ॐ
Sankalpa Guru
संकल्पो मूलं सर्वस्य
🔮
Unlock Your Free Kundali
Discover your cosmic blueprint — personalized Kundali with detailed dosha analysis, planetary positions & powerful remedies.
✦ Birth Chart✦ Doshas
Get Free
Sign In
ॐ
Sankalpa Guru
← ← Back to Shabda
English interface

Rigveda — Mandala 4

Rigveda — Mandala 4

Text in Roman script

Devotional text

20 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, 2-5 agnīvaruṇau vā| triṣṭup, 1 agniḥ, 2 atijagatī, 3 dhṛtiḥ|
tvāṃ hya̭gne̱ sada̱mitsa̭ma̱nyavo̭ de̱vāso̭ de̱vama̭ra̱tiṃ nyḙri̱ra iti̱ kratvā̭ nyeri̱re |
ama̭rtyaṃ yajata̱ martye̱ṣvā de̱vamādḙvaṃ janata̱ pracḙtasa̱ṃ viśva̱mādḙvaṃ janata̱ pracḙtasam ||1
sa bhrāta̭ra̱ṃ varṷṇamagna̱ ā va̭vṛtsva de̱vā~ acchā̭ suma̱tī ya̱jñava̭nasa̱ṃ jyeṣṭha̭ṃ ya̱jñava̭nasam |
ṛ̱tāvā̭namādi̱tyaṃ ca̭rṣaṇī̱dhṛta̱ṃ rājā̭naṃ carṣaṇī̱dhṛta̭m ||2
sakhe̱ sakhā̭yama̱bhyā va̭vṛtsvā̱śuṃ na ca̱kraṃ rathyḙva̱ raṃhyā̱smabhya̭ṃ dasma̱ raṃhyā̭ |
agnḙ mṛḻī̱kaṃ varṷṇe̱ sacā̭ vido ma̱rutsṷ vi̱śvabhā̭nuṣu |
to̱kāya̭ tu̱je śṷśucāna̱ śaṃ kṛ̭dhya̱smabhya̭ṃ dasma̱ śaṃ kṛ̭dhi ||3
tvaṃ no̭ agne̱ varṷṇasya vi̱dvān de̱vasya̱ heḻo'va̭ yāsisīṣṭhāḥ |
yaji̭ṣṭho̱ vahni̭tama̱: śośṷcāno̱ viśvā̱ dveṣā̭ṃsi̱ pra mṷmugdhya̱smat ||4
sa tvaṃ no̭ agne'va̱mo bha̭vo̱tī nedi̭ṣṭho a̱syā u̱ṣaso̱ vyṷṣṭau |
ava̭ yakṣva no̱ varṷṇa̱ṃ rarā̭ṇo vī̱hi mṛ̭ḻī̱kaṃ su̱havo̭ na edhi ||5
a̱sya śreṣṭhā̭ su̱bhaga̭sya sa̱ṃdṛg de̱vasya̭ ci̱trata̭mā̱ martyḙṣu |
śuci̭ ghṛ̱taṃ na ta̱ptamaghnyā̭yāḥ spā̱rhā de̱vasya̭ ma̱ṃhanḙva dhe̱noḥ ||6
trira̭sya̱ tā pa̭ra̱mā sa̭nti sa̱tyā spā̱rhā de̱vasya̱ jani̭mānya̱gneḥ |
a̱na̱nte a̱ntaḥ pari̭vīta̱ āgā̱cchuci̭: śu̱kro a̱ryo rorṷcānaḥ ||7
sa dū̱to viśveda̱bhi va̭ṣṭi̱ sadmā̱ hotā̱ hira̭ṇyaratho̱ raṃsṷjihvaḥ |
ro̱hida̭śvo vapu̱ṣyo̭ vi̱bhāvā̱ sadā̭ ra̱ṇvaḥ pi̭tu̱matī̭va sa̱ṃsat ||8
sa cḙtaya̱nmanṷṣo ya̱jñaba̭ndhu̱: pra taṃ ma̱hyā ra̭śa̱nayā̭ nayanti |
sa kṣḙtyasya̱ duryā̭su̱ sādha̭n de̱vo marta̭sya sadhani̱tvamā̭pa ||9
sa tū no̭ a̱gnirna̭yatu prajā̱nannacchā̱ ratna̭ṃ de̱vabha̭kta̱ṃ yada̭sya |
dhi̱yā yad viśvḙ a̱mṛtā̱ akṛ̭ṇva̱n dyauṣpi̱tā ja̭ni̱tā sa̱tyamṷkṣan ||10
sa jā̭yata pratha̱maḥ pa̱styā̭su ma̱ho bu̱dhne raja̭so a̱sya yonaṷ |
a̱pāda̭śī̱rṣā gu̱hamā̭no̱ antā̱ ''yoyṷvāno vṛṣa̱bhasya̭ nī̱ḻe ||11
pra śardha̭ ārta pratha̱maṃ vi̭pa̱nyā~ ṛ̱tasya̱ yonā̭ vṛṣa̱bhasya̭ nī̱ḻe |
spā̱rho yuvā̭ vapu̱ṣyo̭ vi̱bhāvā̭ sa̱pta pri̱yāso̭'janayanta̱ vṛṣṇḙ ||12
a̱smāka̱matra̭ pi̱taro̭ manu̱ṣyā̭ a̱bhi pra sḙdurṛ̱tamā̭śuṣā̱ṇāḥ |
aśma̭vrajāḥ su̱dughā̭ va̱vre a̱ntarudu̱srā ā̭jannu̱ṣaso̭ huvā̱nāḥ ||13
te ma̭rmṛjata dadṛ̱vāṃso̱ adri̱ṃ tadḙṣāma̱nye a̱bhito̱ vi vo̭can |
pa̱śvaya̭ntrāso a̱bhi kā̱rama̭rcan vi̱danta̱ jyoti̭ścakṛ̱panta̭ dhī̱bhiḥ ||14
te ga̭vya̱tā mana̭sā dṛ̱dhramu̱bdhaṃ gā yḙmā̱naṃ pari̱ ṣanta̱madri̭m |
dṛ̱ḻahaṃ naro̱ vaca̭sā̱ daivyḙna vra̱jaṃ goma̭ntamu̱śijo̱ vi va̭vruḥ ||15
te ma̭nvata pratha̱maṃ nāma̭ dhe̱nostriḥ sa̱pta mā̱tuḥ pa̭ra̱māṇi̭ vindan |
tajjā̭na̱tīra̱bhya̭nūṣata̱ vrā ā̱virbhṷvadaru̱ṇīrya̱śasā̱ goḥ ||16
neśa̱t tamo̱ dudhi̭ta̱ṃ roca̭ta̱ dyaurudde̱vyā u̱ṣaso̭ bhā̱nura̭rta |
ā sūryo̭ bṛha̱tasti̭ṣṭha̱dajrā̭~ ṛ̱ju martḙṣu vṛji̱nā ca̱ paśya̭n ||17
ādit pa̱ścā bṷbudhā̱nā vya̭khya̱nnādid ratna̭ṃ dhārayanta̱ dyubha̭ktam |
viśve̱ viśvā̭su̱ duryā̭su de̱vā mitra̭ dhi̱ye va̭ruṇa sa̱tyama̭stu ||18
acchā̭ voceya śuśucā̱nama̱gniṃ hotā̭raṃ vi̱śvabha̭rasa̱ṃ yaji̭ṣṭham |
śucyūdho̭ atṛṇa̱nna gavā̱mandho̱ na pū̱taṃ pari̭ṣiktama̱ṃśoḥ ||19
viśvḙṣā̱madi̭tirya̱jñiyā̭nā̱ṃ viśvḙṣā̱mati̭thi̱rmānṷṣāṇām |
a̱gnirde̱vānā̱mava̭ āvṛṇā̱naḥ sṷmṛḻī̱ko bha̭vatu jā̱tavḙdāḥ ||20
20 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ| triṣṭup|
yo martyḙṣva̱mṛta̭ ṛ̱tāvā̭ de̱vo de̱veṣva̭ra̱tirni̱dhāyi̭ |
hotā̱ yaji̭ṣṭho ma̱hnā śu̱cadhyai̭ ha̱vyaira̱gnirmanṷṣa īra̱yadhyai̭ ||1||
i̱ha tvaṃ sṷ̄no sahaso no a̱dya jā̱to jā̱tā~ u̱bhayā̭~ a̱ntara̭gne |
dū̱ta ī̭yase yuyujā̱na ṛ̭ṣva ṛjumu̱ṣkān vṛṣa̭ṇaḥ śu̱krā~śca̭ ||2||
atyā̭ vṛdha̱snū rohi̭tā ghṛ̱tasnṷ̄ ṛ̱tasya̭ manye̱ mana̭sā̱ javi̭ṣṭhā |
a̱ntarī̭yase aru̱ṣā yṷjā̱no yu̱ṣmā~śca̭ de̱vān viśa̱ ā ca̱ martā̭n ||3||
a̱rya̱maṇa̱ṃ varṷṇaṃ mi̱tramḙṣā̱mindrā̱viṣṇṷ̄ ma̱ruto̭ a̱śvino̱ta |
svaśvo̭ agne su̱ratha̭: su̱rādhā̱ edṷ vaha suha̱viṣe̱ janā̭ya ||4||
gomā̭~ a̱gne'vi̭mā~ a̱śvī ya̱jño nṛ̱vatsa̭khā̱ sada̱mida̭pramṛ̱ṣyaḥ |
iḻā̭vā~ e̱ṣo a̭sura pra̱jāvā̭ndī̱rgho ra̱yiḥ pṛ̭thubu̱dhnaḥ sa̱bhāvā̭n ||5||
yasta̭ i̱dhmaṃ ja̱bhara̭t siṣvidā̱no mū̱rdhāna̭ṃ vā ta̱tapa̭te tvā̱yā |
bhuva̱stasya̱ svata̭vā~: pā̱yura̭gne̱ viśva̭smātsī sīmaghāya̱ta ṷruṣya ||6||
yaste̱ bharā̱danni̭yate ci̱danna̭ṃ ni̱śiṣa̭nma̱ndramati̭thimu̱dīra̭t |
ā dḙva̱yuri̱nadha̭te duro̱ṇe tasmi̭n ra̱yirdhru̱vo a̭stu̱ dāsvā̭n ||7||
yastvā̭ do̱ṣā ya u̱ṣasi̭ pra̱śaṃsā̭t pri̱yaṃ vā̭ tvā kṛ̱ṇava̭te ha̱viṣmā̭n |
aśvo̱ na sve dama̱ ā he̱myāvā̱n tamaṃha̭saḥ pīparo dā̱śvāṃsa̭m ||8||
yastubhya̭magne a̱mṛtā̭ya̱ dāśa̱d du̱va̱stve kṛ̱ṇava̭te ya̱tasrṷk |
na sa rā̱yā śa̭śamā̱no vi yo̭ṣa̱nnaina̱maṃha̱: pari̭ varadaghā̱yoḥ ||9||
yasya̱ tvama̭gne adhva̱raṃ jujo̭ṣo de̱vo marta̭sya̱ sudhi̭ta̱ṃ rarā̭ṇaḥ |
prī̱teda̭sa̱ddhotrā̱ sā ya̭vi̱ṣṭhā'sā̭ma̱ yasya̭ vidha̱to vṛ̱dhāsa̭: ||10||
citti̱maci̭ttiṃ cinava̱d vi vi̱dvān pṛ̱ṣṭheva̭ vī̱tā vṛ̭ji̱nā ca̱ martā̭n |
rā̱ye ca̭ naḥ svapa̱tyāya̭ deva̱ diti̭ṃ ca̱ rāsvādi̭timuruṣya ||11||
ka̱viṃ śa̭śāsuḥ ka̱vayo'da̭bdhā nidhā̱raya̭nto̱ duryā̭svā̱yoḥ |
ata̱stvaṃ dṛśyā̭~ agna e̱tān pa̱ḍbhiḥ pa̭śye̱radbhṷtā~ a̱rya evai̭: ||12||
tvama̭gne vā̱ghatḙ su̱praṇī̭tiḥ su̱taso̭māya vidha̱te ya̭viṣṭha |
ratna̭ṃ bhara śaśamā̱nāya̭ ghṛṣve pṛ̱thu śca̱ndramava̭se carṣaṇi̱prāḥ ||13||
adhā̭ ha̱ yad va̱yama̭gne tvā̱yā pa̱ḍbhirhastḙbhiścakṛ̱mā ta̱nūbhi̭: |
ratha̱ṃ na kranto̱ apa̭sā bhu̱rijo̭rṛtaṃ yḙmuḥ su̱dhya̭ āśuṣā̱ṇāḥ ||14||
adhā̭ mā̱turu̱ṣasa̭: sa̱pta viprā̱ jāyḙmahi pratha̱mā ve̱dhaso̱ nṝn |
di̱vaspu̱trā aṅgi̭raso bhave̱mādri̭ṃ rujema dha̱nina̭ṃ śu̱canta̭: ||15||
adhā̱ yathā̭ naḥ pi̱tara̱: parā̭saḥ pra̱tnāso̭ agna ṛ̱tamā̭śuṣā̱ṇāḥ |
śucīda̭ya̱n dīdhi̭timuktha̱śāsa̱: kṣāmā̭ bhi̱ndanto̭ aru̱ṇīrapa̭ vran ||16||
su̱karmā̭ṇaḥ su̱ruco̭ deva̱yanto'yo̱ na de̱vā jani̭mā̱ dhama̭ntaḥ |
śu̱canto̭ a̱gniṃ va̭vṛ̱dhanta̱ indra̭mū̱rvaṃ gavya̭ṃ pari̱ṣada̭nto agman ||17||
ā yū̱theva̭ kṣu̱mati̭ pa̱śvo a̭khyad de̱vānā̱ṃ yajjani̱māntyṷgra |
martā̭nāṃ cidu̱rvaśī̭rakṛpran vṛ̱dhe ci̭da̱rya upa̭rasyā̱yoḥ ||18||
aka̭rma te̱ svapa̭so abhūma ṛ̱tama̭vasrannu̱ṣaso̭ vibhā̱tīḥ |
anṷ̄nama̱gniṃ pṷru̱dhā sṷśca̱ndraṃ de̱vasya̱ marmṛ̭jata̱ścāru̱ cakṣṷ: ||19||
e̱tā tḙ agna u̱cathā̭ni ve̱dho'vo̭cāma ka̱vaye̱ tā jṷṣasva |
uccho̭casva kṛṇu̱hi vasya̭so no ma̱ho rā̱yaḥ pṷruvāra̱ pra ya̭ndhi ||20||
16 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, 1 rudraḥ| triṣṭup|
ā vo̱ rājā̭namadhva̱rasya̭ ru̱draṃ hotā̭raṃ satya̱yaja̱ṃ roda̭syoḥ |
a̱gniṃ pu̱rā ta̭nayi̱tnora̱cittā̱ddhira̭ṇyarūpa̱mava̭se kṛṇudhvam ||1||
a̱yaṃ yoni̭ścakṛ̱mā yaṃ va̱yaṃ tḙ jā̱yeva̱ patya̭ uśa̱tī su̱vāsā̭: |
a̱rvā̱cī̱naḥ pari̭vīto̱ ni ṣī̭de̱mā ṷ te svapāka pratī̱cīḥ ||2||
ā̱śṛ̱ṇva̱te adṛ̭pitāya̱ manma̭ nṛ̱cakṣa̭se sumṛḻī̱kāya̭ vedhaḥ |
de̱vāya̭ śa̱stima̱mṛtā̭ya śaṃsa̱ grāvḙva̱ sotā̭ madhu̱ṣud yamī̱ḻe ||3||
tvaṃ ci̭nna̱: śamyā̭ agne a̱syā ṛ̱tasya̭ bodhyṛtacit svā̱dhīḥ |
ka̱dā ta̭ u̱kthā sa̭dha̱mādyā̭ni ka̱dā bha̭vanti sa̱khyā gṛ̱he tḙ ||4||
ka̱thā ha̱ tad varṷṇāya̱ tvama̭gne ka̱thā di̱ve ga̭rhase̱ kanna̱ āga̭: |
ka̱thā mi̱trāya̭ mī̱ḻahuṣḙ pṛthi̱vyai brava̱: kada̭rya̱mṇe kad bhagā̭ya ||5||
kaddhiṣṇyā̭su vṛdhasā̱no a̭gne̱ kad vātā̭ya̱ prata̭vase śubha̱ṃye |
pari̭jmane̱ nāsa̭tyāya̱ kṣe brava̱: kada̭gne ru̱drāya̭ nṛ̱ghne ||6||
ka̱thā ma̱he pṷṣṭimbha̱rāya̭ pū̱ṣṇe kadru̱drāya̱ suma̭khāya havi̱rde |
kad viṣṇa̭va urugā̱yāya̱ reto̱ brava̱: kada̭gne̱ śara̭ve bṛha̱tyai ||7||
ka̱thā śardhā̭ya ma̱rutā̭mṛ̱tāya̭ ka̱thā sū̱re bṛ̭ha̱te pṛ̱cchyamā̭naḥ |
prati̭ bra̱vo'di̭taye tu̱rāya̱ sādhā̭ di̱vo jā̭tavedaściki̱tvān ||8||
ṛ̱tena̭ ṛ̱taṃ niya̭tamīḻa̱ ā gorā̱mā sacā̱ madhṷmat pa̱kvama̭gne |
kṛ̱ṣṇā sa̱tī ruśa̭tā dhā̱sinai̱ṣā jāma̭ryeṇa̱ paya̭sā pīpāya ||9||
ṛ̱tena̱ hi ṣmā̭ vṛṣa̱bhaści̭da̱ktaḥ pumā̭~ a̱gniḥ paya̭sā pṛ̱ṣṭhyḙna |
aspa̭ndamāno acarad vayo̱dhā vṛṣā̭ śu̱kraṃ dṷduhe̱ pṛśni̱rūdha̭: ||10||||
ṛ̱tenādri̱ṃ vya̭san bhi̱danta̱: samaṅgi̭raso navanta̱ gobhi̭: |
śu̱naṃ nara̱: pari̭ ṣadannu̱ṣāsa̭mā̱viḥ sva̭rabhavajjā̱te a̱gnau ||11||||
ṛ̱tena̭ de̱vīra̱mṛtā̱ amṛ̭ktā̱ arṇo̭bhi̱rāpo̱ madhṷmadbhiragne |
vā̱jī na sargḙṣu prastubhā̱naḥ pra sada̱mit sravi̭tave dadhanyuḥ ||12||
mā kasya̭ ya̱kṣaṃ sada̱middhu̱ro gā̱ mā ve̱śasya̭ pramina̱to māpeḥ |
mā bhrātṷragne̱ anṛ̭jorṛṇaṃ ve̱rmā sakhyu̱rdakṣa̭ṃ ri̱porbhṷjema ||13||
rakṣā̭ ṇo agne̱ tava̱ rakṣa̭ṇebhī rārakṣā̱ṇaḥ sṷmakha prīṇā̱naḥ |
prati̭ ṣphura̱ vi rṷja vī̱ḍvaṃho̭ ja̱hi rakṣo̱ mahi̭ cid vāvṛdhā̱nam ||14||
e̱bhirbha̭va su̱manā̭ agne a̱rkairi̱mān tspṛ̭śa̱ manma̭bhiḥ śūra̱ vājā̭n |
u̱ta brahmā̭ṇyaṅgiro juṣasva̱ saṃ tḙ śa̱stirde̱vavā̭tā jareta ||15||
e̱tā viśvā̭ vi̱duṣe̱ tubhya̭ṃ vedho nī̱thānya̭gne ni̱ṇyā vacā̭ṃsi |
ni̱vaca̭nā ka̱vaye̱ kāvyā̱nyaśa̭ṃsiṣaṃ ma̱tibhi̱rvipra̭ u̱kthaiḥ ||16||
15 vāmadevo gautamaḥ| rakṣohā'gniḥ|triṣṭup|
kṛ̱ṇu̱ṣva pāja̱: prasi̭ti̱ṃ na pṛ̱thvīṃ yā̱hi rāje̱vāma̭vā̱~ ibhḙna |
tṛ̱ṣvīmanu̱ prasi̭tiṃ drūṇā̱no'stā̭si̱ vidhya̭ ra̱kṣasa̱stapi̭ṣṭhaiḥ ||1||
tava̭ bhra̱māsa̭ āśu̱yā pa̭ta̱ntyanṷ spṛśa dhṛṣa̱tā śośṷcānaḥ |
tapṷ̄ṃṣyagne ju̱hvā̭ pata̱ṅgānasa̭ṃdito̱ vi sṛ̭ja̱ viṣva̭gu̱lkāḥ ||2||
prati̱ spaśo̱ vi sṛ̭ja̱ tūrṇi̭tamo̱ bhavā̭ pā̱yurvi̱śo a̱syā ada̭bdhaḥ |
yo no̭ dū̱re a̱ghaśa̭ṃso̱ yo antyagne̱ māki̭ṣṭe̱ vyathi̱rā da̭dharṣīt ||3||
uda̭gne tiṣṭha̱ pratyā ta̭nuṣva̱ nya1mitrā̭~ oṣatāt tigmahete |
yo no̱ arā̭tiṃ samidhāna ca̱kre nī̱cā taṃ dha̭kṣyata̱saṃ na śuṣka̭m ||4||
ū̱rdhvo bha̭va̱ prati̭ vi̱dhyādhya̱smadā̱viṣkṛ̭ṇuṣva̱ daivyā̭nyagne |
ava̭ sthi̱rā ta̭nuhi yātu̱jūnā̭ṃ jā̱mimajā̭mi̱ṃ pra mṛ̭ṇīhi̱ śatrṷ̄n ||5||
sa tḙ jānāti suma̱tiṃ ya̭viṣṭha̱ ya īva̭te̱ brahma̭ṇe gā̱tumaira̭t |
viśvā̭nyasmai su̱dinā̭ni rā̱yo dyu̱mnānya̱ryo vi duro̭ a̱bhi dyaṷt ||6||
seda̭gne astu su̱bhaga̭: su̱dānu̱ryastvā̱ nityḙna ha̱viṣā̱ ya u̱kthaiḥ |
piprī̭ṣati̱ sva āyṷṣi duro̱ṇe viśveda̭smai su̱dinā̱ sāsa̭di̱ṣṭiḥ ||7||
arcā̭mi te suma̱tiṃ ghoṣya̱rvāk saṃ tḙ vā̱vātā̭ jaratāmi̱yaṃ gīḥ |
svaśvā̭stvā su̱rathā̭ marjayemā̱'sme kṣa̱trāṇi̭ dhāraye̱ranu̱ dyūn ||8||
i̱ha tvā̱ bhūryā ca̭re̱dupa̱ tmandoṣā̭vastardīdi̱vāṃsa̱manu̱ dyūn |
krīḻa̭ntastvā su̱mana̭saḥ sapemā̱'bhi dyu̱mnā ta̭sthi̱vāṃso̱ janā̭nām ||9||
yastvā̱ svaśva̭: suhira̱ṇyo a̭gna upa̱yāti̱ vasṷmatā̱ rathḙna |
tasya̭ trā̱tā bha̭vasi̱ tasya̱ sakhā̱ yasta̭ āti̱thyamā̭nu̱ṣagjujo̭ṣat ||10||||
ma̱ho rṷjāmi ba̱ndhutā̱ vaco̭bhi̱stanmā̭ pi̱turgota̭mā̱danvi̭yāya |
tvaṃ no̭ a̱sya vaca̭saścikiddhi̱ hota̭ryaviṣṭha sukrato̱ damṷ̄nāḥ ||11||||
asva̭pnajasta̱raṇa̭yaḥ su̱śevā̱ ata̭ndrāso'vṛ̱kā aśra̭miṣṭhāḥ |
te pā̱yava̭: sa̱dhrya̭ñco ni̱ṣadyāgne̱ tava̭ naḥ pāntvamūra ||12||
ye pā̱yavo̭ māmate̱yaṃ tḙ agne̱ paśya̭nto a̱ndhaṃ dṷri̱tādara̭kṣan |
ra̱rakṣa̱ tāntsu̱kṛto̭ vi̱śvavḙdā̱ dipsa̭nta̱ idri̱pavo̱ nāha̭ debhuḥ ||13||
tvayā̭ va̱yaṃ sa̭dha̱nya1stvotā̱stava̱ praṇī̭tyaśyāma̱ vājā̭n |
u̱bhā śaṃsā̭ sūdaya satyatāte'nuṣṭhu̱yā kṛ̭ṇuhyahrayāṇa ||14||
a̱yā tḙ agne sa̱midhā̭ vidhema̱ prati̱ stoma̭ṃ śa̱syamā̭naṃ gṛbhāya |
dahā̱śaso̭ ra̱kṣasa̭: pā̱hya1smāndru̱ho ni̱do mi̭tramaho ava̱dyāt ||15||
15 vāmadevo gautamaḥ| vaiśvānaro'gniḥ|triṣṭup|
vai̱śvā̱na̱rāya̭ mī̱ḻahuṣḙ sa̱joṣā̭: ka̱thā dā̭śemā̱gnayḙ bṛ̱hadbhāḥ |
anṷ̄nena bṛha̱tā va̱kṣathe̱nopa̭ stabhāyadupa̱minna rodha̭: ||1||
mā ni̭ndata̱ ya i̱māṃ mahya̭ṃ rā̱tiṃ de̱vo da̱dau martyā̭ya sva̱dhāvā̭n |
pākā̭ya̱ gṛtso̭ a̱mṛto̱ vicḙtā vaiśvāna̱ro nṛta̭mo ya̱hvo a̱gniḥ ||2||
sāma̭ dvi̱barhā̱ mahi̭ ti̱gmabhṛ̭ṣṭiḥ sa̱hasra̭retā vṛṣa̱bhastuvi̭ṣmān |
pa̱daṃ na gorapa̭gūḻahaṃ vivi̱dvāna̱gnirmahya̱ṃ predṷ vocanmanī̱ṣām ||3||
pra tā~ a̱gnirba̭bhasat ti̱gmaja̭mbha̱stapi̭ṣṭhena śo̱ciṣā̱ yaḥ su̱rādhā̭: |
pra ye mi̱nanti̱ varṷṇasya̱ dhāma̭ pri̱yā mi̱trasya̱ ceta̭to dhru̱vāṇi̭ ||4||
a̱bhrā̱taro̱ na yoṣa̭ṇo̱ vyanta̭: pati̱ripo̱ na jana̭yo du̱revā̭: |
pā̱pāsa̱: santo̭ anṛ̱tā a̭sa̱tyā i̱daṃ pa̱dama̭janatā gabhī̱ram ||5||
i̱daṃ mḙ agne̱ kiya̭te pāva̱kā'mi̭nate gu̱ruṃ bhā̱raṃ na manma̭ |
bṛ̱had da̭dhātha dhṛṣa̱tā ga̭bhī̱raṃ ya̱hvaṃ pṛ̱ṣṭhaṃ praya̭sā sa̱ptadhā̭tu ||6||
taminnve̱3va sa̭ma̱nā sa̭mā̱nama̱bhi kratvā̭ puna̱tī dhī̱tira̭śyāḥ |
sa̱sasya̱ carma̱nnadhi̱ cāru̱ pṛśne̱ragrḙ ru̱pa ārṷpita̱ṃ jabā̭ru ||7||
pra̱vācya̱ṃ vaca̭sa̱: kiṃ mḙ a̱sya guhā̭ hi̱tamupa̭ ni̱ṇigva̭danti |
yadu̱sriyā̭ṇā̱mapa̱ vāri̭va̱ vran pāti̭ pri̱yaṃ ru̱po agra̭ṃ pa̱daṃ veḥ ||8||
i̱damu̱ tyanmahi̭ ma̱hāmanī̭ka̱ṃ yadu̱sriyā̱ saca̭ta pū̱rvyaṃ gauḥ |
ṛ̱tasya̭ pa̱de adhi̱ dīdyā̭na̱ṃ guhā̭ raghu̱ṣyad ra̭ghu̱yad vi̭veda ||9||
adha̭ dyutā̱naḥ pi̱troḥ sacā̱sāma̭nuta̱ guhya̱ṃ cāru̱ pṛśnḙ: |
mā̱tuṣpa̱de pa̭ra̱me anti̱ ṣad gorvṛṣṇa̭: śo̱ciṣa̱: praya̭tasya ji̱hvā ||10||||
ṛ̱taṃ vo̭ce̱ nama̭sā pṛ̱cchyamā̭na̱stavā̱śasā̭ jātavedo̱ yadī̱dam |
tvama̱sya kṣa̭yasi̱ yaddha̱ viśva̭ṃ di̱vi yadu̱ dravi̭ṇa̱ṃ yat pṛ̭thi̱vyām ||11||||
kiṃ no̭ a̱sya dravi̭ṇa̱ṃ kaddha̱ ratna̱ṃ vi no̭ voco jātavedaściki̱tvān |
guhādhva̭naḥ para̱maṃ yanno̭ a̱sya rekṷ pa̱daṃ na ni̭dā̱nā aga̭nma ||12||
kā ma̱ryādā̭ va̱yunā̱ kaddha̭ vā̱mamacchā̭ gamema ra̱ghavo̱ na vāja̭m |
ka̱dā no̭ de̱vīra̱mṛta̭sya̱ patnī̱: sūro̱ varṇḙna tatanannu̱ṣāsa̭: ||13||
a̱ni̱reṇa̱ vaca̭sā pha̱lgvḙna pra̱tītyḙna kṛ̱dhunā̭tṛ̱pāsa̭: |
adhā̱ te a̭gne̱ kimi̱hā va̭dantyanāyu̱dhāsa̱ āsa̭tā sacantām ||14||
a̱sya śri̱ye sa̭midhā̱nasya̱ vṛṣṇo̱ vaso̱ranī̭ka̱ṃ dama̱ ā rṷroca |
ruśa̱d vasā̭naḥ su̱dṛśī̭karūpaḥ kṣi̱tirna rā̱yā pṷru̱vāro̭ adyaut ||15||
11 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|triṣṭup|
ū̱rdhva ū̱ ṣu ṇo̭ adhvarasya hota̱ragne̱ tiṣṭha̭ de̱vatā̭tā̱ yajī̭yān |
tvaṃ hi viśva̭ma̱bhyasi̱ manma̱ pra ve̱dhasa̭ścit tirasi manī̱ṣām ||1||
amṷ̄ro̱ hotā̱ nya̭sādi vi̱kṣva1gnirma̱ndro vi̱dathḙṣu̱ pracḙtāḥ |
ū̱rdhvaṃ bhā̱nuṃ sa̭vi̱tevā̭śre̱nmetḙva dhū̱maṃ sta̭bhāya̱dupa̱ dyām ||2||
ya̱tā sṷjū̱rṇī rā̱tinī̭ ghṛ̱tācī̭ pradakṣi̱ṇid de̱vatā̭timurā̱ṇaḥ |
udu̱ svarṷrnava̱jā nākraḥ pa̱śvo a̭nakti̱ sudhi̭taḥ su̱meka̭: ||3||
stī̱rṇe ba̱rhiṣi̭ samidhā̱ne a̱gnā ū̱rdhvo a̭dhva̱ryurjṷjuṣā̱ṇo a̭sthāt |
parya̱gniḥ pa̭śu̱pā na hotā̭ trivi̱ṣṭyḙti pra̱diva̭ urā̱ṇaḥ ||4||
pari̱ tmanā̭ mi̱tadrṷreti̱ hotā̱ 'gnirma̱ndro madhṷvacā ṛ̱tāvā̭ |
drava̭ntyasya vā̱jino̱ na śokā̱ bhaya̭nte̱ viśvā̱ bhuva̭nā̱ yadabhrā̭ṭ ||5||
bha̱drā tḙ agne svanīka sa̱ṃdṛggho̱rasya̭ sa̱to viṣṷṇasya̱ cārṷ: |
na yattḙ śo̱cistama̭sā̱ vara̭nta̱ na dhva̱smāna̭sta̱nvī̱3 repa̱ ā dhṷ: ||6||
na yasya̱ sātu̱rjani̭to̱ravā̭ri̱ na mā̱tarā̭pi̱tarā̱ nū ci̭di̱ṣṭau |
adhā̭ mi̱tro na sudhi̭taḥ pāva̱ko̱3'gnirdī̭dāya̱ mānṷṣīṣu vi̱kṣu ||7||
dviryaṃ pañca̱ jīja̭nan tsa̱ṃvasā̭nā̱: svasā̭ro a̱gniṃ mānṷṣīṣu vi̱kṣu |
u̱ṣa̱rbudha̭matha̱ryo̱3 na danta̭ṃ śu̱kraṃ svāsa̭ṃ para̱śuṃ na ti̱gmam ||8||
tava̱ tye a̭gne ha̱rito̭ ghṛta̱snā rohi̭tāsa ṛ̱jvañca̱: svañca̭: |
a̱ru̱ṣāso̱ vṛṣa̭ṇa ṛjumu̱ṣkā ā de̱vatā̭timahvanta da̱smāḥ ||9||
ye ha̱ tye te̱ saha̭mānā a̱yāsa̭stve̱ṣāso̭ agne a̱rcaya̱ścara̭nti |
śye̱nāso̱ na dṷvasa̱nāso̱ artha̭ṃ tuviṣva̱ṇaso̱ mārṷta̱ṃ na śardha̭: ||10||||
akā̭ri̱ brahma̭ samidhāna̱ tubhya̱ṃ śaṃsā̭tyu̱kthaṃ yaja̭te̱ vyṷ̄ dhāḥ |
hotā̭rama̱gniṃ manṷṣo̱ ni ṣḙdurnama̱syanta̭ u̱śija̱: śaṃsa̭mā̱yoḥ ||11||||
15 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|triṣṭup, 1 jagatī, 2-6 anuṣṭup|
a̱yami̱ha pra̭tha̱mo dhā̭yi dhā̱tṛbhi̱rhotā̱ yaji̭ṣṭho adhva̱reṣvīḍya̭: |
yamapna̭vāno̱ bhṛga̭vo viruru̱curvanḙṣu ci̱traṃ vi̱bhva̭ṃ vi̱śevi̭śe ||1||
agnḙ ka̱dā ta̭ ānu̱ṣag bhuva̭d de̱vasya̱ ceta̭nam |
adhā̱ hi tvā̭ jagṛbhri̱re martā̭so vi̱kṣvīḍya̭m ||2||
ṛ̱tāvā̭na̱ṃ vicḙtasa̱ṃ paśya̭nto̱ dyāmi̭va̱ stṛbhi̭: |
viśvḙṣāmadhva̱rāṇā̭ṃ haska̱rtāra̱ṃ damḙdame ||3||
ā̱śuṃ dū̱taṃ vi̱vasva̭to̱ viśvā̱ yaśca̭rṣa̱ṇīra̱bhi |
ā ja̭bhruḥ ke̱tumā̱yavo̱ bhṛga̭vāṇaṃ vi̱śevi̭śe ||4||
tamī̱ṃ hotā̭ramānu̱ṣak ci̭ki̱tvāṃsa̱ṃ ni ṣḙdire |
ra̱ṇvaṃ pā̭va̱kaśo̭ciṣa̱ṃ yaji̭ṣṭhaṃ sa̱pta dhāma̭bhiḥ ||5||
taṃ śaśva̭tīṣu mā̱tṛṣu̱ vana̱ ā vī̱tamaśri̭tam |
ci̱traṃ santa̱ṃ guhā̭ hi̱taṃ su̱veda̭ṃ kūcida̱rthina̭m ||6||
sa̱sasya̱ yad viyṷtā̱ sasmi̱nnūdha̭nnṛ̱tasya̱ dhāma̭n ra̱ṇaya̭nta de̱vāḥ |
ma̱hā~ a̱gnirnama̭sā rā̱taha̭vyo̱ vera̭dhva̱rāya̱ sada̱midṛ̱tāvā̭ ||7||
vera̭dhva̱rasya̭ dū̱tyā̭ni vi̱dvānu̱bhe a̱ntā roda̭sī saṃciki̱tvān |
dū̱ta ī̭yase pra̱diva̭ urā̱ṇo vi̱duṣṭa̭ro di̱va ā̱rodha̭nāni ||8||
kṛ̱ṣṇaṃ ta̱ ema̱ ruśa̭taḥ pu̱ro bhāśca̭ri̱ṣṇva1rcirvapṷṣā̱mideka̭m |
yadapra̭vītā̱ dadha̭te ha̱ garbha̭ṃ sa̱dyaści̭jjā̱to bhava̱sīdṷ dū̱taḥ ||9||
sa̱dyo jā̱tasya̱ dadṛ̭śāna̱mojo̱ yada̭sya̱ vāto̭ anu̱vāti̭ śo̱ciḥ |
vṛ̱ṇakti̭ ti̱gmāma̭ta̱seṣṷ ji̱hvāṃ sthi̱rā ci̱dannā̭ dayate̱ vi jambhai̭: ||10||||
tṛ̱ṣu yadannā̭ tṛ̱ṣuṇā̭ va̱vakṣa̭ tṛ̱ṣuṃ dū̱taṃ kṛ̭ṇute ya̱hvo a̱gniḥ |
vāta̭sya me̱ḻiṃ sa̭cate ni̱jūrva̭nnā̱śuṃ na vā̭jayate hi̱nve arvā̭ ||11||||
8  vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|gāyatrī|
dū̱taṃ vo̭ vi̱śvavḙdasaṃ havya̱vāha̱mama̭rtyam | yaji̭ṣṭhamṛñjase gi̱rā ||1||
sa hi vedā̱ vasṷdhitiṃ ma̱hā~ ā̱rodha̭naṃ di̱vaḥ | sa de̱vā~ eha va̭kṣati ||2||
sa vḙda de̱va ā̱nama̭ṃ de̱vā~ ṛ̭tāya̱te damḙ | dāti̭ pri̱yāṇi̭ ci̱d vasṷ ||3||
sa hotā̱ sedṷ dū̱tya̭ṃ ciki̱tvā~ a̱ntarī̭yate | vi̱dvā~ ā̱rodha̭naṃ di̱vaḥ ||4||
te syā̭ma̱ ye a̱gnayḙ dadā̱śurha̱vyadā̭tibhiḥ | ya ī̱ṃ puṣya̭nta indha̱te ||5||
te rā̱yā te su̱vīryai̭: sasa̱vāṃso̱ vi śṛ̭ṇvire | ye a̱gnā da̭dhi̱re duva̭: ||6||
a̱sme rāyo̭ di̱vedi̭ve̱ saṃ ca̭rantu puru̱spṛha̭: | a̱sme vājā̭sa īratām ||7||
sa vipra̭ścarṣaṇī̱nāṃ śava̭sā̱ mānṷṣāṇām | ati̭ kṣi̱preva̭ vidhyati ||8||
8 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|gāyatrī|
agnḙ mṛ̱ḻa ma̱hā~ a̭si̱ ya ī̱mā dḙva̱yuṃ jana̭m | i̱yetha̭ ba̱rhirā̱sada̭m ||1||
sa mānṷṣīṣu dū̱ḻabho̭ vi̱kṣu prā̱vīrama̭rtyaḥ | dū̱to viśvḙṣāṃ bhuvat ||2||
sa sadma̱ pari̭ ṇīyate̱ hotā̭ ma̱ndro divi̭ṣṭiṣu | u̱ta potā̱ ni ṣī̭dati ||3||
u̱ta gnā a̱gnira̭dhva̱ra u̱to gṛ̱hapa̭ti̱rdamḙ | u̱ta bra̱hmā ni ṣī̭dati ||4||
veṣi̱ hya̭dhvarīya̱tāmṷpava̱ktā janā̭nām | ha̱vyā ca̱ mānṷṣāṇām ||5||
veṣīdva̭sya dū̱tyaṃ1 yasya̱ jujo̭ṣo adhva̱ram | ha̱vyaṃ marta̭sya̱ voḻaha̭ve ||6||
a̱smāka̭ṃ joṣyadhva̱rama̱smāka̭ṃ ya̱jñama̭ṅgiraḥ | a̱smāka̭ṃ śṛṇudhī̱ hava̭m ||7||
pari̭ te dū̱ḻabho̱ ratho̱'smā~ a̭śnotu vi̱śvata̭: | yena̱ rakṣa̭si dā̱śuṣa̭: ||8||
8 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ| pādapaṃktiḥ, 4, 6, 7, uṣṇigvā, 5 mahāpadapaṃktiḥ, 8 triṣṭup|
agne̱ tama̱dyā'śva̱ṃ na stomai̱: kratu̱ṃ na bha̱draṃ hṛ̭di̱spṛśa̭m | ṛ̱dhyāmā̭ ta̱ ohai̭: ||1||
adhā̱ hya̭gne̱ krato̭rbha̱drasya̱ dakṣa̭sya sā̱dhoḥ | ra̱thīrṛ̱tasya̭ bṛha̱to ba̱bhūtha̭ ||2||
e̱bhirno̭ a̱rkairbhavā̭ no a̱rvāṅsva1rṇa jyoti̭: | agne̱ viśvḙbhiḥ su̱manā̱ anī̭kaiḥ ||3||
ā̱bhiṣṭḙ a̱dya gī̱rbhirgṛ̱ṇanto'gne̱ dāśḙma | pra tḙ di̱vo na sta̭nayanti̱ śuṣmā̭: ||4||
tava̱ svādi̱ṣṭhā 'gne̱ saṃdṛ̭ṣṭiri̱dā ci̱dahna̭ i̱dā ci̭da̱ktoḥ | śri̱ye ru̱kmo na ro̭cata upā̱ke ||5||
ghṛ̱taṃ na pū̱taṃ ta̱nūra̭re̱pāḥ śuci̱ hira̭ṇyam | tat tḙ ru̱kmo na ro̭cata svadhāvaḥ ||6||
kṛ̱taṃ ci̱ddhi ṣmā̱ sanḙmi̱ dveṣo'gna̭ i̱noṣi̱ martā̭t | i̱tthā yaja̭mānādṛtāvaḥ ||7||
śi̱vā na̭: sa̱khyā santṷ bhrā̱trā 'gnḙ de̱veṣṷ yu̱ṣme | sā no̱ nābhi̱: sada̭ne̱ sasmi̱nnūdha̭n ||8||
6 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|triṣṭup|
bha̱draṃ tḙ agne sahasi̱nnanī̭kamupā̱ka ā ro̭cate̱ sūrya̭sya |
ruśa̭d dṛ̱śe da̭dṛśe nakta̱yā ci̱darṷ̄kṣitaṃ dṛ̱śa ā rū̱pe anna̭m ||1||
vi ṣā̭hyagne gṛṇa̱te ma̭nī̱ṣāṃ khaṃ vepa̭sā tuvijāta̱ stavā̭naḥ |
viśvḙbhi̱ryad vā̱vana̭: śukra de̱vaistanno̭ rāsva sumaho̱ bhūri̱ manma̭ ||2||
tvada̭gne̱ kāvyā̱ tvanma̭nī̱ṣāstvadu̱kthā jā̭yante̱ rādhyā̭ni |
tvadḙti̱ dravi̭ṇaṃ vī̱rapḙśā i̱tthādhi̭ye dā̱śuṣe̱ martyā̭ya ||3||
tvad vā̱jī vā̭jambha̱ro vihā̭yā abhiṣṭi̱kṛjjā̭yate sa̱tyaśṷṣmaḥ |
tvad ra̱yirde̱vajṷ̄to mayo̱bhustvadā̱śurjṷ̄ju̱vā~ a̭gne̱ arvā̭ ||4||
tvāma̭gne pratha̱maṃ dḙva̱yanto̭ de̱vaṃ martā̭ amṛta ma̱ndraji̭hvam |
dve̱ṣo̱yuta̱mā vi̭vāsanti dhī̱bhirdamṷ̄nasaṃ gṛ̱hapa̭ti̱mamṷ̄ram ||5||
ā̱re a̱smadama̭timā̱re aṃha̭ ā̱re viśvā̭ṃ durma̱tiṃ yanni̱pāsi̭ |
do̱ṣā śi̱vaḥ sa̭hasaḥ sūno agne̱ yaṃ de̱va ā ci̱t saca̭se sva̱sti ||6||
6 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ|triṣṭup|
yastvāma̭gna i̱nadha̭te ya̱tasru̱k triste̱ anna̭ṃ kṛ̱ṇava̱t sasmi̱nnaha̭n |
sa su dyu̱mnaira̱bhya̭stu pra̱sakṣa̱t tava̱ kratvā̭ jātavedaściki̱tvān ||1||
i̱dhmaṃ yastḙ ja̱bhara̭cchaśramā̱ṇo ma̱ho a̭gne̱ anī̭ka̱mā sa̭pa̱ryan |
sa i̭dhā̱naḥ prati̭ do̱ṣāmu̱ṣāsa̱ṃ puṣya̭n ra̱yiṃ sa̭cate̱ ghnanna̱mitrā̭n ||2||
a̱gnirī̭śe bṛha̱taḥ kṣa̱triya̭syā̱'gnirvāja̭sya para̱masya̭ rā̱yaḥ |
dadhā̭ti̱ ratna̭ṃ vidha̱te yavi̭ṣṭho̱ vyā̭nu̱ṣaṅmartyā̭ya sva̱dhāvā̭n ||3||
yacci̱ddhi tḙ puruṣa̱trā ya̭vi̱ṣṭhāci̭ttibhiścakṛ̱mā kacci̱dāga̭: |
kṛ̱dhī ṣva1smā~ adi̭te̱ranā̭gā̱n vyenā̭ṃsi śiśratho̱ viṣva̭gagne ||4||
ma̱haści̭dagna̱ ena̭so a̱bhīka̭ ū̱rvād devānā̭mu̱ta martyā̭nām |
mā te̱ sakhā̭ya̱: sada̱mid ri̭ṣāma̱ yacchā̭ to̱kāya̱ tana̭yāya̱ śaṃ yoḥ ||5||
yathā̭ ha̱ tyad va̭savo gau̱rya̭ṃ cit pa̱di ṣi̱tāmamṷñcatā yajatrāḥ |
e̱vo ṣva1smanmṷñcatā̱ vyaṃha̱: pra tā̭ryagne prata̱raṃ na̱ āyṷ: ||6||
5 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ(liṅgoktadevatā iti eke)|triṣṭup|
pratya̱gniru̱ṣasā̱magra̭makhyad vibhātī̱nāṃ su̱manā̭ ratna̱dheya̭m |
yā̱tama̭śvinā su̱kṛto̭ duro̱ṇamutsūryo̱ jyoti̭ṣā de̱va ḙti ||1||
ū̱rdhvaṃ bhā̱nuṃ sa̭vi̱tā de̱vo a̭śred dra̱psaṃ davi̭dhvad gavi̱ṣo na satvā̭ |
anṷ vra̱taṃ varṷṇo yanti mi̱tro yatsūrya̭ṃ di̱vyā̭ro̱haya̭nti ||2||
yaṃ sī̱makṛ̭ṇva̱n tama̭se vi̱pṛcḙ dhru̱vakṣḙmā̱ ana̭vasyanto̱ artha̭m |
taṃ sūrya̭ṃ ha̱rita̭: sa̱pta ya̱hvīḥ spaśa̱ṃ viśva̭sya̱ jaga̭to vahanti ||3||
vahi̭ṣṭhebhirvi̱hara̭nyāsi̱ tantṷmava̱vyaya̱nnasi̭taṃ deva̱ vasma̭ |
davi̭dhvato ra̱śmaya̱: sūrya̭sya̱ carme̱vāvā̭dhu̱stamo̭ a̱psva1ntaḥ ||4||
anā̭yato̱ ani̭baddhaḥ ka̱thāyaṃ nya̭ṅṅuttā̱no'va̭ padyate̱ na |
kayā̭ yāti sva̱dhayā̱ ko da̭darśa di̱vaḥ ska̱mbhaḥ samṛ̭taḥ pāti̱ nāka̭m ||5||
5 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ(liṅgoktadevatā iti eke)|triṣṭup|
pratya̱gniru̱ṣaso̭ jā̱tavḙdā̱ akhya̭d de̱vo roca̭mānā̱ maho̭bhiḥ |
ā nā̭satyorugā̱yā rathḙne̱maṃ ya̱jñamupa̭ no yāta̱maccha̭ ||1||
ū̱rdhvaṃ ke̱tuṃ sa̭vi̱tā de̱vo a̭śre̱jjyoti̱rviśva̭smai̱ bhuva̭nāya kṛ̱ṇvan |
āprā̱ dyāvā̭pṛthi̱vī a̱ntari̭kṣa̱ṃ vi sūryo̭ ra̱śmibhi̱śceki̭tānaḥ ||2||
ā̱vaha̭ntyaru̱ṇīrjyoti̱ṣāgā̭nma̱hī ci̱trā ra̱śmibhi̱śceki̭tānā |
pra̱bo̱dhaya̭ntī suvi̱tāya̭ de̱vyu1ṣā ī̭yate su̱yujā̱ rathḙna ||3||
ā vā̱ṃ vahi̭ṣṭhā i̱ha te va̭hantu̱ rathā̱ aśvā̭sa u̱ṣaso̱ vyṷṣṭau |
i̱me hi vā̭ṃ madhu̱peyā̭ya̱ somā̭ a̱smin ya̱jñe vṛ̭ṣaṇā mādayethām ||4||
anā̭yato̱ ani̭baddhaḥ ka̱thāyaṃ nya̭ṅṅuttā̱no'va̭ padyate̱ na |
kayā̭ yāti sva̱dhayā̱ ko da̭darśa di̱vaḥ ska̱mbhaḥ samṛ̭taḥ pāti̱ nāka̭m ||5||
10 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, 7-8 somakaḥ sāhadevyaḥ, 9-10 aśvinau| gāyatrī|
a̱gnirhotā̭ no adhva̱re vā̱jī san pari̭ ṇīyate | de̱vo de̱veṣṷ ya̱jñiya̭: ||1||
pari̭ trivi̱ṣṭya̭dhva̱raṃ yātya̱gnī ra̱thīri̭va | ā de̱veṣu̱ prayo̱ dadha̭t ||2||
pari̱ vāja̭patiḥ ka̱vira̱gnirha̱vyānya̭kramīt | dadha̱d ratnā̭ni dā̱śuṣḙ ||3||
a̱yaṃ yaḥ sṛñja̭ye pu̱ro dai̭vavā̱te sa̭mi̱dhyatḙ | dyu̱mā~ a̭mitra̱dambha̭naḥ ||4||
asya̭ ghā vī̱ra īva̭to̱'gnerī̭śīta̱ martya̭: | ti̱gmaja̭mbhasya mī̱ḻahuṣa̭: ||5||
tamarva̭nta̱ṃ na sā̭na̱sima̭ru̱ṣaṃ na di̱vaḥ śiśṷm | ma̱rmṛ̱jyantḙ di̱vedi̭ve ||6||
bodha̱dyanmā̱ hari̭bhyāṃ kumā̱raḥ sā̭hade̱vyaḥ | acchā̱ na hū̱ta uda̭ram ||7||
u̱ta tyā ya̭ja̱tā harī̭ kumā̱rāt sā̭hade̱vyāt | praya̭tā sa̱dya ā da̭de ||8||
e̱ṣa vā̭ṃ devāvaśvinā kumā̱raḥ sā̭hade̱vyaḥ | dī̱rghāyṷrastu̱ soma̭kaḥ ||9||
taṃ yu̱vaṃ dḙvāvaśvinā kumā̱raṃ sā̭hade̱vyam | dī̱rghāyṷṣaṃ kṛṇotana ||10||
21 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
ā sa̱tyo yā̭tu ma̱ghavā̭~ ṛjī̱ṣī drava̭ntvasya̱ hara̭ya̱ upa̭ naḥ |
tasmā̱ idandha̭: suṣumā su̱dakṣa̭mi̱hābhi̭pi̱tvaṃ ka̭rate gṛṇā̱naḥ ||1||
ava̭ sya śū̱rādhva̭no̱ nānte̱'smin no̭ a̱dya sava̭ne ma̱ndadhyai̭ |
śaṃsā̭tyu̱kthamu̱śanḙva ve̱dhāści̭ki̱tuṣḙ asu̱ryā̭ya̱ manma̭ ||2||
ka̱virna ni̱ṇyaṃ vi̱dathā̭ni̱ sādha̱nvṛ vṛṣā̱ yat seka̭ṃ vipipā̱no arcā̭t |
di̱va i̱tthā jī̭janat sa̱pta kā̱rūnahnā̭ ciccakrurva̱yunā̭ gṛ̱ṇanta̭: ||3||
sva1ryad vedi̭ su̱dṛśī̭kama̱rkairmahi̱ jyotī̭ rurucu̱ryaddha̱ vasto̭: |
a̱ndhā tamā̭ṃsi̱ dudhi̭tā vi̱cakṣe̱ nṛbhya̭ścakāra̱ nṛta̭mo a̱bhiṣṭaṷ ||4||
va̱va̱kṣa indro̱ ami̭tamṛjī̱ṣyu1bhe ā pa̭prau̱ roda̭sī mahi̱tvā |
ata̭ścidasya mahi̱mā vi rḙcya̱bhi yo viśvā̱ bhuva̭nā ba̱bhūva̭ ||5||
viśvā̭ni śa̱kro naryā̭ṇi vi̱dvāna̱po ri̭reca̱ sakhi̭bhi̱rnikā̭maiḥ |
aśmā̭naṃ ci̱d ye bi̭bhi̱durvaco̭bhirvra̱jaṃ goma̭ntamu̱śijo̱ vi va̭vruḥ ||6||
a̱po vṛ̱traṃ va̭vri̱vāṃsa̱ṃ parā̭ha̱n prāva̭t te vajra̭ṃ pṛthi̱vī sacḙtāḥ |
prārṇā̭ṃsi samu̱driyā̭ṇyaino̱: pati̱rbhava̱ñchava̭sā śūra dhṛṣṇo ||7||
a̱po yadadri̭ṃ puruhūta̱ darda̭rā̱virbhṷvatsa̱ramā̭ pū̱rvyaṃ tḙ |
sa no̭ ne̱tā vāja̱mā da̭rṣi̱ bhūri̭ṃ go̱trā ru̱jannaṅgi̭robhirgṛṇā̱naḥ ||8||
acchā̭ ka̱viṃ nṛ̭maṇo gā a̱bhiṣṭau̱ sva̭rṣātā maghava̱nnādha̭mānam |
ū̱tibhi̱stami̭ṣaṇo dyu̱mnahṷ̄tau̱ ni mā̱yāvā̱nabra̭hmā̱ dasyṷrarta ||9||
ā da̭syu̱ghnā mana̭sā yā̱hyasta̱ṃ bhuva̭t te̱ kutsa̭: sa̱khye nikā̭maḥ |
sve yonau̱ ni ṣa̭data̱ṃ sarṷ̄pā̱ vi vā̭ṃ cikitsadṛta̱ciddha̱ nārī̭ ||10||
yāsi̱ kutsḙna sa̱ratha̭mava̱syusto̱do vāta̭sya̱ haryo̱rīśā̭naḥ |
ṛ̱jrā vāja̱ṃ na gadhya̱ṃ yuyṷ̄ṣan ka̱viryadaha̱n pāryā̭ya̱ bhūṣā̭t ||11||
kutsā̭ya̱ śuṣṇa̭ma̱śuṣa̱ṃ ni ba̭rhīḥ prapi̱tve ahna̱: kuya̭vaṃ sa̱hasrā̭ |
sa̱dyo dasyū̱n pra mṛ̭ṇa ku̱tsyena̱ pra sūra̭śca̱kraṃ vṛ̭hatāda̱bhīkḙ ||12||
tvaṃ pipru̱ṃ mṛga̭yaṃ śūśu̱vāṃsa̭mṛ̱jiśva̭ne vaidathi̱nāya̭ randhīḥ |
pa̱ñcā̱śat kṛ̱ṣṇā ni va̭paḥ sa̱hasrā 'tka̱ṃ na puro̭ jari̱mā vi da̭rdaḥ ||13||
sūra̭ upā̱ke ta̱nvaṃ1 dadhā̭no̱ vi yatte̱ cetya̱mṛta̭sya̱ varpa̭: |
mṛ̱go na ha̱stī tavi̭ṣīmuṣā̱ṇaḥ si̱ṃho na bhī̱ma āyṷdhāni̱ bibhra̭t ||14||
indra̱ṃ kāmā̭ vasū̱yanto̭ agma̱n tsva̭rmīḻahe̱ na sava̭ne cakā̱nāḥ |
śra̱va̱syava̭: śaśamā̱nāsa̭ u̱kthairoko̱ na ra̱ṇvā su̱dṛśī̭va pu̱ṣṭiḥ ||15||
tamidva̱ indra̭ṃ su̱hava̭ṃ huvema̱ yastā ca̱kāra̱ naryā̭ pu̱rūṇi̭ |
yo māva̭te jari̱tre gadhya̭ṃ cinma̱kṣū vāja̱ṃ bhara̭ti spā̱rharā̭dhāḥ ||16||
ti̱gmā yada̱ntara̱śani̱: patā̭ti̱ kasmi̭ñcicchūra muhu̱ke janā̭nām |
gho̱rā yada̭rya̱ samṛ̭ti̱rbhavā̱tyadha̭ smā nasta̱nvo̭ bodhi go̱pāḥ ||17||
bhuvo̭'vi̱tā vā̱madḙvasya dhī̱nāṃ bhuva̱: sakhā̭vṛ̱ko vāja̭sātau |
tvāmanu̱ prama̭ti̱mā ja̭ganmoru̱śaṃso̭ jari̱tre vi̱śvadha̭ syāḥ ||18||
e̱bhirnṛbhi̭rindra tvā̱yubhi̭ṣṭvā ma̱ghava̭dbhirmaghava̱n viśva̭ ā̱jau |
dyāvo̱ na dyu̱mnaira̱bhi santo̭ a̱ryaḥ kṣa̱po ma̭dema śa̱rada̭śca pū̱rvīḥ ||19||
e̱vedindrā̭ya vṛṣa̱bhāya̱ vṛṣṇe̱ brahmā̭karma̱ bhṛga̭vo̱ na ratha̭m |
nū ci̱d yathā̭ naḥ sa̱khyā vi̱yoṣa̱dasa̭nna u̱gro̭'vi̱tā ta̭nū̱pāḥ ||20||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||21||
21 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup, 15 ekapadā virāṭ|
tvaṃ ma̱hā~ i̭ndra̱ tubhya̭ṃ ha̱ kṣā anṷ kṣa̱traṃ ma̱ṃhanā̭ manyata̱ dyauḥ |
tvaṃ vṛ̱traṃ śava̭sā jagha̱nvān tsṛ̱jaḥ sindhū̱~rahi̭nā jagrasā̱nān ||1||
tava̭ tvi̱ṣo jani̭man rejata̱ dyau reja̱d bhūmi̭rbhi̱yasā̱ svasya̭ ma̱nyoḥ |
ṛ̱ghā̱yanta̭ su̱bhva1: parva̭tāsa̱ ārda̱n dhanvā̭ni sa̱raya̭nta̱ āpa̭: ||2||
bhi̱nad gi̱riṃ śava̭sā̱ vajra̭mi̱ṣṇannā̭viṣkṛṇvā̱naḥ sa̭hasā̱na oja̭: |
vadhī̭d vṛ̱traṃ vajrḙṇa mandasā̱naḥ sara̱nnāpo̱ java̭sā ha̱tavṛ̭ṣṇīḥ ||3||
su̱vīra̭ste jani̱tā ma̭nyata̱ dyaurindra̭sya ka̱rtā svapa̭stamo bhūt |
ya ī̭ṃ ja̱jāna̭ sva̱rya̭ṃ su̱vajra̱mana̭pacyuta̱ṃ sada̭so̱ na bhūma̭ ||4||
ya eka̭ iccyā̱vaya̭ti̱ pra bhūmā̱ rājā̭ kṛṣṭī̱nāṃ pṷruhū̱ta indra̭: |
sa̱tyamḙna̱manu̱ viśvḙ madanti rā̱tiṃ de̱vasya̭ gṛṇa̱to ma̱ghona̭: ||5||
sa̱trā somā̭ abhavannasya̱ viśvḙ sa̱trā madā̭so bṛha̱to madi̭ṣṭhāḥ |
sa̱trābha̭vo̱ vasṷpati̱rvasṷ̄nā̱ṃ datre̱ viśvā̭ adhithā indra kṛ̱ṣṭīḥ ||6||
tvamadha̭ pratha̱maṃ jāya̭mā̱no'me̱ viśvā̭ adhithā indra kṛ̱ṣṭīḥ |
tvaṃ prati̭ pra̱vata̭ ā̱śayā̭na̱mahi̱ṃ vajrḙṇa maghava̱n vi vṛ̭ścaḥ ||7||
sa̱trā̱haṇa̱ṃ dādhṛ̭ṣi̱ṃ tumra̱mindra̭ṃ ma̱hāma̭pā̱raṃ vṛ̭ṣa̱bhaṃ su̱vajra̭m |
hantā̱ yo vṛ̱traṃ sani̭to̱ta vāja̱ṃ dātā̭ ma̱ghāni̭ ma̱ghavā̭ su̱rādhā̭: ||8||
a̱yaṃ vṛta̭ścātayate samī̱cīrya ā̱jiṣṷ ma̱ghavā̭ śṛ̱ṇva eka̭: |
a̱yaṃ vāja̭ṃ bharati̱ yaṃ sa̱notya̱sya pri̱yāsa̭: sa̱khye syā̭ma ||9||
a̱yaṃ śṛ̭ṇve̱ adha̱ jaya̭nnu̱ta ghnanna̱yamu̱ta pra kṛ̭ṇute yu̱dhā gāḥ |
ya̱dā sa̱tyaṃ kṛ̭ṇu̱te ma̱nyumindro̱ viśva̭ṃ dṛ̱ḻahaṃ bha̭yata̱ eja̭dasmāt ||10||
samindro̱ gā a̭jaya̱t saṃ hira̭ṇyā̱ sama̭śvi̱yā ma̱ghavā̱ yo ha̭ pū̱rvīḥ |
e̱bhirnṛbhi̱rnṛta̭mo asya śā̱kai rā̱yo vi̭bha̱ktā sa̭mbha̱raśca̱ vasva̭: ||11||
kiya̭t svi̱dindro̱ adhyḙti mā̱tuḥ kiya̭t pi̱turja̭ni̱turyo ja̱jāna̭ |
yo a̭sya̱ śuṣma̭ṃ muhu̱kairiya̭rti̱ vāto̱ na jū̱taḥ sta̱naya̭dbhira̱bhraiḥ ||12||
kṣi̱yanta̭ṃ tva̱makṣi̭yantaṃ kṛṇo̱tīya̭rti re̱ṇuṃ ma̱ghavā̭ sa̱moha̭m |
vi̱bha̱ñja̱nura̱śani̭mā~ iva̱ dyauru̱ta sto̱tāra̭ṃ ma̱ghavā̱ vasaṷ dhāt ||13||
a̱yaṃ ca̱krami̭ṣaṇa̱t sūrya̭sya̱ nyeta̭śaṃ rīramat sasṛmā̱ṇam |
ā kṛ̱ṣṇa ī̭ṃ juhurā̱ṇo ji̭gharti tva̱co bu̱dhne raja̭so a̱sya yonaṷ ||14||
asi̭knyā̱ṃ yaja̭māno̱ na hotā̭ ||15||
ga̱vyanta̱ indra̭ṃ sa̱khyāya̱ viprā̭ aśvā̱yanto̱ vṛṣa̭ṇaṃ vā̱jaya̭ntaḥ |
ja̱nī̱yanto̭ jani̱dāmakṣi̭toti̱mā cyā̭vayāmo'va̱te na kośa̭m ||16||
trā̱tā no̭ bodhi̱ dadṛ̭śāna ā̱pira̭bhikhyā̱tā ma̭rḍi̱tā so̱myānā̭m |
sakhā̭ pi̱tā pi̱tṛta̭maḥ pitṝ̱ṇāṃ kartḙmu lo̱kamṷśa̱te va̭yo̱dhāḥ ||17||
sa̱khī̱ya̱tāma̭vi̱tā bo̭dhi̱ sakhā̭ gṛṇā̱na i̭ndra stuva̱te vayo̭ dhāḥ |
va̱yaṃ hyā tḙ cakṛ̱mā sa̱bādha̭ ā̱bhiḥ śamī̭bhirma̱haya̭nta indra ||18||
stu̱ta indro̭ ma̱ghavā̱ yaddha̭ vṛ̱trā bhūrī̱ṇyeko̭ apra̱tīni̭ hanti |
a̱sya pri̱yo ja̭ri̱tā yasya̱ śarma̱nnaki̭rde̱vā vā̱raya̭nte̱ na martā̭: ||19||
e̱vā na̱ indro̭ ma̱ghavā̭ vira̱pśī kara̭t sa̱tyā ca̭rṣaṇī̱dhṛda̭na̱rvā |
tvaṃ rājā̭ ja̱nuṣā̭ṃ dhehya̱sme adhi̱ śravo̱ māhi̭na̱ṃ yajja̭ri̱tre ||20||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||21||
13 vāmadevo gautamaḥ, 1 indraḥ,4 (uttarārdharcasya), 7 aditiḥ| 1 vāmadevaḥ, 2-4 (pūrvārdharcasya), 8-13 indraḥ,(uttarārdharcasya), 7 vāmadevaḥ| triṣṭup|
a̱yaṃ panthā̱ anṷvittaḥ purā̱ṇo yato̭ de̱vā u̱dajā̭yanta̱ viśvḙ |
ata̭ści̱dā ja̭niṣīṣṭa̱ pravṛ̭ddho̱ mā mā̱tara̭mamu̱yā patta̭ve kaḥ ||1||
nāhamato̱ nira̭yā du̱rgahai̱tat ti̭ra̱ścatā̭ pā̱rśvānnirga̭māṇi |
ba̱hūni̭ me̱ akṛ̭tā̱ kartvā̭ni̱ yudhyai̭ tvena̱ saṃ tvḙna pṛcchai ||2||
pa̱rā̱ya̱tīṃ mā̱tara̱manva̭caṣṭa̱ na nānṷ gā̱nyanu̱ nū ga̭māni |
tvaṣṭṷrgṛ̱he a̭piba̱t soma̱mindra̭: śatadha̱nya̭ṃ ca̱mvo̭: su̱tasya̭ ||3||
kiṃ sa ṛdha̭k kṛṇava̱d yaṃ sa̱hasra̭ṃ mā̱so ja̱bhāra̭ śa̱rada̭śca pū̱rvīḥ |
na̱hī nva̭sya prati̱māna̱mastya̱ntarjā̱teṣū̱ta ye jani̭tvāḥ ||4||
a̱va̱dyami̭va̱ manya̭mānā̱ guhā̭ka̱rindra̭ṃ mā̱tā vī̱ryḙṇā̱ nyṛ̭ṣṭam |
athoda̭sthāt sva̱yamatka̱ṃ vasā̭na̱ ā roda̭sī apṛṇā̱jjāya̭mānaḥ ||5||
e̱tā a̭rṣantyalalā̱bhava̭ntīrṛtāva̭rīriva sa̱ṃkrośa̭mānāḥ |
e̱tā vi pṛ̭ccha̱ kimi̱daṃ bha̭nanti̱ kamāpo̱ adri̭ṃ pari̱dhiṃ rṷjanti ||6||
kimṷ ṣvidasmai ni̱vido̭ bhana̱ntendra̭syāva̱dyaṃ di̭dhiṣanta̱ āpa̭: |
mamai̱tān pu̱tro ma̭ha̱tā va̱dhena̭ vṛ̱traṃ ja̭gha̱nvā~ a̭sṛja̱d vi sindhṷ̄n ||7||
mama̭cca̱na tvā̭ yuva̱tiḥ pa̱rāsa̱ mama̭cca̱na tvā̭ ku̱ṣavā̭ ja̱gāra̭ |
mama̭cci̱dāpa̱: śiśa̭ve mamṛḍyu̱rmama̭cci̱dindra̱: saha̱soda̭tiṣṭhat ||8||
mama̭cca̱na tḙ maghava̱n vya̭ṃso nivivi̱dhvā~ apa̱ hanṷ̄ ja̱ghāna̭ |
adhā̱ nivi̭ddha̱ utta̭ro babhū̱vāñchiro̭ dā̱sasya̱ saṃ pi̭ṇagva̱dhena̭ ||9||
gṛ̱ṣṭiḥ sa̭sūva̱ sthavi̭raṃ tavā̱gāma̭nādhṛ̱ṣyaṃ vṛ̭ṣa̱bhaṃ tumra̱mindra̭m |
arī̭ḻahaṃ va̱tsaṃ ca̱rathā̭ya mā̱tā sva̱yaṃ gā̱tuṃ ta̱nva̭ i̱cchamā̭nam ||10||
u̱ta mā̱tā ma̭hi̱ṣamanva̭venada̱mī tvā̭ jahati putra de̱vāḥ |
athā̭bravīd vṛ̱tramindro̭ hani̱ṣyan tsakhḙ viṣṇo vita̱raṃ vi kra̭masva ||11||
kastḙ mā̱tara̭ṃ vi̱dhavā̭macakraccha̱yuṃ kastvāma̭jighāṃsa̱ccara̭ntam |
kastḙ de̱vo adhi̭ mārḍī̱ka ā̭sī̱d yat prākṣi̭ṇāḥ pi̱tara̭ṃ pāda̱gṛhya̭ ||12||
ava̭rtyā̱ śuna̭ ā̱ntrāṇi̭ pece̱ na de̱veṣṷ vivide marḍi̱tāra̭m |
apa̭śyaṃ jā̱yāmama̭hīyamānā̱madhā̭ me śye̱no madhvā ja̭bhāra ||13||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
e̱vā tvāmi̭ndra vajri̱nnatra̱ viśvḙ de̱vāsa̭: su̱havā̭sa̱ ūmā̭: |
ma̱hāmu̱bhe roda̭sī vṛ̱ddhamṛ̱ṣvaṃ nireka̱mid vṛ̭ṇate vṛtra̱hatyḙ ||1||
avā̭sṛjanta̱ jivra̭yo̱ na de̱vā bhuva̭: sa̱mrāḻi̭ndra sa̱tyayo̭niḥ |
aha̱nnahi̭ṃ pari̱śayā̭na̱marṇa̱: pra va̭rta̱nīra̭rado vi̱śvadhḙnāḥ ||2||
atṛ̭pṇuvanta̱ṃ viya̭tamabu̱dhyamabṷdhyamānaṃ suṣupā̱ṇami̭ndra |
sa̱pta prati̭ pra̱vata̭ ā̱śayā̭na̱mahi̱ṃ vajrḙṇa̱ vi ri̭ṇā apa̱rvan ||3||
akṣo̭daya̱cchava̭sā̱ kṣāma̭ bu̱dhnaṃ vārṇa vāta̱stavi̭ṣībhi̱rindra̭: |
dṛ̱ḻahānyaṷbhnādu̱śamā̭na̱ ojo'vā̭bhinat ka̱kubha̱: parva̭tānām ||4||
a̱bhi pra da̭dru̱rjana̭yo̱ na garbha̱ṃ rathā̭ iva̱ pra ya̭yuḥ sā̱kamadra̭yaḥ |
ata̭rpayo vi̱sṛta̭ u̱bja ū̱rmīn tvaṃ vṛ̱tā~ a̭riṇā indra̱ sindhṷ̄n ||5||
tvaṃ ma̱hīma̱vani̭ṃ vi̱śvadhḙnāṃ tu̱rvīta̭ye va̱yyā̭ya̱ kṣara̭ntīm |
ara̭mayo̱ nama̱saija̱darṇa̭: sutara̱ṇā~ a̭kṛṇorindra̱ sindhṷ̄n ||6||
prāgruvo̭ nabha̱nvo̱3 na vakvā̭ dhva̱srā a̭pinvad yuva̱tīrṛ̭ta̱jñāḥ |
dhanvā̱nyajrā̭~ apṛṇak tṛṣā̱ṇā~ adho̱gindra̭: sta̱ryo̱3 daṃsṷpatnīḥ ||7||
pū̱rvīru̱ṣasa̭: śa̱rada̭śca gū̱rtā vṛ̱traṃ ja̭gha̱nvā~ a̭sṛja̱d vi sindhṷ̄n |
pari̭ṣṭhitā atṛṇad badbadhā̱nāḥ sī̱rā indra̱: sravi̭tave pṛthi̱vyā ||8||
va̱mrībhi̭: pu̱trama̱gruvo̭ adā̱naṃ ni̱veśa̭nāddhariva̱ ā ja̭bhartha |
vya1ndho a̭khya̱dahi̭mādadā̱no nirbhṷ̄dukha̱cchitsama̭ranta̱ parva̭ ||9||
pra te̱ pūrvā̭ṇi̱ kara̭ṇāni viprā''vi̱dvā~ ā̭ha vi̱duṣe̱ karā̭ṃsi |
yathā̭yathā̱ vṛṣṇyā̭ni̱ svagū̱rtā 'pā̭ṃsi rāja̱n naryāvi̭veṣīḥ ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
ā na̱ indro̭ dū̱rādā na̭ ā̱sāda̭bhiṣṭi̱kṛdava̭se yāsadu̱graḥ |
oji̭ṣṭhebhirnṛ̱pati̱rvajra̭bāhuḥ sa̱ṃge sa̱matsṷ tu̱rvaṇi̭: pṛta̱nyūn ||1||
ā na̱ indro̱ hari̭bhiryā̱tvacchā̭'rvācī̱no'va̭se̱ rādha̭se ca |
tiṣṭhā̭ti va̱jrī ma̱ghavā̭ vira̱pśīmaṃ ya̱jñamanṷ no̱ vāja̭sātau ||2||
i̱maṃ ya̱jñaṃ tvama̱smāka̭mindra pu̱ro dadha̭t saniṣyasi̱ kratṷṃ naḥ |
śva̱ghnīva̭ vajrin tsa̱naye̱ dhanā̭nā̱ṃ tvayā̭ va̱yama̱rya ā̱jiṃ ja̭yema ||3||
u̱śannu̱ ṣu ṇa̭: su̱manā̭ upā̱ke soma̭sya̱ nu suṣṷtasya svadhāvaḥ |
pā i̭ndra̱ prati̭bhṛtasya̱ madhva̱: samandha̭sā mamadaḥ pṛ̱ṣṭhyḙna ||4||
vi yo ra̭ra̱pśa ṛṣi̭bhi̱rnavḙbhirvṛ̱kṣo na pa̱kvaḥ sṛṇyo̱ na jetā̭ |
maryo̱ na yoṣā̭ma̱bhi manya̭mā̱no'cchā̭ vivakmi puruhū̱tamindra̭m ||5||
gi̱rirna yaḥ svata̭vā~ ṛ̱ṣva indra̭: sa̱nāde̱va saha̭se jā̱ta u̱graḥ |
āda̭rtā̱ vajra̱ṃ sthavi̭ra̱ṃ na bhī̱ma u̱dneva̱ kośa̱ṃ vasṷnā̱ nyṛ̭ṣṭam ||6||
na yasya̭ va̱rtā ja̱nuṣā̱ nvasti̱ na rādha̭sa āmarī̱tā ma̱ghasya̭ |
u̱dvā̱vṛ̱ṣā̱ṇasta̭viṣīva ugrā̱smabhya̭ṃ daddhi puruhūta rā̱yaḥ ||7||
īkṣḙ rā̱yaḥ kṣaya̭sya carṣaṇī̱nāmu̱ta vra̱jama̭pava̱rtāsi̱ gonā̭m |
śi̱kṣā̱na̱raḥ sa̭mi̱theṣṷ pra̱hāvā̱n vasvo̭ rā̱śima̭bhine̱tāsi̱ bhūri̭m ||8||
kayā̱ tacchṛ̭ṇve̱ śacyā̱ śaci̭ṣṭho̱ yayā̭ kṛ̱ṇoti̱ muhu̱ kā ci̭dṛ̱ṣvaḥ |
pu̱ru dā̱śuṣe̱ vica̭yiṣṭho̱ aṃho'thā̭ dadhāti̱ dravi̭ṇaṃ jari̱tre ||9||
mā no̭ mardhī̱rā bha̭rā da̱ddhi tanna̱: pra dā̱śuṣe̱ dāta̭ve̱ bhūri̱ yattḙ |
navyḙ de̱ṣṇe śa̱ste a̱smin ta̭ u̱kthe pra bra̭vāma va̱yami̭ndra stu̱vanta̭: ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
ā yā̱tvindro'va̭sa̱ upa̭ na i̱ha stu̱taḥ sa̭dha̱māda̭stu̱ śūra̭: |
vā̱vṛ̱dhā̱nastavi̭ṣī̱ryasya̭ pū̱rvīrdyaurna kṣa̱trama̱bhibhṷ̄ti̱ puṣyā̭t ||1||
tasyedi̱ha sta̭vatha̱ vṛṣṇyā̭ni tuvidyu̱mnasya̭ tuvi̱rādha̭so̱ nṝn |
yasya̱ kratṷrvida̱thyo̱3 na sa̱mrāṭ sā̱hvāntarṷtro a̱bhyasti̭ kṛ̱ṣṭīḥ ||2||
ā yā̱tvindro̭ di̱va ā pṛ̭thi̱vyā ma̱kṣū sa̭mu̱drādu̱ta vā̱ purī̭ṣāt |
sva̭rṇarā̱dava̭se no ma̱rutvā̭n parā̱vato̭ vā̱ sada̭nādṛ̱tasya̭ ||3||
sthū̱rasya̭ rā̱yo bṛ̭ha̱to ya īśe̱ tamṷ ṣṭavāma vi̱dathe̱ṣvindra̭m |
yo vā̱yunā̱ jaya̭ti̱ goma̭tīṣu̱ pra dhṛ̭ṣṇu̱yā naya̭ti̱ vasyo̱ accha̭ ||4||
upa̱ yo namo̱ nama̭si stabhā̱yanniya̭rti̱ vāca̭ṃ ja̱naya̱n yaja̭dhyai |
ṛ̱ñja̱sā̱naḥ pṷru̱vāra̭ u̱kthairendra̭ṃ kṛṇvīta̱ sada̭neṣu̱ hotā̭ ||5||
dhi̱ṣā yadi̭ dhiṣa̱ṇyanta̭: sara̱ṇyān tsada̭nto̱ adri̭mauśi̱jasya̱ gohḙ |
ā du̱roṣā̭: pā̱styasya̱ hotā̱ yo no̭ ma̱hān tsa̱ṃvara̭ṇeṣu̱ vahni̭: ||6||
sa̱trā yadī̭ṃ bhārva̱rasya̱ vṛṣṇa̱: siṣa̭kti̱ śuṣma̭: stuva̱te bharā̭ya |
guhā̱ yadī̭mauśi̱jasya̱ gohe̱ pra yad dhi̱ye prāya̭se̱ madā̭ya ||7||
vi yad varā̭ṃsi̱ parva̭tasya vṛ̱ṇve payo̭bhirji̱nve a̱pāṃ javā̭ṃsi |
vi̱dad gau̱rasya̭ gava̱yasya̱ gohe̱ yadī̱ vājā̭ya su̱dhyo̱3 vaha̭nti ||8||
bha̱drā te̱ hastā̱ sukṛ̭to̱ta pā̱ṇī pra̭ya̱ntārā̭ stuva̱te rādha̭ indra |
kā te̱ niṣa̭tti̱: kimu̱ no ma̭matsi̱ kiṃ nodṷdu harṣase̱ dāta̱vā ṷ ||9||
e̱vā vasva̱ indra̭: sa̱tyaḥ sa̱mrāḍḍhantā̭ vṛ̱traṃ vari̭vaḥ pū̱ravḙ kaḥ |
purṷṣṭuta̱ kratvā̭ naḥ śagdhi rā̱yo bha̭kṣī̱ya te'va̭so̱ daivya̭sya ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
yanna̱ indro̭ juju̱ṣe yacca̱ vaṣṭi̱ tanno̭ ma̱hān ka̭rati śu̱ṣmyā ci̭t |
brahma̱ stoma̭ṃ ma̱ghavā̱ soma̭mu̱kthā yo aśmā̭na̱ṃ śava̭sā̱ bibhra̱deti̭ ||1||
vṛṣā̱ vṛṣa̭ndhi̱ṃ catṷraśri̱masya̭nnu̱gro bā̱hubhyā̱ṃ nṛta̭ma̱: śacī̭vān |
śri̱ye parṷṣṇīmu̱ṣamā̭ṇa̱ ūrṇā̱ṃ yasyā̱: parvā̭ṇi sa̱khyāya̭ vi̱vye ||2||
yo de̱vo de̱vata̭mo̱ jāya̭māno ma̱ho vājḙbhirma̱hadbhi̭śca̱ śuṣmai̭: |
dadhā̭no̱ vajra̭ṃ bā̱hvoru̱śanta̱ṃ dyāmamḙna rejaya̱t pra bhūma̭ ||3||
viśvā̱ rodhā̭ṃsi pra̱vata̭śca pū̱rvīrdyaurṛ̱ṣvājjani̭man rejata̱ kṣāḥ |
ā mā̱tarā̱ bhara̭ti śu̱ṣmyā gornṛ̱vat pari̭jman nonuvanta̱ vātā̭: ||4||
tā tū ta̭ indra maha̱to ma̱hāni̱ viśve̱ṣvit sava̭neṣu pra̱vācyā̭ |
yacchṷ̄ra dhṛṣṇo dhṛṣa̱tā da̭dhṛ̱ṣvānahi̱ṃ vajrḙṇa̱ śava̱sāvi̭veṣīḥ ||5||
tā tū tḙ sa̱tyā tṷvinṛmṇa̱ viśvā̱ pra dhe̱nava̭: sisrate̱ vṛṣṇa̱ ūdhna̭: |
adhā̭ ha̱ tvad vṛ̭ṣamaṇo bhiyā̱nāḥ pra sindha̭vo̱ java̭sā cakramanta ||6||
atrāha̭ te hariva̱stā ṷ de̱vīravo̭bhirindra stavanta̱ svasā̭raḥ |
yat sī̱manu̱ pra mu̱co ba̭dbadhā̱nā dī̱rghāmanu̱ prasi̭tiṃ syanda̱yadhyai̭ ||7||
pi̱pī̱ḻe a̱ṃśurmadyo̱ na sindhu̱rā tvā̱ śamī̭ śaśamā̱nasya̭ śa̱ktiḥ |
a̱sma̱drya̭k śuśucā̱nasya̭ yamyā ā̱śurna ra̱śmiṃ tu̱vyoja̭sa̱ṃ goḥ ||8||
a̱sme varṣi̭ṣṭhā kṛṇuhi̱ jyeṣṭhā̭ nṛ̱mṇāni̭ sa̱trā sa̭hure̱ sahā̭ṃsi |
a̱smabhya̭ṃ vṛ̱trā su̱hanā̭ni randhi ja̱hi vadha̭rva̱nuṣo̱ martya̭sya ||9||
a̱smāka̱mit su śṛ̭ṇuhi̱ tvami̭ndrā̱'smabhya̭ṃ ci̱trā~ upa̭ māhi̱ vājā̭n |
a̱smabhya̱ṃ viśvā̭ iṣaṇa̱: pura̭ṃdhīra̱smāka̱ṃ su ma̭ghavan bodhi go̱dāḥ ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ, 8-10 ṛtaṃ vā| triṣṭup|
ka̱thā ma̱hāma̭vṛdha̱t kasya̱ hotṷrya̱jñaṃ jṷṣā̱ṇo a̱bhi soma̱mūdha̭: |
piba̭nnuśā̱no ju̱ṣamā̭ṇo̱ andho̭ vava̱kṣa ṛ̱ṣvaḥ śṷca̱te dhanā̭ya ||1||
ko a̭sya vī̱raḥ sa̭dha̱māda̭māpa̱ samā̭naṃśa suma̱tibhi̱: ko a̭sya |
kada̭sya ci̱traṃ ci̭kite̱ kadū̱tī vṛ̱dhe bhṷvacchaśamā̱nasya̱ yajyo̭: ||2||
ka̱thā śṛ̭ṇoti hū̱yamā̭na̱mindra̭: ka̱thā śṛ̱ṇvannava̭sāmasya veda |
kā a̭sya pū̱rvīrupa̭mātayo ha ka̱thaina̭māhu̱: papṷriṃ jari̱tre ||3||
ka̱thā sa̱bādha̭: śaśamā̱no a̭sya̱ naśa̭da̱bhi dravi̭ṇa̱ṃ dīdhyā̭naḥ |
de̱vo bhṷva̱nnavḙdā ma ṛ̱tānā̱ṃ namo̭ jagṛ̱bhvā~ a̱bhi yajjujo̭ṣat ||4||
ka̱thā kada̱syā u̱ṣaso̱ vyṷṣṭau de̱vo marta̭sya sa̱khyaṃ jṷjoṣa |
ka̱thā kada̭sya sa̱khyaṃ sakhi̭bhyo̱ ye a̭smi̱n kāma̭ṃ su̱yuja̭ṃ tata̱sre ||5||
kimādama̭traṃ sa̱khyaṃ sakhi̭bhyaḥ ka̱dā nu tḙ bhrā̱traṃ pra bra̭vāma |
śri̱ye su̱dṛśo̱ vapṷrasya̱ sargā̱: sva1rṇa ci̱trata̭mamiṣa̱ ā goḥ ||6||
druha̱ṃ jighā̭ṃsan dhva̱rasa̭mani̱ndrāṃ teti̭kte ti̱gmā tu̱jase̱ anī̭kā |
ṛ̱ṇā ci̱d yatra̭ ṛṇa̱yā na̭ u̱gro dū̱re ajñā̭tā u̱ṣaso̭ babā̱dhe ||7||
ṛ̱tasya̱ hi śu̱rudha̱: santi̭ pū̱rvīrṛ̱tasya̭ dhī̱tirvṛ̭ji̱nāni̭ hanti |
ṛ̱tasya̱ śloko̭ badhi̱rā ta̭tarda̱ karṇā̭ budhā̱naḥ śu̱camā̭na ā̱yoḥ ||8||
ṛ̱tasya̭ dṛ̱ḻahā dha̱ruṇā̭ni santi pu̱rūṇi̭ ca̱ndrā vapṷṣe̱ vapṷ̄ṃṣi |
ṛ̱tena̭ dī̱rghami̭ṣaṇanta̱ pṛkṣa̭ ṛ̱tena̱ gāva̭ ṛ̱tamā vi̭veśuḥ ||9||
ṛ̱taṃ yḙmā̱na ṛ̱tamid va̭notyṛ̱tasya̱ śuṣma̭stura̱yā ṷ ga̱vyuḥ |
ṛ̱tāya̭ pṛ̱thvī ba̭hu̱le ga̭bhī̱re ṛ̱tāya̭ dhe̱nū pa̭ra̱me dṷhāte ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup, 10 anuṣṭup |
kā sṷṣṭu̱tiḥ śava̭saḥ sū̱numindra̭marvācī̱naṃ rādha̭sa̱ ā va̭vartat |
da̱dirhi vī̱ro gṛ̭ṇa̱te vasṷ̄ni̱ sa gopa̭tirni̱ṣṣidhā̭ṃ no janāsaḥ ||1||
sa vṛ̭tra̱hatye̱ havya̱: sa īḍya̱: sa suṣṭṷta̱ indra̭: sa̱tyarā̭dhāḥ |
sa yāma̱nnā ma̱ghavā̱ martyā̭ya brahmaṇya̱te suṣva̭ye̱ vari̭vo dhāt ||2||
taminnaro̱ vi hva̭yante samī̱ke ri̭ri̱kvāṃsa̭sta̱nva̭: kṛṇvata̱ trām |
mi̱tho yat tyā̱gamu̱bhayā̭so̱ agma̱n nara̭sto̱kasya̱ tana̭yasya sā̱tau ||3||
kra̱tū̱yanti̭ kṣi̱tayo̱ yoga̭ ugrā''śuṣā̱ṇāso̭ mi̱tho arṇa̭sātau |
saṃ yad viśo'va̭vṛtranta yu̱dhmā ādinnema̭ indrayante a̱bhīkḙ ||4||
ādiddha̱ nema̭ indri̱yaṃ ya̭janta̱ ādit pa̱ktiḥ pṷro̱ḻāśa̭ṃ riricyāt |
ādit somo̱ vi pa̭pṛcyā̱dasṷṣvī̱nādijjṷjoṣa vṛṣa̱bhaṃ yaja̭dhyai ||5||
kṛ̱ṇotya̭smai̱ vari̭vo̱ ya i̱tthendrā̭ya̱ soma̭muśa̱te su̱noti̭ |
sa̱dhrī̱cīnḙna̱ mana̱sāvi̭vena̱n tamit sakhā̭yaṃ kṛṇute sa̱matsṷ ||6||
ya indrā̭ya su̱nava̱t soma̭ma̱dya pacā̭t pa̱ktīru̱ta bhṛ̱jjāti̭ dhā̱nāḥ |
prati̭ manā̱yoru̱cathā̭ni̱ harya̱n tasmi̭n dadha̱d vṛṣa̭ṇa̱ṃ śuṣma̱mindra̭: ||7||
ya̱dā sa̭ma̱ryaṃ vyace̱dṛghā̭vā dī̱rghaṃ yadā̱jima̱bhyakhya̭da̱ryaḥ |
aci̭krada̱d vṛṣa̭ṇa̱ṃ patnyacchā̭ duro̱ṇa ā niśi̭taṃ soma̱sudbhi̭: ||8||
bhūya̭sā va̱snama̭cara̱t kanī̱yo'vi̭krīto akāniṣa̱ṃ puna̱ryan |
sa bhūya̭sā̱ kanī̭yo̱ nāri̭recīd dī̱nā dakṣā̱ vi dṷhanti̱ pra vā̱ṇam ||9||
ka i̱maṃ da̱śabhi̱rmamendra̭ṃ krīṇāti dhe̱nubhi̭: |
ya̱dā vṛ̱trāṇi̱ jaṅgha̭na̱dathai̭naṃ me̱ puna̭rdadat ||10||
nū ṣṭu̱ta i̭ndra̱ nū gṛ̭ṇā̱na iṣa̭ṃ jari̱tre na̱dyo̱3 na pī̭peḥ |
akā̭ri te harivo̱ brahma̱ navya̭ṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||11||
8 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
ko a̱dya naryo̭ de̱vakā̭ma u̱śannindra̭sya sa̱khyaṃ jṷjoṣa |
ko vā̭ ma̱he'va̭se̱ pāryā̭ya̱ sami̭ddhe a̱gnau su̱taso̭ma īṭṭe ||1||
ko nā̭nāma̱ vaca̭sā so̱myāya̭ manā̱yurvā̭ bhavati̱ vasta̭ u̱srāḥ |
ka indra̭sya̱ yujya̱ṃ kaḥ sa̭khi̱tvaṃ ko bhrā̱traṃ va̭ṣṭi ka̱vaye̱ ka ū̱tī ||2||
ko de̱vānā̱mavo̭ a̱dyā vṛ̭ṇīte̱ ka ā̭di̱tyā~ adi̭ti̱ṃ jyoti̭rīṭṭe |
kasyā̱śvinā̱vindro̭ a̱gniḥ su̱tasyā̱ṃ'śoḥ pi̭banti̱ mana̱sāvi̭venam ||3||
tasmā̭ a̱gnirbhāra̭ta̱: śarma̭ yaṃsa̱jjyok pa̭śyā̱t sūrya̭mu̱ccara̭ntam |
ya indrā̭ya su̱navā̱metyāha̱ nare̱ naryā̭ya̱ nṛta̭māya nṛ̱ṇām ||4||
na taṃ ji̭nanti ba̱havo̱ na da̱bhrā u̱rva̭smā̱ adi̭ti̱: śarma̭ yaṃsat |
pri̱yaḥ su̱kṛt pri̱ya indrḙ manā̱yuḥ pri̱yaḥ sṷprā̱vīḥ pri̱yo a̭sya so̱mī ||5||
su̱prā̱vya̭: prāśu̱ṣāḻe̱ṣa vī̱raḥ suṣvḙ: pa̱ktiṃ kṛ̭ṇute̱ keva̱lendra̭: |
nāsṷṣverā̱pirna sakhā̱ na jā̱mirdṷṣprā̱vyo̭'vaha̱ntedavā̭caḥ ||6||
na re̱vatā̭ pa̱ṇinā̭ sa̱khyamindro'sṷnvatā suta̱pāḥ saṃ gṛ̭ṇīte |
āsya̱ veda̭: khi̱dati̱ hanti̭ na̱gnaṃ vi suṣva̭ye pa̱ktaye̱ keva̭lo bhūt ||7||
indra̱ṃ pare'va̭re madhya̱māsa̱ indra̱ṃ yānto'va̭sitāsa̱ indra̭m |
indra̭ṃ kṣi̱yanta̭ u̱ta yudhya̭mānā̱ indra̱ṃ naro̭ vāja̱yanto̭ havante ||8||
7 vāmadevo gautamaḥ, 1-3 indro vā| 1-3 indraḥ, ātmā vā, 4-7 śyenaḥ| triṣṭup|
a̱haṃ manṷrabhava̱ṃ sūrya̭ścā̱haṃ ka̱kṣīvā̱~ ṛṣi̭rasmi̱ vipra̭: |
a̱haṃ kutsa̭mārjune̱yaṃ nyṛ̭ñje̱'haṃ ka̱viru̱śanā̱ paśya̭tā mā ||1||
a̱haṃ bhūmi̭madadā̱māryā̭yā̱'haṃ vṛ̱ṣṭiṃ dā̱śuṣe̱ martyā̭ya |
a̱hama̱po a̭nayaṃ vāvaśā̱nā mama̭ de̱vāso̱ anu̱ keta̭māyan ||2||
a̱haṃ puro̭ mandasā̱no vyai̭ra̱ṃ nava̭ sā̱kaṃ na̭va̱tīḥ śamba̭rasya |
śa̱ta̱ta̱maṃ ve̱śya̭ṃ sa̱rvatā̭tā̱ divo̭dāsamatithi̱gvaṃ yadāva̭m ||3||
pra su ṣa vibhyo̭ maruto̱ vira̭stu̱ pra śye̱naḥ śye̱nebhya̭ āśu̱patvā̭ |
a̱ca̱krayā̱ yat sva̱dhayā̭ supa̱rṇo ha̱vyaṃ bhara̱nmana̭ve de̱vajṷṣṭam ||4||
bhara̱d yadi̱ virato̱ vevi̭jānaḥ pa̱thoruṇā̱ mano̭javā asarji |
tūya̭ṃ yayau̱ madhṷnā so̱myeno̱ta śravo̭ vivide śye̱no atra̭ ||5||
ṛ̱jī̱pī śye̱no dada̭māno a̱ṃśuṃ pa̭rā̱vata̭: śaku̱no ma̱ndraṃ mada̭m |
soma̭ṃ bharad dādṛhā̱ṇo de̱vāvā̭n di̱vo a̱muṣmā̱dutta̭rādā̱dāya̭ ||6||
ā̱dāya̭ śye̱no a̭bhara̱t soma̭ṃ sa̱hasra̭ṃ sa̱vā~ a̱yuta̭ṃ ca sā̱kam |
atrā̱ pura̭ṃdhirajahā̱darā̭tī̱rmade̱ soma̭sya mū̱rā amṷ̄raḥ ||7||
5 vāmadevo gautamaḥ| śyenaḥ, 5 indro vā| triṣṭup, 5 śakvarī|
garbhe̱ nu sannanvḙṣāmavedama̱haṃ de̱vānā̱ṃ jani̭māni̱ viśvā̭ |
śa̱taṃ mā̱ pura̱ āya̭sīrarakṣa̱nnadha̭ śye̱no ja̱vasā̱ nira̭dīyam ||1||
na ghā̱ sa māmapa̱ joṣa̭ṃ jabhārā̱'bhīmā̭sa̱ tvakṣa̭sā vī̱ryḙṇa |
ī̱rmā pura̭ṃdhirajahā̱darā̭tīru̱ta vātā̭~ atara̱cchūśṷvānaḥ ||2||
ava̱ yacchye̱no asva̭nī̱dadha̱ dyorvi yad yadi̱ vāta̭ ū̱huḥ pura̭ṃdhim |
sṛ̱jad yada̭smā̱ ava̭ ha kṣi̱pajjyāṃ kṛ̱śānu̱rastā̱ mana̭sā bhura̱ṇyan ||3||
ṛ̱ji̱pya ī̱mindrā̭vato̱ na bhu̱jyuṃ śye̱no ja̭bhāra bṛha̱to adhi̱ ṣṇoḥ |
a̱ntaḥ pa̭tat pata̱trya̭sya pa̱rṇamadha̱ yāma̭ni̱ prasi̭tasya̱ tad veḥ ||4||
adha̭ śve̱taṃ ka̱laśa̱ṃ gobhi̭ra̱ktamā̭pipyā̱naṃ ma̱ghavā̭ śu̱kramandha̭: |
a̱dhva̱ryubhi̱: praya̭ta̱ṃ madhvo̱ agra̱mindro̱ madā̭ya̱ prati̭ dha̱t piba̭dhyai̱ śūro̱ madā̭ya̱ prati̭ dha̱t piba̭dhyai ||5||
5 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ, indrāsomau vā| triṣṭup|
tvā yu̱jā tava̱ tat so̭ma sa̱khya indro̭ a̱po mana̭ve sa̱sruta̭skaḥ |
aha̱nnahi̱mari̭ṇāt sa̱pta sindhū̱napā̭vṛṇo̱dapi̭hiteva̱ khāni̭ ||1||
tvā yu̱jā ni khi̭da̱t sūrya̱syendra̭śca̱kraṃ saha̭sā sa̱dya i̭ndo |
adhi̱ ṣṇunā̭ bṛha̱tā varta̭mānaṃ ma̱ho dru̱ho apa̭ vi̱śvāyṷ dhāyi ||2||
aha̱nnindro̱ ada̭hada̱gniri̭ndo pu̱rā dasyṷ̄nma̱dhyaṃdi̭nāda̱bhīkḙ |
du̱rge dṷro̱ṇe kratvā̱ na yā̱tāṃ pu̱rū sa̱hasrā̱ śarvā̱ ni ba̭rhīt ||3||
viśva̭smāt sīmadha̱mā~ i̭ndra̱ dasyū̱n viśo̱ dāsī̭rakṛṇorapraśa̱stāḥ |
abā̭dhethā̱mamṛ̭ṇata̱ṃ ni śatrū̱navi̭ndethā̱mapa̭citi̱ṃ vadha̭traiḥ ||4||
e̱vā sa̱tyaṃ ma̭ghavānā yu̱vaṃ tadindra̭śca somo̱rvamaśvya̱ṃ goḥ |
āda̭rdṛta̱mapi̭hitā̱nyaśnā̭ riri̱cathu̱: kṣāści̭t tatṛdā̱nā ||5||
5 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| triṣṭup|
ā na̭: stu̱ta upa̱ vājḙbhirū̱tī indra̭ yā̱hi hari̭bhirmandasā̱naḥ |
ti̱raści̭da̱ryaḥ sava̭nā pu̱rūṇyā̭ṅgū̱ṣebhi̭rgṛṇā̱naḥ sa̱tyarā̭dhāḥ ||1||
ā hi ṣmā̱ yāti̱ narya̭ściki̱tvān hū̱yamā̭naḥ so̱tṛbhi̱rupa̭ ya̱jñam |
svaśvo̱ yo abhī̭ru̱rmanya̭mānaḥ suṣvā̱ṇebhi̱rmada̭ti̱ saṃ ha̭ vī̱raiḥ ||2||
śrā̱vayeda̭sya̱ karṇā̭ vāja̱yadhyai̱ juṣṭā̱manu̱ pra diśa̭ṃ manda̱yadhyai̭ |
u̱dvā̱vṛ̱ṣā̱ṇo rādha̭se̱ tuvi̭ṣmā̱n kara̭nna̱ indra̭: sutī̱rthābha̭yaṃ ca ||3||
acchā̱ yo gantā̱ nādha̭mānamū̱tī i̱tthā vipra̱ṃ hava̭mānaṃ gṛ̱ṇanta̭m |
upa̱ tmani̱ dadhā̭no dhu̱ryā̱3śūn tsa̱hasrā̭ṇi śa̱tāni̱ vajra̭bāhuḥ ||4||
tvotā̭so maghavannindra̱ viprā̭ va̱yaṃ tḙ syāma sū̱rayo̭ gṛ̱ṇanta̭: |
bhe̱jā̱nāso̭ bṛ̱haddi̭vasya rā̱ya ā̭kā̱yya̭sya dā̱vanḙ puru̱kṣoḥ ||5||
24 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ, 9-11 indroṣaso| gāyatrī, 8-24 anuṣṭup|
naki̭rindra̱ tvadutta̭ro̱ na jyāyā̭~ asti vṛtrahan | naki̭re̱vā yathā̱ tvam ||1||
sa̱trā te̱ anṷ kṛ̱ṣṭayo̱ viśvā̭ ca̱kreva̭ vāvṛtuḥ | sa̱trā ma̱hā~ a̭si śru̱taḥ ||2||
viśvḙ ca̱neda̱nā tvā̭ de̱vāsa̭ indra yuyudhuḥ | yadahā̱ nakta̱māti̭raḥ ||3||
yatro̱ta bā̭dhi̱tebhya̭śca̱kraṃ kutsā̭ya̱ yudhya̭te | mu̱ṣā̱ya i̭ndra̱ sūrya̭m ||4||
yatra̭ de̱vā~ ṛ̭ghāya̱to viśvā̱~ ayṷdhya̱ eka̱ it | tvami̭ndra va̱nū~raha̭n ||5||
yatro̱ta martyā̭ya̱ kamari̭ṇā indra̱ sūrya̭m | prāva̱: śacī̭bhi̱reta̭śam ||6||
kimādu̱tāsi̭ vṛtraha̱n magha̭van manyu̱matta̭maḥ | atrāha̱ dānu̱māti̭raḥ ||7||
e̱tad ghedu̱ta vī̱rya1mindra̭ ca̱kartha̱ pauṃsya̭m | striya̱ṃ yad dṷrhaṇā̱yuva̱ṃ vadhī̭rduhi̱tara̭ṃ di̱vaḥ ||8||
di̱vaści̭d ghā duhi̱tara̭ṃ ma̱hān ma̭hī̱yamā̭nām | u̱ṣāsa̭mindra̱ saṃ pi̭ṇak ||9||
apo̱ṣā ana̭saḥ sara̱t sampi̭ṣṭā̱daha̭ bi̱bhyuṣī̭ | ni yatsī̭ṃ śi̱śnatha̱d vṛṣā̭ ||10||
e̱tada̭syā̱ ana̭: śaye̱ susa̭mpiṣṭa̱ṃ vipā̱śyā | sa̱sāra̭ sīṃ parā̱vata̭: ||11||
u̱ta sindhṷṃ vibā̱lya̭ṃ vitasthā̱nāmadhi̱ kṣami̭ | pari̭ ṣṭhā indra mā̱yayā̭ ||12||
u̱ta śuṣṇa̭sya dhṛṣṇu̱yā pra mṛ̭kṣo a̱bhi veda̭nam | puro̱ yada̭sya sampi̱ṇak ||13||
u̱ta dā̱saṃ kaṷlita̱raṃ bṛ̭ha̱taḥ parva̭tā̱dadhi̭ | avā̭hannindra̱ śamba̭ram ||14||
u̱ta dā̱sasya̭ va̱rcina̭: sa̱hasrā̭ṇi śa̱tāva̭dhīḥ | adhi̱ pañca̭ pra̱dhī~ri̭va ||15||
u̱ta tyaṃ pu̱trama̱gruva̱: parā̭vṛktaṃ śa̱takra̭tuḥ | u̱ktheṣvindra̱ ābha̭jat ||16||
u̱ta tyā tu̱rvaśā̱yadṷ̄ asnā̱tārā̱ śacī̱pati̭: | indro̭ vi̱dvā~ a̭pārayat ||17||
u̱ta tyā sa̱dya āryā̭ sa̱rayo̭rindra pā̱rata̭: | arṇā̭ci̱trara̭thāvadhīḥ ||18||
anu̱ dvā ja̭hi̱tā na̭yo̱'ndhaṃ śro̱ṇaṃ ca̭ vṛtrahan | na tat tḙ su̱mnamaṣṭa̭ve ||19||
śa̱tama̭śma̱nmayī̭nāṃ pu̱rāmindro̱ vyā̭syat | divo̭dāsāya dā̱śuṣḙ ||20||
asvā̭payad da̱bhīta̭ye sa̱hasrā̭ tri̱ṃśata̱ṃ hathai̭: | dā̱sānā̱mindro̭ mā̱yayā̭ ||21||
sa ghedu̱tāsi̭ vṛtrahan tsamā̱na i̭ndra̱ gopa̭tiḥ | yastā viśvā̭ni cicyu̱ṣe ||22||
u̱ta nū̱naṃ yadi̭ndri̱yaṃ ka̭ri̱ṣyā i̭ndra̱ pauṃsya̭m | a̱dyā naki̱ṣṭadā mi̭nat ||23||
vā̱maṃvā̭maṃ ta ādure de̱vo da̭dātvarya̱mā | vā̱maṃ pū̱ṣā vā̱maṃ bhago̭ vā̱maṃ de̱vaḥ karṷ̄ḻatī ||24||
15 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ| gāyatrī, 3 pāda nicṛt|
kayā̭ naści̱tra ā bhṷvadū̱tī sa̱dāvṛ̭dha̱: sakhā̭ | kayā̱ śaci̭ṣṭhayā vṛ̱tā ||1||
kastvā̭ sa̱tyo madā̭nā̱ṃ maṃhi̭ṣṭho matsa̱dandha̭saḥ | dṛ̱ḻahā ci̭dā̱ruje̱ vasṷ ||2||
a̱bhī ṣu ṇa̱: sakhī̭nāmavi̱tā ja̭ritṝ̱ṇām | śa̱taṃ bha̭vāsyū̱tibhi̭: ||3||
a̱bhī na̱ ā va̭vṛtsva ca̱kraṃ na vṛ̱ttamarva̭taḥ | ni̱yudbhi̭ścarṣaṇī̱nām ||4||
pra̱vatā̱ hi kratṷ̄nā̱mā hā̭ pa̱deva̱ gaccha̭si | abha̭kṣi̱ sūrye̱ sacā̭ ||5||
saṃ yatta̭ indra ma̱nyava̱: saṃ ca̱krāṇi̭ dadhanvi̱re | adha̱ tve adha̱ sūryḙ ||6||
u̱ta smā̱ hi tvāmā̱hurinma̱ghavā̭naṃ śacīpate | dātā̭ra̱mavi̭dīdhayum ||7||
u̱ta smā̭ sa̱dya it pari̭ śaśamā̱nāya̭ sunva̱te | pu̱rū ci̭nmaṃhase̱ vasṷ ||8||
na̱hi ṣmā̭ te śa̱taṃ ca̱na rādho̱ vara̭nta ā̱mura̭: | na cyau̱tnāni̭ kariṣya̱taḥ ||9||
a̱smā~ a̭vantu te śa̱tama̱smān tsa̱hasra̭mū̱taya̭: | a̱smān viśvā̭ a̱bhiṣṭa̭yaḥ ||10||
a̱smā~ i̱hā vṛ̭ṇīṣva sa̱khyāya̭ sva̱stayḙ | ma̱ho rā̱ye di̱vitma̭te ||11||
a̱smā~ a̭viḍḍhi vi̱śvahendra̭ rā̱yā parī̭ṇasā | a̱smān viśvā̭bhirū̱tibhi̭: ||12||
a̱smabhya̱ṃ tā~ apā̭ vṛdhi vra̱jā~ astḙva̱ goma̭taḥ | navā̭bhirindro̱tibhi̭: ||13||
a̱smāka̭ṃ dhṛṣṇu̱yā ratho̭ dyu̱mā~ i̱ndrāna̭pacyutaḥ | ga̱vyura̭śva̱yurī̭yate ||14||
a̱smāka̭mutta̱maṃ kṛ̭dhi̱ śravo̭ de̱veṣṷ sūrya | varṣi̭ṣṭha̱ṃ dyāmi̭vo̱pari̭ ||15||
24 vāmadevo gautamaḥ| indraḥ, 23-24 indrāśvau| gāyatrī|
ā tū na̭ indra vṛtrahanna̱smāka̭ma̱rdhamā ga̭hi | ma̱hānma̱hībhi̭rū̱tibhi̭: ||1||
bhṛmi̭ścid ghāsi̱ tūtṷji̱rā ci̭tra ci̱triṇī̱ṣvā | ci̱traṃ kṛ̭ṇoṣyū̱tayḙ ||2||
da̱bhrebhi̭ści̱cchaśī̭yāṃsa̱ṃ haṃsi̱ vrādha̭nta̱moja̭sā | sakhi̭bhi̱rye tve sacā̭ ||3||
va̱yami̭ndra̱ tve sacā̭ va̱yaṃ tvā̱bhi no̭numaḥ | a̱smā~a̭smā̱~ iduda̭va ||4||
sa na̭ści̱trābhi̭radrivo'nava̱dyābhi̭rū̱tibhi̭: | anā̭dhṛṣṭābhi̱rā ga̭hi ||5||
bhū̱yāmo̱ ṣu tvāva̭ta̱: sakhā̭ya indra̱ goma̭taḥ | yujo̱ vājā̭ya̱ ghṛṣva̭ye ||6||
tvaṃ hyeka̱ īśi̭ṣa̱ indra̱ vāja̭sya̱ goma̭taḥ | sa no̭ yandhi ma̱hīmiṣa̭m ||7||
na tvā̭ varante a̱nyathā̱ yad ditsa̭si stu̱to ma̱gham | sto̱tṛbhya̭ indra girvaṇaḥ ||8||
a̱bhi tvā̱ gota̭mā gi̱rānṷ̄ṣata̱ pra dā̱vanḙ | indra̱ vājā̭ya̱ ghṛṣva̭ye ||9||
pra tḙ vocāma vī̱ryā̱3 yā ma̭ndasā̱na ārṷjaḥ | puro̱ dāsī̭ra̱bhītya̭ ||10||
tā tḙ gṛṇanti ve̱dhaso̱ yāni̭ ca̱kartha̱ pauṃsyā̭ | su̱teṣvi̭ndra girvaṇaḥ ||11||
avī̭vṛdhanta̱ gota̭mā̱ indra̱ tve stoma̭vāhasaḥ | aiṣṷ dhā vī̱rava̱d yaśa̭: ||12||
yacci̱ddhi śaśva̭tā̱masīndra̱ sādhā̭raṇa̱stvam | taṃ tvā̭ va̱yaṃ ha̭vāmahe ||13||
a̱rvā̱cī̱no va̭so bhavā̱'sme su ma̱tsvāndha̭saḥ | somā̭nāmindra somapāḥ ||14||
a̱smāka̭ṃ tvā matī̱nāmā stoma̭ indra yacchatu | a̱rvāgā va̭rtayā̱ harī̭ ||15||
pu̱ro̱ḻāśa̭ṃ ca no̱ ghaso̭ jo̱ṣayā̭se̱ gira̭śca naḥ | va̱dhū̱yuri̭va̱ yoṣa̭ṇām ||16||
sa̱hasra̱ṃ vyatī̭nāṃ yu̱ktānā̱mindra̭mīmahe | śa̱taṃ soma̭sya khā̱rya̭: ||17||
sa̱hasrā̭ te śa̱tā va̱yaṃ gavā̱mā cyā̭vayāmasi | a̱sma̱trā rādha̭ etu te ||18||
daśa̭ te ka̱laśā̭nā̱ṃ hira̭ṇyānāmadhīmahi | bhū̱ri̱dā a̭si vṛtrahan ||19||
bhūri̭dā̱ bhūri̭ dehi no̱ mā da̱bhraṃ bhūryā bha̭ra | bhūri̱ ghedi̭ndra ditsasi ||20||
bhū̱ri̱dā hyasi̭ śru̱taḥ pṷru̱trā śṷ̄ra vṛtrahan | ā no̭ bhajasva̱ rādha̭si ||21||
pra tḙ ba̱bhrū vi̭cakṣaṇa̱ śaṃsā̭mi goṣaṇo napāt | mābhyā̱ṃ gā anṷ śiśrathaḥ ||22||
ka̱nī̱na̱keva̭ vidra̱dhe navḙ drupa̱de a̭rbha̱ke | ba̱bhrū yāmḙṣu śobhete ||23||
ara̭ṃ ma u̱srayā̱mṇe'ra̱manṷsrayāmṇe | ba̱bhrū yāmḙṣva̱sridhā̭ ||24||
11 vāmadevo gautamaḥ| ṛbhavaḥ| triṣṭup|
pra ṛ̱bhubhyo̭ dū̱tami̭va̱ vāca̭miṣya upa̱stire̱ śvaita̭rīṃ dhe̱numī̭ḻe |
ye vāta̭jūtāsta̱raṇi̭bhi̱revai̱: pari̱ dyāṃ sa̱dyo a̱paso̭ babhū̱vuḥ ||1||
ya̱dāra̱makra̭nnṛ̱bhava̭: pi̱tṛbhyā̱ṃ pari̭viṣṭī ve̱ṣaṇā̭ da̱ṃsanā̭bhiḥ |
ādid de̱vānā̱mupa̭ sa̱khyamā̭ya̱n dhīrā̭saḥ pu̱ṣṭima̭vahan ma̱nāyai̭ ||2||
puna̱rye ca̱kruḥ pi̱tarā̱ yuvā̭nā̱ sanā̱ yūpḙva jara̱ṇā śayā̭nā |
te vājo̱ vibhvā̭~ ṛ̱bhurindra̭vanto̱ madhṷpsaraso no'vantu ya̱jñam ||3||
yat sa̱ṃvatsa̭mṛ̱bhavo̱ gāmara̭kṣa̱n yat sa̱ṃvatsa̭mṛ̱bhavo̱ mā api̭ṃśan |
yat sa̱ṃvatsa̱mabha̭ra̱n bhāso̭ asyā̱stābhi̱: śamī̭bhiramṛta̱tvamā̭śuḥ ||4||
jye̱ṣṭha ā̭ha cama̱sā dvā ka̱reti̱ kanī̭yā̱n trīn kṛ̭ṇavā̱metyā̭ha |
ka̱ni̱ṣṭha ā̭ha ca̱tura̭ska̱reti̱ tvaṣṭa̭ ṛbhava̱stat pa̭naya̱d vaco̭ vaḥ ||5||
sa̱tyamṷ̄cu̱rnara̭ e̱vā hi ca̱kruranṷ sva̱dhāmṛ̱bhavo̭ jagmure̱tām |
vi̱bhrāja̭mānā~ścama̱sā~ ahe̱vā'vḙna̱t tvaṣṭā̭ ca̱turo̭ dadṛ̱śvān ||6||
dvāda̭śa̱ dyūn yadago̭hyasyā''ti̱thye raṇa̭nnṛ̱bhava̭: sa̱santa̭: |
su̱kṣetrā̭kṛṇva̱nnana̭yanta̱ sindhū̱n dhanvāti̭ṣṭha̱nnoṣa̭dhīrni̱mnamāpa̭: ||7||
ratha̱ṃ ye ca̱kruḥ su̱vṛta̭ṃ nare̱ṣṭhāṃ ye dhe̱nuṃ vi̭śva̱juva̭ṃ vi̱śvarṷ̄pām |
ta ā ta̭kṣantvṛ̱bhavo̭ ra̱yiṃ na̱: svava̭sa̱: svapa̭saḥ su̱hastā̭: ||8||
apo̱ hyḙṣā̱majṷṣanta de̱vā a̱bhi kratvā̱ mana̭sā̱ dīdhyā̭nāḥ |
vājo̭ de̱vānā̭mabhavat su̱karmendra̭sya ṛbhu̱kṣā varṷṇasya̱ vibhvā̭ ||9||
ye harī̭ me̱dhayo̱kthā mada̭nta̱ indrā̭ya ca̱kruḥ su̱yujā̱ ye aśvā̭ |
te rā̱yaspoṣa̱ṃ dravi̭ṇānya̱sme dha̱tta ṛ̭bhavaḥ kṣema̱yanto̱ na mi̱tram ||10||
i̱dāhna̭: pī̱timu̱ta vo̱ mada̭ṃ dhu̱rna ṛ̱te śrā̱ntasya̭ sa̱khyāya̭ de̱vāḥ |
te nū̱nama̱sme ṛ̭bhavo̱ vasṷ̄ni tṛ̱tīyḙ a̱smin tsava̭ne dadhāta ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| ṛbhavaḥ| triṣṭup|
ṛ̱bhurvibhvā̱ vāja̱ indro̭ no̱ acche̱maṃ ya̱jñaṃ ra̭tna̱dheyopa̭ yāta |
i̱dā hi vo̭ dhi̱ṣaṇā̭ de̱vyahnā̱madhā̭t pī̱tiṃ saṃ madā̭ agmatā vaḥ ||1||
vi̱dā̱nāso̱ janma̭no vājaratnā u̱ta ṛ̱tubhi̭rṛbhavo mādayadhvam |
saṃ vo̱ madā̱ agma̭ta̱ saṃ pura̭ṃdhiḥ su̱vīrā̭ma̱sme ra̱yimera̭yadhvam ||2||
a̱yaṃ vo̭ ya̱jña ṛ̭bhavo'kāri̱ yamā ma̭nu̱ṣvat pra̱divo̭ dadhi̱dhve |
pra vo'cchā̭ jujuṣā̱ṇāso̭ asthu̱rabhṷ̄ta̱ viśvḙ agri̱yota vā̭jāḥ ||3||
abhṷ̄du vo vidha̱te ra̭tna̱dheya̭mi̱dā na̭ro dā̱śuṣe̱ martyā̭ya |
piba̭ta vājā ṛbhavo da̱de vo̱ mahi̭ tṛ̱tīya̱ṃ sava̭na̱ṃ madā̭ya ||4||
ā vā̭jā yā̱topa̭ na ṛbhukṣā ma̱ho na̭ro̱ dravi̭ṇaso gṛṇā̱nāḥ |
ā va̭: pī̱tayo̭'bhipi̱tve ahnā̭mi̱mā asta̭ṃ nava̱sva̭ iva gman ||5||
ā na̭pātaḥ śavaso yāta̱nope̱maṃ ya̱jñaṃ nama̭sā hū̱yamā̭nāḥ |
sa̱joṣa̭saḥ sūrayo̱ yasya̭ ca̱ stha madhva̭: pāta ratna̱dhā indra̭vantaḥ ||6||
sa̱joṣā̭ indra̱ varṷṇena̱ soma̭ṃ sa̱joṣā̭: pāhi girvaṇo ma̱rudbhi̭: |
a̱gre̱pābhi̭rṛtu̱pābhi̭: sa̱joṣā̱ gnāspatnī̭bhī ratna̱dhābhi̭: sa̱joṣā̭: ||7||
sa̱joṣa̭sa ādi̱tyairmā̭dayadhvaṃ sa̱joṣa̭sa ṛbhava̱: parva̭tebhiḥ |
sa̱joṣa̭so̱ daivyḙnā savi̱trā sa̱joṣa̭sa̱: sindhṷbhī ratna̱dhebhi̭: ||8||
ye a̱śvinā̱ ye pi̱tarā̱ ya ū̱tī dhe̱nuṃ ta̭ta̱kṣurṛ̱bhavo̱ ye aśvā̭ |
ye aṃsa̭trā̱ ya ṛdha̱groda̭sī̱ ye vibhvo̱ nara̭: svapa̱tyāni̭ ca̱kruḥ ||9||
ye goma̭nta̱ṃ vāja̭vantaṃ su̱vīra̭ṃ ra̱yiṃ dha̱ttha vasṷmantaṃ puru̱kṣum |
te a̭gre̱pā ṛ̭bhavo mandasā̱nā a̱sme dha̭tta̱ ye ca̭ rā̱tiṃ gṛ̱ṇanti̭ ||10||
nāpā̭bhūta̱ na vo̭'tītṛṣā̱mā'ni̭:śastā ṛbhavo ya̱jñe a̱smin |
samindrḙṇa̱ mada̭tha̱ saṃ ma̱rudbhi̱: saṃ rāja̭bhī ratna̱dheyā̭ya devāḥ ||11||
9 vāmadevo gautamaḥ| ṛbhavaḥ| triṣṭup|
i̱hopa̭ yāta śavaso napāta̱: saudha̭nvanā ṛbhavo̱ māpa̭ bhūta |
a̱smin hi va̱: sava̭ne ratna̱dheya̱ṃ gama̱ntvindra̱manṷ vo̱ madā̭saḥ ||1||
āga̭nnṛbhū̱ṇāmi̱ha ra̭tna̱dheya̱mabhū̱t soma̭sya̱ suṣṷtasya pī̱tiḥ |
su̱kṛ̱tyayā̱ yat sva̭pa̱syayā̭ ca̱~ eka̭ṃ vica̱kra ca̭ma̱saṃ ca̭tu̱rdhā ||2||
vya̭kṛṇota cama̱saṃ ca̭tu̱rdhā sakhe̱ vi śi̱kṣetya̭bravīta |
athai̭ta vājā a̱mṛta̭sya̱ panthā̭ṃ ga̱ṇaṃ de̱vānā̭mṛbhavaḥ suhastāḥ ||3||
ki̱maya̭: sviccama̱sa e̱ṣa ā̭sa̱ yaṃ kāvyḙna ca̱turo̭ vica̱kra |
athā̭ sunudhva̱ṃ sava̭na̱ṃ madā̭ya pā̱ta ṛ̭bhavo̱ madhṷnaḥ so̱myasya̭ ||4||
śacyā̭karta pi̱tarā̱ yuvā̭nā̱ śacyā̭karta cama̱saṃ dḙva̱pāna̭m |
śacyā̱ harī̱ dhanṷtarāvataṣṭendra̱vāhā̭vṛbhavo vājaratnāḥ ||5||
yo va̭: su̱notya̭bhipi̱tve ahnā̭ṃ tī̱vraṃ vā̭jāsa̱: sava̭na̱ṃ madā̭ya |
tasmai̭ ra̱yimṛ̭bhava̱: sarva̭vīra̱mā ta̭kṣata vṛṣaṇo mandasā̱nāḥ ||6||
prā̱taḥ su̱tama̭pibo haryaśva̱ mādhya̭ṃdina̱ṃ sava̭na̱ṃ keva̭laṃ te |
samṛ̱bhubhi̭: pibasva ratna̱dhebhi̱: sakhī̱~ryā~ i̭ndra cakṛ̱ṣe sṷkṛ̱tyā ||7||
ye de̱vāso̱ abha̭vatā sukṛ̱tyā śye̱nā i̱vedadhi̭ di̱vi ni̭ṣe̱da |
te ratna̭ṃ dhāta śavaso napāta̱: saudha̭nvanā̱ abha̭vatā̱mṛtā̭saḥ ||8||
yattṛ̱tīya̱ṃ sava̭naṃ ratna̱dheya̱makṛ̭ṇudhvaṃ svapa̱syā sṷhastāḥ |
tadṛ̭bhava̱: pari̭ṣiktaṃ va e̱tat saṃ madḙbhirindri̱yebhi̭: pibadhvam ||9||
9 vāmadevo gautamaḥ| ṛbhavaḥ|jagatī, 9 triṣṭup|
a̱na̱śvo jā̱to a̭nabhī̱śuru̱kthyo̱3 ratha̭strica̱kraḥ pari̭ vartate̱ raja̭: |
ma̱hat tadvo̭ de̱vya̭sya pra̱vāca̭na̱ṃ dyāmṛ̭bhavaḥ pṛthi̱vīṃ yacca̱ puṣya̭tha ||1||
ratha̱ṃ ye ca̱kruḥ su̱vṛta̭ṃ su̱ceta̱so'vi̭hvaranta̱ṃ mana̭sa̱spari̱ dhyayā̭ |
tā~ ū̱ nva1sya sava̭nasya pī̱taya̱ ā vo̭ vājā ṛbhavo vedayāmasi ||2||
tad vo̭ vājā ṛbhavaḥ supravāca̱naṃ de̱veṣṷ vibhvo abhavanmahitva̱nam |
jivrī̱ yat santā̭ pi̱tarā̭ sanā̱jurā̱ puna̱ryuvā̭nā ca̱rathā̭ya̱ takṣa̭tha ||3||
eka̱ṃ vi ca̭kra cama̱saṃ catṷrvaya̱ṃ niścarma̭ṇo̱ gāma̭riṇīta dhī̱tibhi̭: |
athā̭ de̱veṣva̭mṛta̱tvamā̭naśa śru̱ṣṭī vā̭jā ṛbhava̱stad va̭ u̱kthya̭m ||4||
ṛ̱bhu̱to ra̱yiḥ pra̭tha̱maśra̭vastamo̱ vāja̭śrutāso̱ yamajī̭jana̱n nara̭: |
vi̱bhva̱ta̱ṣṭo vi̱dathḙṣu pra̱vācyo̱ yaṃ dḙvā̱so'va̭thā̱ sa vica̭rṣaṇiḥ ||5||
sa vā̱jyarvā̱ sa ṛṣi̭rvaca̱syayā̱ sa śūro̱ astā̱ pṛta̭nāsu du̱ṣṭara̭: |
sa rā̱yaspoṣa̱ṃ sa su̱vīrya̭ṃ dadhe̱ yaṃ vājo̱ vibhvā̭~ ṛ̱bhavo̱ yamāvi̭ṣuḥ ||6||
śreṣṭha̭ṃ va̱: peśo̱ adhi̭ dhāyi darśa̱taṃ stomo̭ vājā ṛbhava̱staṃ jṷjuṣṭana |
dhīrā̭so̱ hi ṣṭhā ka̱vayo̭ vipa̱ścita̱stān va̭ e̱nā brahma̱ṇā vḙdayāmasi ||7||
yū̱yama̱smabhya̭ṃ dhi̱ṣaṇā̭bhya̱spari̭ vi̱dvāṃso̱ viśvā̱ naryā̭ṇi̱ bhoja̭nā |
dyu̱manta̱ṃ vāja̱ṃ vṛṣa̭śuṣmamutta̱mamā no̭ ra̱yimṛ̭bhavastakṣa̱tā vaya̭: ||8||
i̱ha pra̱jāmi̱ha ra̱yiṃ rarā̭ṇā i̱ha śravo̭ vī̱rava̭t takṣatā naḥ |
yena̭ va̱yaṃ ci̱taye̱mātya̱nyān taṃ vāja̭ṃ ci̱tramṛ̭bhavo dadā naḥ ||9||
8 vāmadevo gautamaḥ| ṛbhavaḥ| triṣṭup, 5-8 anuṣṭup|
upa̭ no vājā adhva̱ramṛ̭bhukṣā̱ devā̭ yā̱ta pa̱thibhi̭rdeva̱yānai̭: |
yathā̭ ya̱jñaṃ manṷṣo vi̱kṣvā̱3su da̭dhi̱dhve ra̭ṇvāḥ su̱dine̱ṣvahnā̭m ||1||
te vo̭ hṛ̱de mana̭se santu ya̱jñā juṣṭā̭so a̱dya ghṛ̱tani̭rṇijo guḥ |
pra va̭: su̱tāso̭ harayanta pū̱rṇāḥ kratve̱ dakṣā̭ya harṣayanta pī̱tāḥ ||2||
tryu̱dā̱yaṃ de̱vahi̭ta̱ṃ yathā̭ va̱: stomo̭ vājā ṛbhukṣaṇo da̱de va̭: |
ju̱hve ma̭nu̱ṣvadupa̭rāsu vi̱kṣu yu̱ṣme sacā̭ bṛ̱haddi̭veṣu̱ soma̭m ||3||
pīvo̭aśvāḥ śu̱cadra̭thā̱ hi bhū̱tā'ya̭:śiprā vājinaḥ suni̱ṣkāḥ |
indra̭sya sūno śavaso napā̱to'nṷ vaścetyagri̱yaṃ madā̭ya ||4||
ṛ̱bhumṛ̭bhukṣaṇo ra̱yiṃ vājḙ vā̱jinta̭ma̱ṃ yuja̭m |
indra̭svantaṃ havāmahe sadā̱sāta̭mama̱śvina̭m ||5||
sedṛ̭bhavo̱ yamava̭tha yū̱yamindra̭śca̱ martya̭m |
sa dhī̱bhira̭stu̱ sani̭tā me̱dhasā̭tā̱ so arva̭tā ||6||
vi no̭ vājā ṛbhukṣaṇaḥ pa̱thaści̭tana̱ yaṣṭa̭ve |
 a̱smabhya̭ṃ sūrayaḥ stu̱tā viśvā̱ āśā̭starī̱ṣaṇi̭ ||7||
taṃ no̭ vājā ṛbhukṣaṇa̱ indra̱ nāsa̭tyā ra̱yim |
samaśva̭ṃ carṣa̱ṇibhya̱ ā pu̱ru śa̭sta ma̱ghatta̭ye ||8||
10 vāmadevo gautamaḥ| dadhikrā, dyāvāpṛthivī| triṣṭup|
u̱to hi vā̭ṃ dā̱trā santi̱ pūrvā̱ yā pū̱rubhya̭stra̱sada̭syurnito̱śe |
kṣe̱trā̱sāṃ da̭dathururvarā̱sāṃ gha̱naṃ dasyṷbhyo a̱bhibhṷ̄timu̱gram ||1||
u̱ta vā̱jina̭ṃ puruni̱ṣṣidhvā̭naṃ dadhi̱krāmṷ dadathurvi̱śvakṛ̭ṣṭim |
ṛ̱ji̱pyaṃ śye̱naṃ prṷṣi̱tapsṷmā̱śuṃ ca̱rkṛtya̭ma̱ryo nṛ̱pati̱ṃ na śūra̭m ||2||
yaṃ sī̱manṷ pra̱vatḙva̱ drava̭nta̱ṃ viśva̭: pū̱rurmada̭ti̱ harṣa̭māṇaḥ |
pa̱ḍbhirgṛdhya̭ntaṃ medha̱yuṃ na śūra̭ṃ ratha̱tura̱ṃ vāta̭miva̱ dhraja̭ntam ||3||
yaḥ smā̭rundhā̱no gadhyā̭ sa̱matsu̱ sanṷtara̱ścara̭ti̱ goṣu̱ gaccha̭n |
ā̱virṛ̭jīko vi̱dathā̭ ni̱cikya̭t tiro a̭ra̱tiṃ paryāpa̭ ā̱yoḥ ||4||
u̱ta smai̭naṃ vastra̱mathi̱ṃ na tā̱yumanṷ krośanti kṣi̱tayo̱ bharḙṣu |
nī̱cāya̭māna̱ṃ jasṷri̱ṃ na śye̱naṃ śrava̱ścācchā̭ paśu̱macca̭ yū̱tham ||5||
u̱ta smā̭su pratha̱maḥ sa̭ri̱ṣyan ni vḙveti̱ śreṇi̭bhī̱ rathā̭nām |
sraja̭ṃ kṛṇvā̱no janyo̱ na śubhvā̭ re̱ṇuṃ reri̭hat ki̱raṇa̭ṃ dada̱śvān ||6||
u̱ta sya vā̱jī sahṷrirṛ̱tāvā̱ śuśrṷ̄ṣamāṇasta̱nvā̭ sama̱rye |
tura̭ṃ ya̱tīṣṷ tu̱raya̭nnṛji̱pyo'dhi̭ bhru̱voḥ ki̭rate re̱ṇumṛ̱ñjan ||7||
u̱ta smā̭sya tanya̱tori̭va̱ dyorṛ̭ghāya̱to a̭bhi̱yujo̭ bhayante |
ya̱dā sa̱hasra̭ma̱bhi ṣī̱mayo̭dhīd du̱rvartṷ: smā bhavati bhī̱ma ṛ̱ñjan ||8||
u̱ta smā̭sya panayanti̱ janā̭ jū̱tiṃ kṛ̭ṣṭi̱pro a̱bhibhṷ̄timā̱śoḥ |
u̱taina̭māhuḥ sami̱the vi̱yanta̱: parā̭ dadhi̱krā a̭sarat sa̱hasrai̭: ||9||
ā da̭dhi̱krāḥ śava̭sā̱ pañca̭ kṛ̱ṣṭīḥ sūrya̭ iva̱ jyoti̭ṣā̱pasta̭tāna |
sa̱ha̱sra̱sāḥ śa̭ta̱sā vā̱jyarvā̭ pṛ̱ṇaktu̱ madhvā̱ sami̱mā vacā̭ṃsi ||10||
6 vāmadevo gautamaḥ| dadhikrāḥ| triṣṭup, 6 anuṣṭup|
ā̱śuṃ da̭dhi̱krāṃ tamu̱ nu ṣṭa̭vāma di̱vaspṛ̭thi̱vyā u̱ta ca̭rkirāma |
u̱cchantī̱rmāmu̱ṣasa̭: sūdaya̱ntvati̱ viśvā̭ni duri̱tāni̭ parṣan ||1||
ma̱haśca̭rka̱rmyarva̭taḥ kratu̱prā da̭dhi̱krāvṇa̭: puru̱vāra̭sya̱ vṛṣṇa̭: |
yaṃ pū̱rubhyo̭ dīdi̱vāṃsa̱ṃ nāgniṃ da̱dathṷrmitrāvaruṇā̱ tatṷrim ||2||
yo aśva̭sya dadhi̱krāvṇo̱ akā̭rī̱t sami̭ddhe a̱gnā u̱ṣaso̱ vyṷṣṭau |
anā̭gasa̱ṃ tamadi̭tiḥ kṛṇotu̱ sa mi̱treṇa̱ varṷṇenā sa̱joṣā̭: ||3||
da̱dhi̱krāvṇa̭ i̱ṣa ū̱rjo ma̱ho yadama̭nmahi ma̱rutā̱ṃ nāma̭ bha̱dram |
sva̱staye̱ varṷṇaṃ mi̱trama̱gniṃ havā̭maha̱ indra̱ṃ vajra̭bāhum ||4||
indra̭mi̱vedu̱bhaye̱ vi hva̭yanta u̱dīrā̭ṇā ya̱jñamṷpapra̱yanta̭: |
da̱dhi̱krāmu̱ sūda̭na̱ṃ martyā̭ya da̱dathṷrmitrāvaruṇā no̱ aśva̭m ||5||
da̱dhi̱krāvṇo̭ akāriṣaṃ ji̱ṣṇoraśva̭sya vā̱jina̭: |
su̱ra̱bhi no̱ mukhā̭ kara̱t pra ṇa̱ āyṷ̄ṃṣi tāriṣat ||6||
5 vāmadevo gautamaḥ| dadhikrāḥ, 5 sūryaḥ|jagatī, 1 triṣṭup|
da̱dhi̱krāvṇa̱ idu̱ nu ca̭rkirāma̱ viśvā̱ inmāmu̱ṣasa̭: sūdayantu |
a̱pāma̱gneru̱ṣasa̱: sūrya̭sya̱ bṛha̱spatḙrāṅgira̱sasya̭ ji̱ṣṇoḥ ||1||
satvā̭ bhari̱ṣo ga̭vi̱ṣo dṷvanya̱sacchra̭va̱syādi̱ṣa u̱ṣasa̭sturaṇya̱sat |
sa̱tyo dra̱vo dra̭va̱raḥ pa̭taṃga̱ro da̭dhi̱krāveṣa̱mūrja̱ṃ sva̭rjanat ||2||
u̱ta smā̭sya̱ drava̭tasturaṇya̱taḥ pa̱rṇaṃ na veranṷ vāti praga̱rdhina̭: |
śye̱nasyḙva̱ dhraja̭to aṅka̱saṃ pari̭ dadhi̱krāvṇa̭: sa̱horjā tari̭trataḥ ||3||
u̱ta sya vā̱jī kṣi̭pa̱ṇiṃ tṷraṇyati grī̱vāyā̭ṃ ba̱ddho a̭pika̱kṣa ā̱sani̭ |
kratṷṃ dadhi̱krā anṷ sa̱ṃtavī̭tvat pa̱thāmaṅkā̱ṃsyanvā̱panī̭phaṇat ||4||
ha̱ṃsaḥ śṷci̱ṣad vasṷrantarikṣa̱saddhotā̭ vedi̱ṣadati̭thirduroṇa̱sat |
nṛ̱ṣadva̭ra̱sadṛ̭ta̱sad vyo̭ma̱sada̱bjā go̱jā ṛ̭ta̱jā a̭dri̱jā ṛ̱tam ||5||
11 vāmadevo gautamaḥ| indrāvaruṇau| triṣṭup|
indrā̱ ko vā̭ṃ varuṇā su̱mnamā̭pa̱ stomo̭ ha̱viṣmā̭~ a̱mṛto̱ na hotā̭ |
yo vā̭ṃ hṛ̱di kratṷmā~ a̱smadu̱ktaḥ pa̱sparśa̭dindrāvaruṇā̱ nama̭svān ||1||
indrā̭ ha̱ yo varṷṇā ca̱kra ā̱pī de̱vau marta̭: sa̱khyāya̱ praya̭svān |
sa ha̭nti vṛ̱trā sa̭mi̱theṣu̱ śatrū̱navo̭bhirvā ma̱hadbhi̱: sa pra śṛ̭ṇve ||2||
indrā̭ ha̱ ratna̱ṃ varṷṇā̱ dheṣṭhe̱tthā nṛbhya̭: śaśamā̱nebhya̱stā |
yadī̱ sakhā̭yā sa̱khyāya̱ somai̭: su̱tebhi̭: supra̱yasā̭ mā̱dayai̭te ||3||
indrā̭ yu̱vaṃ va̭ruṇā di̱dyuma̭smi̱nnoji̭ṣṭhamugrā̱ ni va̭dhiṣṭa̱ṃ vajra̭m |
yo no̭ du̱revo̭ vṛ̱kati̭rda̱bhīti̱stasmi̭n mimāthāma̱bhibhū̱tyoja̭: ||4||
indrā̭ yu̱vaṃ va̭ruṇā bhū̱tama̱syā dhi̱yaḥ pre̱tārā̭ vṛṣa̱bheva̭ dhe̱noḥ |
sā no̭ duhīya̱d yava̭seva ga̱tvī sa̱hasra̭dhārā̱ paya̭sā ma̱hī gauḥ ||5||
to̱ke hi̱te tana̭ya u̱rvarā̭su̱ sūro̱ dṛśī̭ke̱ vṛṣa̭ṇaśca̱ pauṃsyḙ |
indrā̭ no̱ atra̱ varṷṇā syātā̱mavo̭bhirda̱smā pari̭takmyāyām ||6||
yu̱vāmiddhyava̭se pū̱rvyāya̱ pari̱ prabhṷ̄tī ga̱viṣa̭: svāpī |
vṛ̱ṇī̱mahḙ sa̱khyāya̭ pri̱yāya̱ śūrā̱ maṃhi̭ṣṭhā pi̱tarḙva śa̱mbhū ||7||
tā vā̱ṃ dhiyo'va̭se vāja̱yantī̭rā̱jiṃ na ja̭gmuryuva̱yūḥ sṷdānū |
śri̱ye na gāva̱ upa̱ soma̭masthu̱rindra̱ṃ giro̱ varṷṇaṃ me manī̱ṣāḥ ||8||
i̱mā indra̱ṃ varṷṇaṃ me manī̱ṣā agma̱nnupa̱ dravi̭ṇami̱cchamā̭nāḥ |
upḙmasthurjo̱ṣṭāra̭ iva̱ vasvo̭ ra̱ghvīri̭va̱ śrava̭so̱ bhikṣa̭māṇāḥ ||9||
aśvya̭sya̱ tmanā̱ rathya̭sya pu̱ṣṭernitya̭sya rā̱yaḥ pata̭yaḥ syāma |
tā ca̭krā̱ṇā ū̱tibhi̱rnavya̭sībhirasma̱trā rāyo̭ ni̱yuta̭: sacantām ||10||
ā no̭ bṛhantā bṛha̱tībhi̭rū̱tī indra̭ yā̱taṃ va̭ruṇa̱ vāja̭sātau |
yad di̱dyava̱: pṛta̭nāsu pra̱krīḻā̱n tasya̭ vāṃ syāma sani̱tāra̭ ā̱jeḥ ||11||
10 trasadasyuḥ paurukutsyaḥ| trasadasyuḥ, 7-10 indrāvaruṇau| triṣṭup|
mama̭ dvi̱tā rā̱ṣṭraṃ kṣa̱triya̭sya vi̱śvāyo̱rviśvḙ a̱mṛtā̱ yathā̭ naḥ |
kratṷṃ sacante̱ varṷṇasya de̱vā rājā̭mi kṛ̱ṣṭerṷpa̱masya̭ va̱vreḥ ||1||
a̱haṃ rājā̱ varṷṇo̱ mahya̱ṃ tānya̭su̱ryā̭ṇi pratha̱mā dhā̭rayanta |
kratṷṃ sacante̱ varṷṇasya de̱vā rājā̭mi kṛ̱ṣṭerṷpa̱masya̭ va̱vreḥ ||2||
a̱hamindro̱ varṷṇa̱ste ma̭hi̱tvorvī ga̭bhī̱re raja̭sī su̱mekḙ |
tvaṣṭḙva̱ viśvā̱ bhuva̭nāni vi̱dvān tsamai̭raya̱ṃ roda̭sī dhā̱raya̭ṃ ca ||3||
a̱hama̱po a̭pinvamu̱kṣamā̭ṇā dhā̱raya̱ṃ diva̱ṃ sada̭na ṛ̱tasya̭ |
ṛ̱tena̭ pu̱tro adi̭terṛ̱tāvo̱ta tri̱dhātṷ prathaya̱dvi bhūma̭ ||4||
māṃ nara̱: svaśvā̭ vā̱jaya̭nto̱ māṃ vṛ̱tāḥ sa̱mara̭ṇe havante |
kṛ̱ṇomyā̱jiṃ ma̱ghavā̱hamindra̱ iya̭rmi re̱ṇuma̱bhibhṷ̄tyojāḥ ||5||
a̱haṃ tā viśvā̭ cakara̱ṃ naki̭rmā̱ daivya̱ṃ saho̭ varate̱ apra̭tītam |
yanmā̱ somā̭so ma̱mada̱nyadu̱kthobhe bha̭yete̱ raja̭sī apā̱re ||6||
vi̱duṣṭe̱ viśvā̱ bhuva̭nāni̱ tasya̱ tā pra bra̭vīṣi̱ varṷṇāya vedhaḥ |
tvaṃ vṛ̱trāṇi̭ śṛṇviṣe jagha̱nvān tvaṃ vṛ̱tā~ a̭riṇā indra̱ sindhṷ̄n ||7||
a̱smāka̱matra̭ pi̱tara̱sta ā̭san tsa̱pta ṛṣa̭yo daurga̱he ba̱dhyamā̭ne |
ta āya̭janta tra̱sada̭syumasyā̱ indra̱ṃ na vṛ̭tra̱tura̭mardhade̱vam ||8||
pu̱ru̱kutsā̭nī̱ hi vā̱madā̭śaddha̱vyebhi̭rindrāvaruṇā̱ namo̭bhiḥ |
athā̱ rājā̭naṃ tra̱sada̭syumasyā vṛtra̱haṇa̭ṃ dadathurardhade̱vam ||9||
rā̱yā va̱yaṃ sa̭sa̱vāṃso̭ madema ha̱vyena̭ de̱vā yava̭sena̱ gāva̭: |
tāṃ dhe̱numi̭ndrāvaruṇā yu̱vaṃ no̭ vi̱śvāhā̭ dhatta̱mana̭pasphurantīm ||10||
7 purumīḻahājamīḻahau sauhotrau| aśvinau| triṣṭup|
ka ṷ śravatkata̱mo ya̱jñiyā̭nāṃ va̱ndārṷ de̱vaḥ ka̭ta̱mo jṷṣāte |
kasye̱māṃ de̱vīma̱mṛtḙṣu̱ preṣṭhā̭ṃ hṛ̱di śrḙṣāma suṣṭu̱tiṃ sṷha̱vyām ||1||
ko mṛ̭ḻāti kata̱ma āga̭miṣṭho de̱vānā̭mu kata̱maḥ śambha̭viṣṭhaḥ |
ratha̱ṃ kamā̭hurdra̱vada̭śvamā̱śuṃ yaṃ sūrya̭sya duhi̱tāvṛ̭ṇīta ||2||
ma̱kṣū hi ṣmā̱ gaccha̭tha̱ īva̭to̱ dyūnindro̱ na śa̱ktiṃ pari̭takmyāyām |
di̱va ājā̭tā di̱vyā sṷpa̱rṇā kayā̱ śacī̭nāṃ bhavatha̱: śaci̭ṣṭhā ||3||
kā vā̭ṃ bhū̱dupa̭māti̱: kayā̭ na̱ āśvi̭nā gamatho hū̱yamā̭nā |
ko vā̭ṃ ma̱haści̱t tyaja̭so a̱bhīka̭ uru̱ṣyata̭ṃ mādhvī dasrā na ū̱tī ||4||
u̱ru vā̱ṃ ratha̱: pari̭ nakṣati̱ dyāmā yat sa̭mu̱drāda̱bhi varta̭te vām |
madhvā̭ mādhvī̱ madhṷ vāṃ pruṣāya̱n yat sī̭ṃ vā̱ṃ pṛkṣo̭ bhu̱raja̭nta pa̱kvāḥ ||5||
sindhṷrha vāṃ ra̱sayā̭ siñca̱daśvā̭n ghṛ̱ṇā vayo̭'ru̱ṣāsa̱: pari̭ gman |
tadū̱ ṣu vā̭maji̱raṃ cḙti̱ yāna̱ṃ yena̱ patī̱ bhava̭thaḥ sū̱ryāyā̭: ||6||
i̱heha̱ yad vā̭ṃ sama̱nā pa̭pṛ̱kṣe seyama̱sme sṷma̱tirvā̭jaratnā |
u̱ru̱ṣyata̭ṃ jari̱tāra̭ṃ yu̱vaṃ ha̭ śri̱taḥ kāmo̭ nāsatyā yuva̱drik ||7||
7 purumīḻahājamīḻahau sauhotrau| aśvinau| triṣṭup|
taṃ vā̱ṃ ratha̭ṃ va̱yama̱dyā hṷvema pṛthu̱jraya̭maśvinā̱ saṃga̭ti̱ṃ goḥ |
yaḥ sū̱ryāṃ vaha̭ti vandhurā̱yurgirvā̭hasaṃ puru̱tama̭ṃ vasū̱yum ||1||
yu̱vaṃ śriya̭maśvinā de̱vatā̱ tāṃ divo̭ napātā vanatha̱: śacī̭bhiḥ |
yu̱vorvapṷra̱bhi pṛkṣa̭: sacante̱ vaha̭nti̱ yat ka̭ku̱hāso̱ rathḙ vām ||2||
ko vā̭ma̱dyā ka̭rate rā̱taha̭vya ū̱tayḙ vā suta̱peyā̭ya vā̱rkaiḥ |
ṛ̱tasya̭ vā va̱nuṣḙ pū̱rvyāya̱ namo̭ yemā̱no a̭śvi̱nā va̭vartat ||3||
hi̱ra̱ṇyayḙna purubhū̱ rathḙne̱maṃ ya̱jñaṃ nā̭sa̱tyopa̭ yātam |
pibā̭tha̱ inmadhṷnaḥ so̱myasya̱ dadha̭tho̱ ratna̭ṃ vidha̱te janā̭ya ||4||
ā no̭ yātaṃ di̱vo acchā̭ pṛthi̱vyā hi̭ra̱ṇyayḙna su̱vṛtā̱ rathḙna |
mā vā̭ma̱nye ni ya̭man deva̱yanta̱: saṃ yad da̱de nābhi̭: pū̱rvyā vā̭m ||5||
nū no̭ ra̱yiṃ pṷru̱vīra̭ṃ bṛ̱hanta̱ṃ dasrā̱ mimā̭thāmu̱bhayḙṣva̱sme |
naro̱ yad vā̭maśvinā̱ stoma̱māva̭n tsa̱dhastṷtimājamī̱ḻahāso̭ agman ||6||
i̱heha̱ yad vā̭ṃ sama̱nā pa̭pṛ̱kṣe seyama̱sme sṷma̱tirvā̭jaratnā |
u̱ru̱ṣyata̭ṃ jari̱tāra̭ṃ yu̱vaṃ ha̭ śri̱taḥ kāmo̭ nāsatyā yuva̱drik ||7||
7 vāmadevo gautamaḥ| aśvinau| jagatī, 7 triṣṭup |
e̱ṣa sya bhā̱nurudi̭yarti yu̱jyate̱ ratha̱: pari̭jmā di̱vo a̱sya sāna̭vi |
pṛ̱kṣāso̭ asmin mithu̱nā adhi̱ trayo̱ dṛti̭stu̱rīyo̱ madhṷno̱ vi ra̭pśate ||1||
ud vā̭ṃ pṛ̱kṣāso̱ madhṷmanta īrate̱ rathā̱ aśvā̭sa u̱ṣaso̱ vyṷṣṭiṣu |
a̱po̱rṇu̱vanta̱stama̱ ā parī̭vṛta̱ṃ sva1rṇa śu̱kraṃ ta̱nvanta̱ ā raja̭: ||2||
madhva̭: pibataṃ madhu̱pebhi̭rā̱sabhi̭ru̱ta pri̱yaṃ madhṷne yuñjāthā̱ṃ ratha̭m |
ā va̭rta̱niṃ madhṷnā jinvathaspa̱tho dṛti̭ṃ vahethe̱ madhṷmantamaśvinā ||3||
ha̱ṃsāso̱ ye vā̱ṃ madhṷmanto a̱sridho̱ hira̭ṇyaparṇā u̱huva̭ uṣa̱rbudha̭: |
u̱da̱pruto̭ ma̱ndino̭ mandini̱spṛśo̱ madhvo̱ na makṣa̱: sava̭nāni gacchathaḥ ||4||
sva̱dhva̱rāso̱ madhṷmanto a̱gnaya̭ u̱srā ja̭rante̱ prati̱ vasto̭ra̱śvinā̭ |
yanni̱ktaha̭stasta̱raṇi̭rvicakṣa̱ṇaḥ soma̭ṃ su̱ṣāva̱ madhṷmanta̱madri̭bhiḥ ||5||
ā̱ke̱ni̱pāso̱ aha̭bhi̱rdavi̭dhvata̱: sva1rṇa śu̱kraṃ ta̱nvanta̱ ā raja̭: |
sūra̭ści̱daśvā̭n yuyujā̱na ī̭yate̱ viśvā̱~ anṷ sva̱dhayā̭ cetathaspa̱thaḥ ||6||
pra vā̭mavocamaśvinā dhiya̱ṃdhā ratha̱: svaśvo̭ a̱jaro̱ yo asti̭ |
yena̭ sa̱dyaḥ pari̱ rajā̭ṃsi yā̱tho ha̱viṣma̭ntaṃ ta̱raṇi̭ṃ bho̱jamaccha̭ ||7||
7 vāmadevo gautamaḥ| indravāyū, 1 vāyuḥ| gāyatrī|
agra̭ṃ pibā̱ madhṷ̄nāṃ su̱taṃ vā̭yo̱ divi̭ṣṭiṣu | tvaṃ hi pṷ̄rva̱pā asi̭ ||1||
śa̱tenā̭ no a̱bhiṣṭi̭bhirni̱yutvā̱~ indra̭sārathiḥ | vāyo̭ su̱tasya̭ tṛmpatam ||2||
ā vā̭ṃ sa̱hasra̱ṃ hara̭ya̱ indra̭vāyū a̱bhi praya̭: | vaha̭ntu̱ soma̭pītaye ||3||
ratha̱ṃ hira̭ṇyavandhura̱mindra̭vāyū svadhva̱ram | ā hi sthātho̭ divi̱spṛśa̭m ||4||
rathḙna pṛthu̱pāja̭sā dā̱śvāṃsa̱mupa̭ gacchatam | indra̭vāyū i̱hā ga̭tam ||5||
indra̭vāyū a̱yaṃ su̱tastaṃ de̱vebhi̭: sa̱joṣa̭sā | piba̭taṃ dā̱śuṣo̭ gṛ̱he ||6||
i̱ha pra̱yāṇa̭mastu vā̱mindra̭vāyū vi̱moca̭nam | i̱ha vā̱ṃ soma̭pītaye ||7||
4 vāmadevo gautamaḥ| indravāyū, 1 vāyuḥ| anuṣṭup |
        vāyo̭ śu̱kro a̭yāmi te̱ madhvo̱ agra̱ṃ divi̭ṣṭiṣu |
        ā yā̭hi̱ soma̭pītaye spā̱rho dḙva ni̱yutva̭tā ||1||
        indra̭śca vāyaveṣā̱ṃ somā̭nāṃ pī̱tima̭rhathaḥ |
        yu̱vāṃ hi yantīnda̭vo ni̱mnamāpo̱ na sa̱dhrya̭k ||2||
        vāya̱vindra̭śca śu̱ṣmiṇā̭ sa̱ratha̭ṃ śavasaspatī |
        ni̱yutva̭ntā na ū̱taya̱ ā yā̭ta̱ṃ soma̭pītaye ||3||
        yā vā̱ṃ santi̭ puru̱spṛho̭ ni̱yuto̭ dā̱śuṣḙ narā |
        a̱sme tā ya̭jñavāha̱sendra̭vāyū̱ ni ya̭cchatam ||4||
5 vāmadevo gautamaḥ| vāyuḥ| anuṣṭup|
vi̱hi hotrā̱ avī̭tā̱ vipo̱ na rāyo̭ a̱ryaḥ |
vāya̱vā ca̱ndreṇa̱ rathḙna yā̱hi su̱tasya̭ pī̱tayḙ ||1||
ni̱ryu̱vā̱ṇo aśa̭stīrni̱yutvā̱~ indra̭sārathiḥ |
vāya̱vā ca̱ndreṇa̱ rathḙna yā̱hi su̱tasya̭ pī̱tayḙ ||2||
anṷ kṛ̱ṣṇe vasṷdhitī ye̱mātḙ vi̱śvapḙśasā |
vāya̱vā ca̱ndreṇa̱ rathḙna yā̱hi su̱tasya̭ pī̱tayḙ ||3||
vaha̭ntu tvā mano̱yujo̭ yu̱ktāso̭ nava̱tirnava̭ |
vāya̱vā ca̱ndreṇa̱ rathḙna yā̱hi su̱tasya̭ pī̱tayḙ ||4||
vāyo̭ śa̱taṃ harī̭ṇāṃ yu̱vasva̱ poṣyā̭ṇām |
u̱ta vā̭ te saha̱sriṇo̱ ratha̱ ā yā̭tu̱ pāja̭sā ||5||
6 vāmadevo gautamaḥ| indrābṛhaspatī| gāyatrī|
i̱daṃ vā̭mā̱syḙ ha̱viḥ pri̱yami̭ndrābṛhaspatī | u̱kthaṃ mada̭śca śasyate ||1||
a̱yaṃ vā̱ṃ pari̭ ṣicyate̱ soma̭ indrābṛhaspatī | cāru̱rmadā̭ya pī̱tayḙ ||2||
ā na̭ indrābṛhaspatī gṛ̱hamindra̭śca gacchatam | so̱ma̱pā soma̭pītaye ||3||
a̱sme i̭ndrābṛhaspatī ra̱yiṃ dha̭ttaṃ śata̱gvina̭m | aśvā̭vantaṃ saha̱sriṇa̭m ||4||
indrā̱bṛha̱spatī̭ va̱yaṃ su̱te gī̱rbhirha̭vāmahe | a̱sya soma̭sya pī̱tayḙ ||5||
soma̭mindrābṛhaspatī̱ piba̭taṃ dā̱śuṣo̭ gṛ̱he | mā̱dayḙthā̱ṃ tado̭kasā ||6||
11 vāmadevo gautamaḥ| bṛhaspatiḥ, 10-11 indrābṛhaspatī | triṣṭup, 10 jagatī|
yasta̱stambha̱ saha̭sā̱ vi jmo antā̱n bṛha̱spati̭striṣadha̱stho ravḙṇa |
taṃ pra̱tnāsa̱ ṛṣa̭yo̱ dīdhyā̭nāḥ pu̱ro viprā̭ dadhire ma̱ndraji̭hvam ||1||
dhu̱neta̭yaḥ suprake̱taṃ mada̭nto̱ bṛha̭spate a̱bhi ye na̭stata̱sre |
pṛṣa̭ntaṃ sṛ̱pramada̭bdhamū̱rvaṃ bṛha̭spate̱ rakṣa̭tādasya̱ yoni̭m ||2||
bṛha̭spate̱ yā pa̭ra̱mā pa̭rā̱vadata̱ ā ta̭ ṛta̱spṛśo̱ ni ṣḙduḥ |
tubhya̭ṃ khā̱tā a̭va̱tā adri̭dugdhā̱ madhva̭: ścotantya̱bhito̭ vira̱pśam ||3||
bṛha̱spati̭: pratha̱maṃ jāya̭māno ma̱ho jyoti̭ṣaḥ para̱me vyo̭man |
sa̱ptāsya̭stuvijā̱to ravḙṇa̱ vi sa̱ptara̭śmiradhama̱t tamā̭ṃsi ||4||
sa su̱ṣṭubhā̱ sa ṛkva̭tā ga̱ṇena̭ va̱laṃ rṷroja phali̱gaṃ ravḙṇa |
bṛha̱spati̭ru̱sriyā̭ havya̱sūda̱: kani̭krada̱d vāva̭śatī̱rudā̭jat ||5||
e̱vā pi̱tre vi̱śvadḙvāya̱ vṛṣṇḙ ya̱jñairvi̭dhema̱ nama̭sā ha̱virbhi̭: |
bṛha̭spate supra̱jā vī̱rava̭nto va̱yaṃ syā̭ma̱ pata̭yo rayī̱ṇām ||6||
sa id rājā̱ prati̭janyāni̱ viśvā̱ śuṣmḙṇa tasthāva̱bhi vī̱ryḙṇa |
bṛha̱spati̱ṃ yaḥ subhṛ̭taṃ bi̱bharti̭ valgū̱yati̱ vanda̭te pūrva̱bhāja̭m ||7||
sa it kṣḙti̱ sudhi̭ta̱ oka̭si̱ sve tasmā̱ iḻā̭ pinvate viśva̱dānī̭m |
tasmai̱ viśa̭: sva̱yame̱vā na̭mante̱ yasmi̭n bra̱hmā rāja̭ni̱ pūrva̱ eti̭ ||8||
apra̭tīto jayati̱ saṃ dhanā̭ni̱ prati̭janyānyu̱ta yā saja̭nyā |
a̱va̱syave̱ yo vari̭vaḥ kṛ̱ṇoti̭ bra̱hmaṇe̱ rājā̱ tama̭vanti de̱vāḥ ||9||
indra̭śca̱ soma̭ṃ pibataṃ bṛhaspate̱'smin ya̱jñe ma̭ndasā̱nā vṛ̭ṣaṇvasū |
ā vā̭ṃ viśa̱ntvinda̭vaḥ svā̱bhuvo̱'sme ra̱yiṃ sarva̭vīra̱ṃ ni ya̭cchatam ||10||
bṛha̭spata indra̱ vardha̭taṃ na̱: sacā̱ sā vā̭ṃ suma̱tirbhṷ̄tva̱sme |
a̱vi̱ṣṭaṃ dhiyo̭ jigṛ̱taṃ pura̭ṃdhīrjaja̱stama̱ryo va̱nuṣā̱marā̭tīḥ ||11||
11 vāmadevo gautamaḥ| uṣāḥ| gāyatrī|
i̱damu̱ tyat pṷru̱tama̭ṃ pu̱rastā̱jjyoti̱stama̭so va̱yunā̭vadasthāt |
nū̱naṃ di̱vo dṷhi̱taro̭ vibhā̱tīrgā̱tuṃ kṛ̭ṇavannu̱ṣaso̱ janā̭ya ||1||
asthṷru ci̱trā u̱ṣasa̭: pu̱rastā̭nmi̱tā i̭va̱ svara̭vo'dhva̱reṣṷ |
vyṷ̄ vra̱jasya̱ tama̭so̱ dvāro̱cchantī̭ravra̱ñchuca̭yaḥ pāva̱kāḥ ||2||
u̱cchantī̭ra̱dya ci̭tayanta bho̱jān rā̭dho̱deyā̭yo̱ṣaso̭ ma̱ghonī̭: |
a̱ci̱tre a̱ntaḥ pa̱ṇaya̭: sasa̱ntvabṷdhyamānā̱stama̭so̱ vima̭dhye ||3||
ku̱vit sa dḙvīḥ sa̱nayo̱ navo̭ vā̱ yāmo̭ babhū̱yādṷṣaso vo a̱dya |
yenā̱ nava̭gve̱ aṅgi̭re̱ daśa̭gve sa̱ptāsyḙ revatī re̱vadū̱ṣa ||4||
yū̱yaṃ hi dḙvīrṛta̱yugbhi̱raśvai̭: pariprayā̱tha bhuva̭nāni sa̱dyaḥ |
pra̱bo̱dhaya̭ntīruṣasaḥ sa̱santa̭ṃ dvi̱pāccatṷṣpācca̱rathā̭ya jī̱vam ||5||
kva̭ svidāsāṃ kata̱mā pṷrā̱ṇī yayā̭ vi̱dhānā̭ vida̱dhurṛ̭bhū̱ṇām |
śubha̱ṃ yacchu̱bhrā u̱ṣasa̱ścara̭nti̱ na vi jñā̭yante sa̱dṛśī̭raju̱ryāḥ ||6||
tā ghā̱ tā bha̱drā u̱ṣasa̭: pu̱rāsṷrabhi̱ṣṭidyṷmnā ṛ̱tajā̭tasatyāḥ |
yāsvī̭jā̱naḥ śa̭śamā̱na u̱kthaiḥ stu̱vañchaṃsa̱n dravi̭ṇaṃ sa̱dya āpa̭ ||7||
tā ā ca̭ranti sama̱nā pu̱rastā̭t samā̱nata̭: sama̱nā pa̭prathā̱nāḥ |
ṛ̱tasya̭ de̱vīḥ sada̭so budhā̱nā gavā̱ṃ na sargā̭ u̱ṣaso̭ jarante ||8||
tā innve̱3va sa̭ma̱nā sa̭mā̱nīramī̭tavarṇā u̱ṣasa̭ścaranti |
gūha̭ntī̱rabhva̱masi̭ta̱ṃ ruśa̭dbhiḥ śu̱krāsta̱nūbhi̱: śuca̭yo rucā̱nāḥ ||9||
ra̱yiṃ di̭vo duhitaro vibhā̱tīḥ pra̱jāva̭ntaṃ yacchatā̱smāsṷ devīḥ |
syo̱nādā va̭: prati̱budhya̭mānāḥ su̱vīrya̭sya̱ pata̭yaḥ syāma ||10||
tad vo̭ divo duhitaro vibhā̱tīrupa̭ bruva uṣaso ya̱jñakḙtuḥ |
va̱yaṃ syā̭ma ya̱śaso̱ janḙṣu̱ tad dyauśca̭ dha̱ttāṃ pṛ̭thi̱vī ca̭ de̱vī ||11||
7 vāmadevo gautamaḥ| uṣāḥ| gāyatrī|
prati̱ ṣyā sū̱narī̱ janī̭ vyu̱cchantī̱ pari̱ svasṷ: | di̱vo a̭darśi duhi̱tā ||1||
aśvḙva ci̱trārṷṣī mā̱tā gavā̭mṛ̱tāva̭rī | sakhā̭bhūda̱śvino̭ru̱ṣāḥ ||2||
u̱ta sakhā̭sya̱śvino̭ru̱ta mā̱tā gavā̭masi | u̱toṣo̱ vasva̭ īśiṣe ||3||
yā̱va̱yaddvḙṣasaṃ tvā ciki̱tvit sṷ̄nṛtāvari | prati̱ stomai̭rabhutsmahi ||4||
prati̭ bha̱drā a̭dṛkṣata̱ gavā̱ṃ sargā̱ na ra̱śmaya̭: | oṣā a̭prā u̱ru jraya̭: ||5||
ā̱pa̱pruṣī̭ vibhāvari̱ vyā̭va̱rjyoti̭ṣā̱ tama̭: | uṣo̱ anṷ sva̱dhāma̭va ||6||
ā dyāṃ ta̭noṣi ra̱śmibhi̱rāntari̭kṣamu̱ru pri̱yam | uṣa̭: śu̱kreṇa̭ śo̱ciṣā̭ ||7||
7 vāmadevo gautamaḥ| savitā| jagatī|
tad de̱vasya̭ savi̱turvārya̭ṃ ma̱had vṛ̭ṇī̱mahe̱ asṷrasya̱ pracḙtasaḥ |
cha̱rdiryena̭ dā̱śuṣe̱ yaccha̭ti̱ tmanā̱ tanno̭ ma̱hā~ uda̭yān de̱vo a̱ktubhi̭: ||1||
di̱vo dha̱rtā bhuva̭nasya pra̱jāpa̭tiḥ pi̱śaṅga̭ṃ drā̱piṃ prati̭ muñcate ka̱viḥ |
vi̱ca̱kṣa̱ṇaḥ pra̱thaya̭nnāpṛ̱ṇannu̱rvajī̭janat savi̱tā su̱mnamu̱kthya̭m ||2||
āprā̱ rajā̭ṃsi di̱vyāni̱ pārthi̭vā̱ śloka̭ṃ de̱vaḥ kṛ̭ṇute̱ svāya̱ dharma̭ṇe |
pra bā̱hū a̭srāk savi̱tā savī̭mani nive̱śaya̭nprasu̱vanna̱ktubhi̱rjaga̭t ||3||
adā̭bhyo̱ bhuva̭nāni pra̱cāka̭śad vra̱tāni̭ de̱vaḥ sa̭vi̱tābhi ra̭kṣate |
prāsrā̭gbā̱hū bhuva̭nasya pra̱jābhyo̭ dhṛ̱tavra̭to ma̱ho ajma̭sya rājati ||4||
trira̱ntari̭kṣaṃ savi̱tā ma̭hitva̱nā trī rajā̭ṃsi pari̱bhustrīṇi̭ roca̱nā |
ti̱sro diva̭: pṛthi̱vīsti̱sra i̭nvati tri̱bhirvra̱taira̱bhi no̭ rakṣati̱ tmanā̭ ||5||
bṛ̱hatsṷmnaḥ prasavī̱tā ni̱veśa̭no̱ jaga̭taḥ sthā̱turu̱bhaya̭sya̱ yo va̱śī |
sa no̭ de̱vaḥ sa̭vi̱tā śarma̭ yacchatva̱sme kṣayā̭ya tri̱varṷ̄tha̱maṃha̭saḥ ||6||
āga̭n de̱va ṛ̱tubhi̱rvardha̭tu̱ kṣaya̱ṃ dadhā̭tu naḥ savi̱tā sṷpra̱jāmiṣa̭m |
sa na̭: kṣa̱pābhi̱raha̭bhiśca jinvatu pra̱jāva̭ntaṃ ra̱yima̱sme sami̭nvatu ||7||
6 vāmadevo gautamaḥ| savitā|jagatī, 6 triṣṭup|
abhṷ̄d de̱vaḥ sa̭vi̱tā vandyo̱ nu na̭ i̱dānī̱mahna̭ upa̱vācyo̱ nṛbhi̭: |
vi yo ratnā̱ bhaja̭ti māna̱vebhya̱: śreṣṭha̭ṃ no̱ atra̱ dravi̭ṇa̱ṃ yathā̱ dadha̭t ||1||
de̱vebhyo̱ hi pra̭tha̱maṃ ya̱jñiyḙbhyo'mṛta̱tvaṃ su̱vasi̭ bhā̱gamṷtta̱mam |
ādid dā̱māna̭ṃ savita̱rvyṷ̄rṇuṣe'nūcī̱nā jī̭vi̱tā mānṷṣebhyaḥ ||2||
aci̭ttī̱ yacca̭kṛ̱mā daivye̱ janḙ dī̱nairdakṣai̱: prabhṷ̄tī pūruṣa̱tvatā̭ |
de̱veṣṷ ca savita̱rmānṷṣeṣu ca̱ tvaṃ no̱ atra̭ suvatā̱danā̭gasaḥ ||3||
na pra̱miyḙ savi̱turdaivya̭sya̱ tad yathā̱ viśva̱ṃ bhuva̭naṃ dhārayi̱ṣyati̭ |
yat pṛ̭thi̱vyā vari̭ma̱nnā sva̭ṅgu̱rirvarṣma̭n di̱vaḥ su̱vati̭ sa̱tyama̭sya̱ tat ||4||
indra̭jyeṣṭhān bṛ̱hadbhya̱: parva̭tebhya̱: kṣayā̭~ ebhyaḥ suvasi pa̱styā̭vataḥ |
yathā̭yathā pa̱taya̭nto viyemi̱ra e̱vaiva ta̭sthuḥ savitaḥ sa̱vāya̭ te ||5||
ye te̱ triraha̭n tsavitaḥ sa̱vāso̭ di̱vedi̭ve̱ saubha̭gamāsu̱vanti̭ |
indro̱ dyāvā̭pṛthi̱vī sindhṷra̱dbhirā̭di̱tyairno̱ adi̭ti̱: śarma̭ yaṃsat ||6||
10 vāmadevo gautamaḥ| viśve devāḥ| triṣṭup 8-10 gāyatrī |
ko va̭strā̱tā va̭sava̱: ko va̭rū̱tā dyāvā̭bhūmī adite̱ trāsī̭thāṃ naḥ |
sahī̭yaso varuṇa mitra̱ martā̱t ko vo̭'dhva̱re vari̭vo dhāti devāḥ ||1||
pra ye dhāmā̭ni pū̱rvyāṇyarcā̱n vi yadu̱cchān vi̭yo̱tāro̱ amṷ̄rāḥ |
vi̱dhā̱tāro̱ vi te da̭dhu̱raja̭srā ṛ̱tadhī̭tayo rurucanta da̱smāḥ ||2||
pra pa̱styā̱3madi̭ti̱ṃ sindhṷma̱rkaiḥ sva̱stimī̭ḻe sa̱khyāya̭ de̱vīm |
u̱bhe yathā̭ no̱ aha̭nī ni̱pāta̭ u̱ṣāsā̱naktā̭ karatā̱mada̭bdhe ||3||
vya̭rya̱mā varṷṇaśceti̱ panthā̭mi̱ṣaspati̭: suvi̱taṃ gā̱tuma̱gniḥ |
indrā̭viṣṇū nṛ̱vadu̱ ṣu stavā̭nā̱ śarma̭ no yanta̱mama̭va̱d varṷ̄tham ||4||
ā parva̭tasya ma̱rutā̱mavā̭ṃsi de̱vasya̭ trā̱tura̭vri̱ bhaga̭sya |
pāt pati̱rjanyā̱daṃha̭so no mi̱tro mi̱triyā̭du̱ta na̭ uruṣyet ||5||
nū ro̭dasī̱ ahi̭nā bu̱dhnyḙna stuvī̱ta dḙvī̱ apyḙbhiri̱ṣṭaiḥ |
sa̱mu̱draṃ na sa̱ṃcara̭ṇe sani̱ṣyavo̭ gha̱rmasva̭raso na̱dyo̱3 apa̭ vran ||6||
de̱vairno̭ de̱vyadi̭ti̱rni pā̭tu de̱vastrā̱tā trā̭yatā̱mapra̭yucchan |
na̱hi mi̱trasya̱ varṷṇasya dhā̱simarhā̭masi pra̱miya̱ṃ sānva̱gneḥ ||7||
a̱gnirī̭śe vasa̱vya̭syā̱gnirma̱haḥ saubha̭gasya | tānya̱smabhya̭ṃ rāsate ||8||
uṣo̭ magho̱nyā va̭ha̱ sūnṛ̭te̱ vāryā̭ pu̱ru | a̱smabhya̭ṃ vājinīvati ||9||
tat su na̭: savi̱tā bhago̱ varṷṇo mi̱tro a̭rya̱mā | indro̭ no̱ rādha̱sā ga̭mat ||10||
7 vāmadevo gautamaḥ| dyāvāpṛthivī|triṣṭup, 5-7 gāyatrī|
ma̱hī dyāvā̭pṛthi̱vī i̱ha jyeṣṭhḙ ru̱cā bha̭vatāṃ śu̱caya̭dbhira̱rkaiḥ |
yat sī̭ṃ vari̭ṣṭhe bṛha̱tī vi̭mi̱nvan ru̱vaddho̱kṣā pa̭prathā̱nebhi̱revai̭: ||1||
de̱vī de̱vebhi̭ryaja̱te yaja̭trai̱rami̭natī tasthaturu̱kṣamā̭ṇe |
ṛ̱tāva̭rī a̱druhā̭ de̱vapṷtre ya̱jñasya̭ ne̱trī śu̱caya̭dbhira̱rkaiḥ ||2||
sa it svapā̱ bhuva̭neṣvāsa̱ ya i̱me dyāvā̭pṛthi̱vī ja̱jāna̭ |
u̱rvī ga̭bhī̱re raja̭sī su̱mekḙ ava̱ṃśe dhīra̱: śacyā̱ samai̭rat ||3||
nū ro̭dasī bṛ̱hadbhi̭rno̱ varṷ̄thai̱: patnī̭vadbhiri̱ṣaya̭ntī sa̱joṣā̭: |
u̱rū̱cī viśvḙ yaja̱te ni pā̭taṃ dhi̱yā syā̭ma ra̱thya̭: sadā̱sāḥ ||4||
pra vā̱ṃ mahi̱ dyavī̭ a̱bhyupa̭stutiṃ bharāmahe | śucī̱ upa̱ praśa̭staye ||5||
pu̱nā̱ne ta̱nvā̭ mi̱thaḥ svena̱ dakṣḙṇa rājathaḥ | ū̱hyāthḙ sa̱nādṛ̱tam ||6||
ma̱hī mi̱trasya̭ sādhatha̱stara̭ntī̱ pipra̭tī ṛ̱tam | pari̭ ya̱jñaṃ ni ṣḙdathuḥ ||7||
8 vāmadevo gautamaḥ| 1-3  kṣetrapatiḥ, 4 śunaḥ, 5, 8 śunāsīrau, 6-7 sītā| anuṣṭup, 5 pura uṣṇik, 2, 3, 8 triṣṭup|
kṣetra̭sya̱ pati̭nā va̱yaṃ hi̱tenḙva jayāmasi |
gāmaśva̭ṃ poṣayi̱tnvā sa no̭ mṛḻātī̱dṛśḙ ||1||
kṣetra̭sya pate̱ madhṷmantamū̱rmiṃ dhe̱nuri̭va̱ payo̭ a̱smāsṷ dhukṣva |
ma̱dhu̱ścuta̭ṃ ghṛ̱tami̭va̱ supṷ̄tamṛ̱tasya̭ na̱: pata̭yo mṛḻayantu ||2||
madhṷmatī̱roṣa̭dhī̱rdyāva̱ āpo̱ madhṷmanno bhavatva̱ntari̭kṣam |
kṣetra̭sya̱ pati̱rmadhṷmān no a̱stvari̭ṣyanto̱ anvḙnaṃ carema ||3||
śu̱naṃ vā̱hāḥ śu̱naṃ nara̭: śu̱naṃ kṛ̭ṣatu̱ lāṅga̭lam |
śu̱naṃ va̭ra̱trā ba̭dhyantāṃ śu̱namaṣṭrā̱mudi̭ṅgaya ||4||
śunā̭sīrāvi̱māṃ vāca̭ṃ juṣethā̱ṃ yad di̱vi ca̱krathu̱: paya̭: | tene̱māmupa̭ siñcatam ||5||
a̱rvācī̭ subhage bhava̱ sīte̱ vandā̭mahe tvā | yathā̭ naḥ su̱bhagāsa̭si̱ yathā̭ naḥ su̱phalāsa̭si ||6||
indra̱: sītā̱ṃ ni gṛ̭hṇātu̱ tāṃ pū̱ṣānṷ yacchatu | sā na̱: paya̭svatī duhā̱mutta̭rāmuttarā̱ṃ samā̭m ||7||
śu̱naṃ na̱: phālā̱ vi kṛ̭ṣantu̱ bhūmi̭ṃ śu̱naṃ kī̱nāśā̭ a̱bhi ya̭ntu vā̱haiḥ |
śu̱naṃ pa̱rjanyo̱ madhṷnā̱ payo̭bhi̱: śunā̭sīrā śu̱nama̱smāsṷ dhattam ||8||
11 vāmadevo gautamaḥ| agniḥ, sūryo vā''po vā gāvo vā ghṛtastutirvā| triṣṭup, 11 jagatī|
sa̱mu̱drādū̱rmirmadhṷmā̱~ udā̭ra̱dupā̱ṃśunā̱ sama̭mṛta̱tvamā̭naṭ |
ghṛ̱tasya̱ nāma̱ guhya̱ṃ yadasti̭ ji̱hvā de̱vānā̭ma̱mṛta̭sya̱ nābhi̭: ||1||
va̱yaṃ nāma̱ pra bra̭vāmā ghṛ̱tasyā̱'smin ya̱jñe dhā̭rayāmā̱ namo̭bhiḥ |
upa̭ bra̱hmā śṛ̭ṇavaccha̱syamā̭na̱ṃ catṷ:śṛṅgo'vamīd gau̱ra e̱tat ||2||
ca̱tvāri̱ śṛṅgā̱ trayo̭ asya̱ pādā̱ dve śī̱rṣe sa̱pta hastā̭so asya |
tridhā̭ ba̱ddho vṛ̭ṣa̱bho ro̭ravīti ma̱ho de̱vo martyā̱~ ā vi̭veśa ||3||
tridhā̭ hi̱taṃ pa̱ṇibhi̭rgu̱hyamā̭na̱ṃ gavi̭ de̱vāso̭ ghṛ̱tamanva̭vindan |
indra̱ eka̱ṃ sūrya̱ eka̭ṃ jajāna ve̱nādeka̭ṃ sva̱dhayā̱ niṣṭa̭takṣuḥ ||4||
e̱tā a̭rṣanti̱ hṛdyā̭t samu̱drāccha̱tavra̭jā ri̱puṇā̱ nāva̱cakṣḙ |
ghṛ̱tasya̱ dhārā̭ a̱bhi cā̭kaśīmi hira̱ṇyayo̭ veta̱so madhya̭ āsām ||5||
sa̱myak sra̭vanti sa̱rito̱ na dhenā̭ a̱ntarhṛ̱dā mana̭sā pū̱yamā̭nāḥ |
e̱te a̭rṣantyū̱rmayo̭ ghṛ̱tasya̭ mṛ̱gā i̭va kṣipa̱ṇorīṣa̭māṇāḥ ||6||
sindho̭riva prādhva̱ne śṷ̄gha̱nāso̱ vāta̭pramiyaḥ patayanti ya̱hvāḥ |
ghṛ̱tasya̱ dhārā̭ aru̱ṣo na vā̱jī kāṣṭhā̭ bhi̱ndannū̱rmibhi̱: pinva̭mānaḥ ||7||
a̱bhi pra̭vanta̱ sama̭neva̱ yoṣā̭: kalyā̱ṇya1: smaya̭mānāso a̱gnim |
ghṛ̱tasya̱ dhārā̭: sa̱midho̭ nasanta̱ tā jṷṣā̱ṇo ha̭ryati jā̱tavḙdāḥ ||8||
ka̱nyā̭ iva vaha̱tumeta̱vā ṷ a̱ñjya̭ñjā̱nā a̱bhi cā̭kaśīmi |
yatra̱ soma̭: sū̱yate̱ yatra̭ ya̱jño ghṛ̱tasya̱ dhārā̭ a̱bhi tatpa̭vante ||9||
a̱bhya̭rṣata suṣṭu̱tiṃ gavya̭mā̱jima̱smāsṷ bha̱drā dravi̭ṇāni dhatta |
i̱maṃ ya̱jñaṃ na̭yata de̱vatā̭ no ghṛ̱tasya̱ dhārā̱ madhṷmatpavante ||10||
dhāma̭n te̱ viśva̱ṃ bhuva̭na̱madhi̭ śri̱tama̱ntaḥ sa̭mu̱dre hṛ̱dya1ntarāyṷṣi |
a̱pāmanī̭ke sami̱the ya ābhṛ̭ta̱stama̭śyāma̱ madhṷmantaṃ ta ū̱rmim ||11||

About this suktam

Devotional recitation is one of the simplest and most powerful practices in the Hindu tradition. Regular chanting calms the mind, purifies the atmosphere of the home, and deepens one’s connection with the deity. These sacred compositions have been sung by devotees for generations and are suitable for daily practice, during morning or evening puja, or on special festival days.

How to chant

Sit comfortably facing your home altar or a clean, quiet space. Light a lamp or incense if you wish. Begin with a short prayer to Ganesha, then recite the text slowly and clearly, focusing on the meaning rather than speed. Consistency matters more than duration — even five minutes of daily chanting brings visible peace of mind.

daily-pujasanskritsuktamdevotionalvedarigveda