રાત્રિ સૂક્તમ્

रात्रिसूक्तम्म्
रात्रिसूक्तम्म्
ऋग्वेदसंहितायांतायांदशमंमण्डलंडलं, १२७सप्तविंशत्युत्तरशततमंरशततमंसूक्तम्म्।
ऋषिःः- कुशिकः
कःसौभरो
रात्रिर्वाभारद्वाजीाजी।देवता- रात्रिस्तवःतवः।
छन्दःदः- १, ३, ६विराड्गायत्री; २पादनिचृद्गायत्री; ४, ५, ८गायत्रीी; ७निचृद्गायत्री
।
स्वरःवरः-षड्जःः।
ॐरात्री॒व्य॑ख्यदायदाय॒तीपु॑रु॒त्रादे॒व्य१य१॒॑क्षभिः॑।
विश्वा॒अधि॒श्रियो᳚ऽधितत॥१०.१२७.०१
ओर्व॑प्रा॒अम॑र्त्यानि॒वतो᳚दे॒व्यु१यु१॒॑द्वतःतः॑।
ज्योति॑षाबाधते॒तमः॑॥१०.१२७.०२
निरु॒स्वसावसा᳚रमस्कृतो॒षसं᳚दे॒व्याया᳚य॒ती।
अपेदु॑हासते॒तमः॑॥१०.१२७.०३
सानो᳚अ॒द्ययस्याया᳚व॒यंनिते॒याम॒न्नवि॑क्ष्महि।
वृ॒क्षेनव॑स॒तिंवयः॑॥१०.१२७.०४
निग्रामामा᳚सोअविक्षत॒निप॒द्वन्तो॒निप॒क्षिणःणः॑।
निश्येये॒नास॑श्चिद॒र्थिनःनः॑॥१०.१२७.०५
या॒वया᳚वृ॒क्यं१ं१॒॑वृकं᳚य॒वय॑स्तेते॒नमू᳚र्म्ये।
अथा᳚नःसु॒तरा᳚भव॥१०.१२७.०६
उप॑मा॒पेपि॑श॒त्तमःमः॑कृ॒ष्णंणंव्य॑क्तमस्थित
।
उष॑ऋ॒णेव॑यातय॥१०.१२७.०७
उप॑ते॒गाइ॒वाक॑रंवृणी॒ष्व
दु॑हितर्दिवःवः।
रात्रि॒स्तोमंमं॒नजि॒ग्युषेयुषे᳚॥१०.१२७.०८
॥परिशिष्टम्म्॥
आरा᳚त्रि॒पार्थि॑वं॒रजः॑पि॒तरः॑प्रायुायु॒धाम॑भिः।
रात्रिसूक्तम्म्
दि॒वःसताम्᳚सिबृह॒तीविति॑ष्ठस॒आत्वेवे॒षंव॑र्ततेतेतमः॑॥१
येते᳚रात्रिनृ॒चक्ष॑सोयु॒क्तासो᳚न॒वतिर्नव॑।
अशीतिः
ः॑संत्वव॒ष्टा॒उ॒तोते᳚सप्त॒सप्त॑तीः॥२
रात्रींीं॒प्रप॑त्येयेज॒ननीं᳚स॒र्वभूभू᳚तनिवेशवेश॑नीम्।
भ॒द्रांांभ॒गव॑तींकृ॒ष्णांणां॒वि॒श्वस्य॑जग॒तोनि॑शाम्॥३
स॒म्वेवे॒शि॒नीं᳚सं॒य॒मि॒नीं॒ग्र॒हन॑क्षत्र॒मालि
॑नीम्।
प्रप॑न्नो॒ऽहंशि॑वांरा॒त्रींीं॒भ॒द्रेपा᳚रम॒शीम॑हि
(भ॒द्रेपारम॒शीम॒ह्योंनमः॑) ॥४
स्तो॒ष्याया॒मि॒प्रयतो॒देवीं᳚श॒रण्यांयां᳚बह्वृ॒चप्रि॑याम्।
स॒ह॒स्र॒संहि॑तांदु॒र्गाम्म्जा॒तवे᳚दसेसुनवामनवाम॒सोमम्मम्᳚॥५
शा॒न्त्य॒र्थं॒तद्द्वि॒जा॒तीना᳚ऋ॒षिभिः॑सोमम॒पाश्रि॑ताः
।
ऋक्वेे᳚दे॒त्वंवंसंमूत्पप॒नाऽरा᳚त्रीयीय॒तोनिद॑हाति॒वेदः॑॥६
येत्वांवां᳚दे॒विप्र॒पत्य᳚न्तिब्रा॒ह्मणाणा᳚हव्य॒वाह॑नीम्।
अ॒वि॒त्याया॒बहु॑वित्याया॒वा॒सनः॑पर्ष॒दति॑दुर्गाणि॒विश्वा᳚॥७
येअ॒क्निवर्वर्᳚णांशु॑भांसौ॒म्यांयांकी॒र्तयि॑ष्यन्ति॒येद्वि॑जाः।
ता॒म्स्ताता॒र॒य॒ति॒दुर्गा᳚णिना॒वेवसिन्धुंधुं᳚दुरि॒तात्यय॒ग्निः॥८
दुर्गे᳚षुविषमेषमेघोरेरे᳚सङ्ग्रामेामे᳚रिपुसङ्क॑टे
।
अग्निचोरनि॑पातेषुदुष्ठग्र॑हनिवारिणि
दुष्ठग्र॑हनिवारिण्योन्नमःमः॑॥९
दुर्गेषुषु॒विष्ष्॑मेषु॒त्वंवं᳚स॒ङ्ग्रामेामे᳚षुव॒नेषु॑च
।
मो॒ह॒यि॒त्वावा’प्र॑पत्य॒म्न्तेतेते॒षांमे᳚अभ॒यंकु॑रु।
ते॒षांमेअभ॒यंकु॑रुवोन्नमःमः॑॥१०
के॒शि॒नीं᳚सर्व॑भूता॒नां॒प॒ञ्चमीमी᳚तिच॒नाम॑च।
सा॒मां॒स॒मा॒नि॒शा॒देवी᳚स॒र्वतःतः॑परि॒रक्ष॑तु।
स॒र्वतःतः॑परि॒रक्ष॒त्वोन्नमःमः॑॥११
ताम॒ग्निव᳚र्णां॒तपसाज्वलवल॒म्तींतींवै᳚रोचच॒नींकर्᳚मफ॒लेषुजुष्टांां᳚।
दु॒र्गां॒दे॒वींशर॑णम॒हंप्रप॑द्येसु॒तर॑सितरसे॒नमः।
रात्रिसूक्तम्म्
सु॒तर॑सितरसे॒नमः॑॥१२
दुर्गा᳚दुर्॒गेषु॑स्थानेथाने॒षुशं॒नोदे᳚वीर॒भि॑ष्टयेये।
यइ॒मंदु॒र्गास्त॑वंपु॒ण्यंयंरा॒त्रौरारा᳚त्रौस॒दाप॑ठेत्॥१३
रात्रिःकुशि
॑कसो॒भ॒रो॒रात्रि॒र्वाभा᳚रद्वा॒जीरात्रि॒स्तवो᳚गाय॒त्री।
रातरी᳚सू॒क्तंंजपे॑न्नि॒त्यंयं॒त॒त्कालकाल॑मुपप॒द्य॑ते॥१४
उलू᳚कयातुंशीशी॒लूक॑यातुंज॒हिश्वयाया᳚तुमुमु॒तकोकक॑यातुम्म्।
सु॒प॒र्णयाया᳚तुमुतमुतगृ॑ध्रयातुंदृ॒षदे᳚वप्रमृमृ॑ण॒रक्ष॑इन्द्र॥१५
पि॒शङ्ग॑भृषटि॒मम्भृ॒णंपि॒शाचि॑मिन्द्र॒संमृ॑ण।
सर्वं॒रक्षो॒निबर्बर्᳚हय॥१६
हि॒मस्य॑त्वावाज॒रायु॑णाशाले॒परि᳚व्ययामसि।
(उत॒ह्र॒दोहि॑नोधियो॒ग्निर्द॑दातुभेष॒जम्) ॥१७
शीशी᳚तह्र॒दोहि॑नोधियो॒ग्निर्द॑दातुभेष॒जम्।
अन्ति॒काम॒ग्निम॑जनय॑दूर्वा᳚दः॑शी॒शीलाग॑मत्॥१८
अ॒जातपुत्रपप॒क्षायाया᳚हृ॒दयं॒मम॑दूयते।
विपुपु॑लं॒वनं᳚ब॒ह्वाकाका᳚शंचर॑जातवेदः॒कामा᳚य॥१९
मां॒च॒रक्ष॒पुत्रांां᳚श्चशर॑णमभू॒त्तव॑।
पि॒ण्गाक्ष॒लोहि॒तग्री᳚वकृ॒ष्णवणव᳚र्णन॒मोस्तु॑ते॥२०
अ॒स्मान्नि॒बर्ह॑रस्येनांयेनां॒सा॒गर॑स्योर्म॒योय॑था।
इन्द्रः॑क्ष॒त्रं
द॑दातु॒वरू॑णम॒भिषिम्म्᳚चतु॥२१
श॒त्र॒वो॒निध॑नंया॒न्तु॒ज॒यत्वंवं᳚ब्रह्म॒तेज॑सा॥२२
क॒पि॒ल॒ज॒टींं᳚सर्व॑भक्षं॒चा॒ग्निंप्र॑त्यक्ष॒दैव॑तम्॥२३
व॒रु॒णं॒च॒व॒शा॒म्यग्रे᳚म॒मपु॑त्रांश्च॒रक्ष॑तु
(म॒मपु॑त्रांश्च॒रक्ष॒त्वोन्नमःमः॑) ॥२४
साग्रं᳚व॒र्षश॒तंजी᳚वपि॒बखा᳚दच॒मोदद॑च॥२५
दु॒:खि॒तां॒श्चद्वि॑जांश्चैै॒वप्र॒जांच॑पशु॒पाल॑य॥२६
याव॑दा॒दित्यस्त॑पति॒याव॑द्भ्राजति॒चन्द्र॑माः।
या॒व॒द्वा॒युःप्लवावा᳚यति॒ताव॑ज्जीवीव॒जया᳚जय॥२७
रात्रिसूक्तम्म्
येन॑के॒नप्र॑कारे॒णको॒हिना᳚मनु॒जीव॑ति।
परे᳚षा॒मुप॑कारार्थं
य॒ज्जीवीव॑तिस॒जीव॑ति।
ए॒तां॒वै॒श्वानरीं᳚स॒र्वदेदे᳚वान्न॒मोस्तु॑ते॥२८
नचो॑र॒भयं॒नच॑सर्प॒भयं॒नच॑व्याघ्र॒भयं॒नच॑मृत्युयु॒भयम्᳚।
य॒स्याया॒प॒मृ॒त्युर्नचमृ॒त्युःयुःसर्वम्म्᳚लभते॒सर्वं᳚जयते॥२९
ॐशान्तिःः॒शान्तिःः॒शान्तिःः॑॥
॥इति
परिशिष्टम्म्॥
रात्रिसूक्तंंस्वररहितम्तम्
रात्रीव्यख्यदायतीयदायतीपुरुत्रादेव्य१क्षभिः।
विश्वाअधि
श्रियोऽधित
॥१०.१२७.०१
ओर्वप्राअमर्त्यानिवतोदेव्यु१द्वतःतः।
ज्योतिषाषाबाधतेतमः॥१०.१२७.०२
निरुस्वसारमस्कृतोषसंषसंदेव्यायतीयायती।
अपेदुहासतेतमः॥१०.१२७.०३
सानोअद्ययस्यायावयंनितेयामन्नविक्ष्महि।
वृक्षेनवसतिं
ंवयः॥१०.१२७.०४
निग्रामासोअविक्षत
निपद्वन्तोनिपक्षिणःणः।
निश्येनासश्चिदर्थिनःनः॥१०.१२७.०५
यावयावृक्यं१ं१वृकंयवयस्तेनमूर्म्ये।
अथानःसुतरातराभव॥१०.१२७.०६
उपमापेपिशत्तमःमःकृष्णंणंव्यक्तमस्थित
।
उषऋणेवयातय॥१०.१२७.०७
उपतेगाइवाकरंवृणीष्ववदुहितर्दिवःवः।
रात्रिस्तोमंमंनजिग्युषेयुषे॥१०.१२७.०८
॥परिशिष्टम्म्॥
आरात्रिपार्थिवंवंरजःपितरःतरःप्रायुायुधामभिः
ः।
दिवःवःसताम्सि
बृहतीवितिष्ठसआत्वेषंवेषंवर्ततेतेतमः॥१
येतेरात्रिनृचक्षसोयुक्तासोनवतिर्नव
।
रात्रिसूक्तम्म्
अशीतिः
ःसंत्वष्टाउतोतेसप्तसप्ततीःतीः॥२
रात्रींींप्रपत्येयेजननींसर्वभूतनिवेशनीम्वेशनीम्।
भद्रांांभगवतींकृष्णांणांविश्वस्य
जगतोनिशाम्शाम्॥३
सम्वेशिनींनींसंयमिनीं
नींग्रहनक्षत्रमालिनीम्नीम्।
प्रपन्नोऽहंऽहंशिवांवांरात्रींींभद्रेपारमशीमहि
(भद्रेपारमशीमह्यों
ंनमः) ॥४
स्तोष्यामिप्रयतोदेवींशरण्यांयांबह्वृचप्रियाम्याम्।
सहस्रसंहितांतांदुर्गांजातवेदसेसुनवामनवामसोमम्मम्॥५
शान्त्यर्थंतद्द्विजातीनाऋषिभिःसोमपाश्रिताःताः
।
ऋक्वेदेेदेत्वंवंसंमूत्पनापनारात्रीयतोनिदहाति
वेदः॥६
येत्वांवांदेवि
प्रपत्यन्तिब्राह्मणाणाहव्यवाहनीम्यवाहनीम्।
अवित्यायाबहुवित्यायावासनःपर्षदतिदुर्गाणि
विश्वा॥७
येअक्निवर्णांशुभांभांसौम्यांयांकीर्तयिष्यन्तियेद्विजाः।जाः।
ताम्स्तारयतिदुर्गाणि
नावेवसिन्धुंधुंदुरितात्यग्निः॥८
दुर्गेषुषुविषमेषमेघोरेरेसङ्ग्रामेामेरिपुसङ्कटेटे
।
अग्निचोरनिपातेषुपातेषुदुष्ठग्रहनिवारिणि
दुष्टग्रहनिवारिण्योन्नमःमः॥९
दुर्गेषुषुविष्मेषुेषुत्वंवंसङ्ग्रामेषुामेषुवनेषुच
।
मोहयित्वावा’प्रपत्यम्न्तेतेतेषांमेअभयंकुरु
।
तेषांमेअभयंकुरुवोन्नमःमः॥१०
केशिनीं
नींसर्वभूतानांभूतानांपञ्चमीतिचनामच।
सामांसमानिशाशादेवीसर्वतःतःपरि
रक्षतु।
सर्वतःतःपरि
रक्षत्वोन्नमःमः॥११
तामग्निवर्णांतपसाज्वलम्तींतींवैरोचनींचनींकर्मफलेषुफलेषुजुष्टाम्ाम्।
दुर्गांदेवींशरणमहंप्रपद्येसुतरसि
तरसेनमः।
सुतरसि
तरसेनमः॥१२
दुर्गादुर्गेषुषुस्थानेषुथानेषुशंनोदेवीरभिष्टये
ये।
यइमंदुर्गास्तवंतवंपुण्यंयंरात्रौरात्रौसदापठेत्॥१३
रात्रिःकुशिकसोभरो
रात्रिर्वाभारद्वाजीाजीरात्रिस्तवोगायत्रीी।
रातरीसूक्तंंजपेन्नित्यंयंतत्कालमुपपद्यतेते॥१४
उलूकयातुंशीशीलूकयातुंजहि
श्वयातुमुतमुतकोकयातुम्म्।
सुपर्णयातुमुतमुतगृध्रयातुंदृषदेवषदेवप्रमृणमृणरक्षइन्द्र॥१५
रात्रिसूक्तम्म्
पिशङ्गभृषटिमम्भृणंृणंपिशाचिमिन्द्रसंमृण।
सर्वंरक्षोनिबर्हय
॥१६
हिमस्य
त्वावाजरायुणाशालेपरि
व्ययामसि।
(उतह्रदोहिनोधियोग्निर्ददातुभेषजम्) ॥१७
शीशीतह्रदो
हिनोधियोग्निर्ददातुभेषजम्।
अन्तिकामग्निमजनयमजनयदूर्वादःदःशीशीलागमत्॥१८
अजातपुत्रपक्षाया
ायाहृदयंदयंममदूयते।
विपुलंपुलंवनंबह्वाकाशंाकाशंचरजातवेदःकामाय॥१९
मांचरक्षपुत्रांश्चशरणमभूत्तव।
पिङ्गाक्षलोहितग्रीवीवकृष्णवर्णनमोऽस्तु
ते॥२०
अस्मान्निबर्हरस्येनांयेनांसागरस्योर्मयो
यथा।
इन्द्रःक्षत्रं
ददातुवरूणमभिषिञ्चतु॥२१
शत्रवोनिधनंधनंयान्तुजयत्वंवंब्रह्मतेजसातेजसा॥२२
कपिलजटींंसर्वभक्षंचाग्निंप्रत्यक्षदैवतम्॥२३
वरुणंणंचवशाम्यग्रेममपुत्रांश्चरक्षतु
(ममपुत्रांश्चरक्षत्वोन्नमःमः) ॥२४
साग्रंवर्षशतंशतंजीवपिब
खादचमोददच॥२५
दु:खितांश्चद्विजांश्चैवैवप्रजांजांचपशुपालय॥२६
यावदादित्यस्तपति
यावद्भ्राजतिचन्द्रमाःमाः।
यावद्वायुःायुःप्लवायतितावज्जीवीवजयाजय॥२७
येनकेनप्रकारेणकारेणकोहिनामनुजीवति
।
परेषामुपकारार्थं
यज्जीवतिसजीवति
।
एतांवैश्वानरींसर्वदेवान्नमोऽस्तुते॥२८
नचोरभयंरभयंनचसर्पभयंभयंनचव्याघ्रभयंभयंनचमृत्युभयम्युभयम्।
यस्यापमृत्युर्नचमृत्युःयुःसर्वंलभतेसर्वंजयते॥२९
ॐशान्तिःःशान्तिःःशान्तिःः॥
॥इति
परिशिष्टम्म्॥
इति
रात्रिसूक्तम्म्।
रात्रिसूक्तम्म्