudbhavaṃvaṃkrauñcabhūmidhararandhrakāriṇaḥṇaḥ| brahmaniṣṭhitadaśāpradarśanādyuktivādatimirasyaśāntayeye||20|| kumbhayonimukhamaunipūjitetedrāviḍeḍevacasi viśrutaṃutaṃkavimm| dṛṣṭavantamajaraṃmajaraṃparaṃmahaḥkevalaṃdhiṣaṇayāṣaṇayāguruṃṃvinānā||21|| bālake'pi jaḍagopake'pi vavānare'pi śuni vākhale'pi vā| paṇḍite'pipadasaṃśrite'pi vāpakṣapātarahitaṃtaṃsamekṣaṇamṇam||22|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā śaktimantamapiśāntisaṃyutaṃsaṃyutaṃbhaktimantamapibhedavarjitam tam| vītarāgamapi lokavatsalaṃ laṃdevatāṃśamapi namraceṣṭitamtam||23|| eṣayāmi piturantikaṃkaṃmamānveṣaṇaṃ eṣaṇaṃtunavidhīyatāmiti| saṃvilikhyagṛhatovinirgataṃtaṃśoṇaśailacaraṇaṃsamāgatam||24|| īdṛśaṃśaṃguṇagaṇairabhirāmaṃ rāmaṃpraśrayeṇayeṇaramaṇaṃbhagavantam m| siddhalokamahimānamapāraṃmānamapāraṃpṛṣṭavānamṛtanāthayatīndraḥ||25|| āhataṃsabhagavānagavāsīsiddhalokamahimāmātudurūhaḥhaḥ| teśivenavenasadṛśāḥśāḥśivarūpāḥpāḥśakruvanticavarāṇyapi dātum||26|| ||iti śrīramaṇagītāsuīramaṇagītāsubrahmavidyāyāṃāyāṃyogaśāstre eramaṇāntevāsino no vāsiṣṭhasyagaṇapaterupanibandhe esiddhamahimānukīrtanaṃnaṃ nāmaaṣṭādaśo'dhyāyaḥāyaḥ||18 ||iti śrīramaṇagītāīramaṇagītāsamāptāā|| ||atrememebhavantyupasaṃhāraślokāḥokāḥ|| dvitīyetīyetudvitīye'traślokokogranthesvayaṃyaṃmuneḥ| dvitīyādhyāyagāḥāyagāḥślokāokāanyemetaṃemetaṃvivṛṇvatevate||1|| itaratra tusarvatrapraśnārthaḥḥpraśnakāriṇaḥṇaḥ| uttarārthobhagavataḥślokabandhomamasvayamyam||2|| ayaṃgaṇapatergranthamālāyāmujjvalolomaṇiḥḥ| guroḥsarasvatītīyatraviśuddhepratibimbitātā||3|| ||granthapraśaṃsāśaṃsā|| galantigaṅgeyaṃeyaṃvimalataragītaivamalataragītaivamahato nagādhīśācchrimadramaṇamunirūpājjanimati| pathovāṇīrūpādgaṇapatikaverbhaktahṛdayaṃdayaṃ samudraṃṃsaṃyāti prabalamalahāriṇyanupadamyanupadam|| —praṇavānandaḥ śrīramaṇagītāīramaṇagītā ||śrīramaṇagītāprakāśapīṭhikākā|| īśvaraḥraḥsarvabhūtānameko'saubhūtānameko'sauhṛdayāśrayaḥyaḥ| saātmāsāparādṛṣṭistadanyannāstikiñcana ||1|| sāviyogāsahāyogāsahāśaktirekārekāśaktasyajagrati| dṛśyabrahmāṇḍakoṭināṃnāṃbhāti janmādibibhratītī||2|| yamiyaṃyaṃvṛṇutedṛṣṭirmārjārīvarīvanijaṃjaṃśiśumśum| satāmanveṣate eṣatepotaḥkapiḥḥsvāmivamātaram||3|| jayati sabhagvānramaṇomaṇovākpatirācāryagaṇapatirjayati| asyacavāṇībhagvadvad- ramaṇīyārthānuvartinī nījayati ||4|| —kapāli śāstrī ||śrīramaṇāñjalīḥlīḥ|| aruṇādritaṭeitaṭediśośovasānaṃ paritaḥtaḥpuṇyabhuvaḥyabhuvaḥpunaḥpunānam| ramaṇākhyāmaho āmahomahoviśeṣaṃśeṣaṃ jayati dhvāntaharaṃharaṃnarātmaveṣam veṣam||1|| caritenatenanarānareṣutulyaṃ mahasāṃpuñjamidaṃdaṃvidāmamūlyamm| duritāpahamāśriteṣuteṣubhāsvatt- karuṇāmūrtivaraṃvaraṃmaharṣimāhuḥ||2|| jvalitenatenatapaḥprabhāvabhūmnā kabalikṛtyajagadvihasyadhāmnā| vilasanlasanbhagavānmaharṣirasma- tparamācāryapumānpumānharatvadhaṃdhaṃnaḥ||3|| prathamaṃthamaṃpuruṣaṃṣaṃtamīśameke puruṣāṇāṃṣāṇāṃviduruttamaṃmaṃtathā'nye e| sarasījabhavāṇḍamaṇḍalānā ḍalānā- maparemadhyamāmanantisantaḥ||4|| śrīramaṇagītāīramaṇagītā puruṣatriyate'pibhāsamānaṃ yamahandhimalinononavedajantuḥuḥ| ajahattamakhaṇḍameṣaḍameṣanṝṇāṃ nijavṛttenenanidarśanāyanāyabhāti ||5|| mṛdulolohasitenatenamandamandaṃ duravekṣaḥprabalobalodṛśāśājvalantyā| vipulopulohṛdayenadayenaviśvabhoktrā gahanomaunagṛhitayātayācavṛttyā||6|| gururāṭrāṭkimumuśaṅkaro'yamanyaḥ kimumuvāśaṅkarasambhavaḥvaḥkumāraḥ| kimumukuṇḍinajaḥnajaḥsaevabālaḥ kimumuvāsaṃhṛtaśaktireṣareṣaśambhuḥuḥ||7|| bahudhetivikalpanāyanāyavidubhi rbahubhāgastavamauninonovilāśaḥlāśaḥ| hṛdayeṣudayeṣutunaḥsadā'vikalpaṃ ṃ ramaṇatvaṃramasegurogurūṇāmṇām||8|| aupacchandasikairetairbandhaṃnītaḥstavāñjaliḥ| upahārāyatāmeṣamaharṣicaraṇābjayoḥyoḥ||1|| guṇo'tra ramaṇebhaktiḥkṛtavitta caśāśvatītī| ramyoramaṇanāmno'yaṃo'yaṃdhvaniścahṛdayaṅgamaḥmaḥ||2|| maharṣermaunirājasyayaśogānamalaṅkṛtiḥ ḥ| tadayaṃdhvanyakaṅkāraguṇairevaṃāraguṇairevaṃnavojjvalaḥlaḥ||3|| ramaṇasya padāmbhojasmaraṇaṃraṇaṃhṛdayaṅgamammam| ikṣukhaṇḍarasāsvādeādekovābhṛtimapekṣatāmtām||4|| ayaṃramaṇapādābjakiṅkarasyāpikiṅkṛtātā| kāvyakaṇṭhamunerantevāsinānāvāgvilāsinānā||5|| ramaṇāṅghrisarojātarasajñenenakapālinā nā| śrīramaṇagītāīramaṇagītā bhāradvājenājenabhaktenenaracitotoramaṇāñjaliḥ ḥ||6||
About this stotram — Rama
A Stotram is a Sanskrit hymn of praise composed by great sages and poet-saints such as Adi Shankaracharya. Stotrams describe the deity’s form, qualities and deeds in richly poetic language, and chanting them is said to purify the intellect and awaken devotion. Many stotrams carry a phala-shruti — a closing verse describing the benefits of recitation.
How to chant
Stotrams reward slow, attentive chanting. Read the meaning once before you begin so the verses resonate as you recite. Early morning (Brahma Muhurat) is ideal, but any quiet time works. If Sanskrit feels difficult, chant along with the transliteration and let the rhythm settle naturally over a few days of practice.
ram-navamidaily-pujavaishnavasanskritstotradevotional