ബ്രഹ്മാ നസ്പതി സൂക്തം
Brahma Naspati Suktam
Brahma Naspati Suktam
Viewing in മലയാളം · മലയാളം script
മലയാളം script translation coming soon. Showing Devanagari original — use the Transliteration tab to read in Roman script.
ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् ऋग्वेदान्तर्गतम्तम् सस्वरवर (ऋषिःः- गृत्समदःसमदः(भार्गवःवःशौनकःनकः) ॥देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥छन्दःदः- जगती॥ स्वरःवरः- निषादःषादः॥) ग॒णानां॑त्वावाग॒णप॑तिंहवामहेक॒विंक॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम्तमम्। ज्येये॒ष्ठ॒राजं॒ब्रह्म॑णांब्रह्मणस्पतपत॒आनः॑शृ॒ण्वन्नू॒तिभिः॑सीद॒साद॑नम्॥२.०२३.०१॥ ऋषिःः- मेधातिथिः ःकाण्वःवः॥ देवता- १- ३ब्रह्मणस्पतिः; ४ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्चसोमश्च; ५ब्रह्मणस्पतिसोमेन्द्रदक्षिणाःणाः; ॥ छन्दःदः- १विराड्गायत्री; २गायत्रीी; ३पिपीलिकामध्यानिचृद्चृद्-गायत्रीी; ४निचृद्गायत्री ; ५ पादनिचृद्गायत्री॥ स्वरःवरः-षड्जःः॥ सो॒मानं॒स्वरवर॑णंकृणु॒हिब्र॑ह्मणस्पतेपते। क॒क्षीवीव॑न्तंतं॒यऔ॑शि॒जः॥१.०१८.०१॥१ योरे॒वान्योअ॑मीव॒हाव॑सु॒वित्पुपु॑ष्टि॒वर्ध॑नः। सनः॑सिषक्तुु॒यस्तु॒रः॥१.०१८.०२॥२ मानः॒शंसो॒अर॑रुषोधू॒र्तिःप्रण॒ङ्मर्त्य॑स्य । रक्षा॑णोब्रह्मणस्पतेपते॥१.०१८.०३॥३ सघा॑वी॒रोनरि॑ष्यति॒यमिन्द्रो॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑। सोमो॑हि॒नोति॒मर्त्य॑म्॥१.०१८.०४॥४ त्वंवंतंब्र॑ह्मणस्पतेपते॒सोमम॒इन्द्र॑श्च॒मर्त्य॑म्। ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् दक्षि॑णापा॒त्वंहवंह॑सः॥१.०१८.०५॥५ ऋषिःः-कण्वोघौरः॥रः॥ देवता- बृहस्पतिः ः॥ छन्दःदः- १, २, ८निचृदुपरिष्टाद्ाद्बृहती; ३, ७आर्चीत्रिष्टुप्ुप्; ४, ६सतःपङ्क्तिर्निचृत्पङ्क्तिःः; ५ पथ्याबृहतीयाबृहती॥ स्वरःवरः- १, २, ५, ८, मध्यमःयमः; ३, ७धैवतः; ४, ६पञ्चमः॥मः॥ उत्ति॑ष्ठब्रह्मणस्पतेपतेदेव॒यन्त॑स्त्वेमहेवेमहे। उप॒प्रय॑न्तुम॒रुतःतः॑सु॒दान॑व॒इन्द्र॑प्रा॒शूर्भ॑वा॒सचा॑॥१.०४०.०१॥६ त्वामिद्धिस॑हसस्पुत्र॒मर्त्य॑उपब्रू॒तेधने॑हि॒ते। सु॒वीर्यं॑मरुत॒आस्वश्व्यं॒दधी॑त॒योव॑आचच॒के॥१.०४०.०२॥७ प्रैतु॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॒प्रदे॒व्येये॑तुसू॒नृता॑। अच्छाछा॑वी॒रंनर्यं॑प॒ङ्क्तिरारा॑धसंदे॒वाय॒ज्ञंन॑यन्तुनः॥१.०४०.०३॥८ योवा॒घते॒ददा॑तिसू॒नरं॒वसु॒सध॑त्ते॒अक्षि॑ति॒श्रवःवः॑। तस्मा॒इळां॑सु॒वीरा॒माय॑जामहेसु॒प्रतूतू॑र्तिमनेमने॒हस॑म्॥१.०४०.०४॥९ प्रनू॒नंब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मन्त्रं॑वदत्युयु॒क्थ्य॑म्। यस्मि॒न्निन्द्रो॒वरु॑णोमि॒त्रोअ॑र्य॒मादे॒वाओकांकां॑सिचक्रि॒रे॥१.०४०.०५॥१० तमिद्वो॑चेमावि॒दथे॑षुश॒म्भुवंुवं॒मन्त्रं॑देवाअने॒हस॑म्। इ॒मांच॒वाचं॑प्रति॒हर्य॑थानरो॒विश्वेद्वा॒मावो॑अश्नवत्वत्॥१.०४०.०६॥११ कोदे॑व॒यन्त॑मश्नव॒ज्जनंनं॒कोवृ॒क्तब॑र्हिषम्षम्। प्रप्र॑दा॒श्वान्प॒स्त्याया॑भिरस्थितान्त॒र्वाव॒त्क्षयंयं॑दधे॥१.०४०.०७॥१२ उप॑क्ष॒त्रंपृ॑ञ्ची॒तहन्ति॒राज॑भिर्भ॒येचि॑त्सुक्षि॒तिंद॑धे। नास्यय॑व॒र्तानत॑रु॒ताम॑हाध॒नेनार्भे॑अस्तिव॒ज्रिणःणः॑॥१.०४०.०८॥१३ ऋषिःः- गृत्समदःसमदः॥ देवता- १, ५, ९, ११, १७, १९ब्रह्मणस्पतिः; २-४, ६-८, १०, १२-१६, १८बृहस्पतिः॥ ः॥ छन्दः–१दः–१, ४, ५, १०-१२जगती; २, ७-९, १३, १४विराड्जगतीगती; ३, ६, १६, १८निचृज्जगतीगती; १५, १७भुरिक्त्रिष्टुप्ुप्; १९निचृत्त्रिष्टुप्॥ुप्॥स्वरःवरः-१-१४, १६, १८ निषादःषादः; १५, १७, १९धैवतः॥ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् ग॒णानां॑त्वावाग॒णप॑तिंहवामहेक॒विंक॑वी॒नामु॑प॒मश्र॑वस्तमम्तमम्। ज्येये॒ष्ठ॒राजं॒ब्रह्म॑णांब्रह्मणस्पतपत॒आनः॑शृ॒ण्वन्नू॒तिभिः॑सीद॒साद॑नम्॥२.०२३.०१॥१४ दे॒वाश्चि॑त्तेअसुर्य॒प्रचेचे॑तसो॒बृह॑स्पतेपतेय॒ज्ञियंयं॑भा॒गमा॑नशुः। उ॒स्राइ॑व॒सूर्यो॒ज्योति॑षाम॒होविश्वे॑षा॒मिज्ज॑नि॒ताब्रह्म॑णामसि ॥२.०२३.०२॥१५ आवि॒बाध्याया॑परि॒राप॒स्तमांतमां॑सिच॒ज्योति॑ष्मन्तंतं॒रथ॑मृ॒तस्य॑तिष्ठसि। बृह॑स्पतेपतेभी॒मम॑मित्र॒दम्भ॑नंरक्षो॒हणं॑गोत्र॒भिदंदं॑स्व॒र्विद॑म्॥२.०२३.०३॥१६ सु॒नी॒तिभि॑र्नयसि॒त्रायाय॑से॒जनं॒यस्तुभ्यंयं॒दाशा॒न्नतमंहो॑अश्नवत्वत्। ब्र॒ह्म॒द्विष॒स्तपतप॑नोमन्युयु॒मीर॑सि॒बृह॑स्पतेपते॒महि॒तत्ते॑महित्व॒नम्॥२.०२३.०४॥१७ नतमंहो॒नदु॑रि॒तंकुत॑श्च॒ननारा॑तयस्तितिरु॒र्नद्व॑या॒विनःनः॑। विश्वा॒इद॑स्माद्ध्व॒रसो॒विबा॑धसे॒यंसु॑गो॒पारक्ष॑सिब्रह्मणस्पतेपते॥२.०२३.०५॥१८ त्वंवंनो॑गो॒पाःप॑थि॒कृद्वि॑चक्ष॒णस्तवतव॑व्र॒ताय॑म॒तिभि॑र्जरामहेरामहे। बृह॑स्पतेपते॒योनो॑अ॒भिह्वरो॑द॒धेस्वावातंम॑र्मर्तुदु॒च्छुनाना॒हर॑स्वतीवती॥२.०२३.०६॥१९ उ॒तवा॒योनो॑म॒र्चयाया॒दना॑गसोऽरातीऽराती॒वामर्तः॑सानु॒कोवृकः॑। बृह॑स्पतेपते॒अप॒तंव॑र्तयायाप॒थःसु॒गंनो॑अ॒स्यैयैदे॒ववी॑तयेकृधि ॥२.०२३.०७॥२० त्रा॒तारं॑त्वावात॒नूनां॑हवाम॒हेऽव॑स्पर्तरधिव॒क्तारार॑मस्म॒युम्। बृह॑स्पतेपतेदेव॒निदो॒निब॑र्हय॒मादु॒रेवा॒उत्त॑रंसु॒म्नमुन्न॑शन्॥२.०२३.०८॥२१ त्वयावया॑व॒यंसु॒वृधा॑ब्रह्मणस्पतेपतेस्पापा॒र्हावसु॑मनु॒ष्यायाद॑दीमहि । यानो॑दू॒रेत॒ळितो॒याअरा॑तयो॒ऽभि सन्ति॑ज॒म्भयाया॒ताअ॑न॒प्नसःसः॑॥२.०२३.०९॥२२ त्वयावया॑व॒यमु॑त्त॒मंधी॑महे॒वयो॒बृह॑स्पतेपते॒पप्रि॑णा॒सस्नि॑नायु॒जा। मानो॑दुः॒शंसो॑अभिदि॒प्सुरी॑शत॒प्रसु॒शंसा॑म॒तिभि॑स्तारिषीमहि॥२.०२३.१०॥२३ अ॒ना॒नु॒दोवृ॑ष॒भोजग्मि॑राह॒वंनिष्ट॑प्ता॒शत्रुंुं॒पृत॑नासुसास॒हिः। असि॑स॒त्य ऋ॑ण॒याब्र॑ह्मणस्पतपतउ॒ग्रस्य॑चिद्दमि॒तावी॑ळुह॒र्षिणःणः॑॥२.०२३.११॥२४ अदे॑वेन॒मन॑सा॒योरि॑ष॒ण्यति॑शा॒सामु॒ग्रोमन्य॑मानो॒जिघांघां॑सति । बृह॑स्पतेपते॒माप्रण॒क्तस्य॑नोव॒धोनिक॑र्मम॒न्युंयुंदु॒रेव॑स्य॒शर्ध॑तः॥२.०२३.१२॥२५ भरे॑षु॒हव्यो॒नम॑सोपप॒सद्यो॒गन्ताता॒वाजे॑षु॒सनि॑ता॒धनं॑धनम्। विश्वा॒इद॒र्योअ॑भिदि॒प्स्वो॒३॒॑मृधो॒बृह॒स्पति॒र्विव॑वर्हा॒रथा॑ँइव॥२.०२३.१३॥२६ तेजि ॑ष्ठयायातप॒नीर॒क्षस॑स्तपतप॒येत्वावा॑नि॒देद॑धि॒रेदृ॒ष्टवीवी॑र्यम्म्। ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् आ॒विस्तत्कृकृ॑ष्व॒यदस॑त्तउ॒क्थ्यं१यं१॒॑बृह॑स्पतेपते॒विप॑रि॒रापो॑अर्दय ॥२.०२३.१४॥२७ बृह॑स्पतेपते॒अति॒यद॒र्योअर्हा॑द्द्यु॒मद्वि॒भाति॒क्रतु॑म॒ज्जनेने॑षु। यद्दी॒दय॒च्छवछव॑सऋतप्रजातजात॒तद॒स्मासु॒द्रवि॑णंधेहि चि॒त्रम्म्॥२.०२३.१५॥२८ मानः॑स्तेते॒नेभ्यो॒येअ॒भिद्रु॒हस्प॒देनि॑रा॒मिणो॑रि॒पवोऽन्नेे॑षुजागृ॒धुः। आदे॒वाना॒मोहह॑ते॒विव्रयो॑हृ॒दिबृह॑स्पतेपते॒नप॒रःसाम्नो॑विदुःदुः॥२.०२३.१६॥२९ विश्वे॑भ्यो॒हित्वावा॒भुव॑नेभ्यय॒स्परि॒त्वष्टाजाज॑न॒त्साम्नः॑साम्नःक॒विः। सऋ॑ण॒चिदृ॑ण॒याब्रह्म॑ण॒स्पति॑र्द्रु॒होह॒न्ताताम॒हऋ॒तस्य॑ध॒र्तरि॑॥२.०२३.१७॥३० तव॑श्रि॒येव्य॑जिहीतहीत॒पर्व॑तो॒गवां॑गो॒त्रमुमु॒दसृ॑जो॒यद॑ङ्गिरःरः। इन्द्रे॑णयु॒जातम॑सा॒परी॑वृतं॒बृह॑स्पतेपते॒निर॒पामौ॑ब्जोअर्ण॒वम्॥२.०२३.१८॥३१ ब्रह्म॑णस्पतेपते॒त्वमवम॒स्य य॒न्तातासू॒क्तस्य॑बोधि॒तन॑यंचजिन्व । विश्वं॒तद्भ॒द्रंयदव॑न्तिदे॒वाबृ॒हद्व॑देमवि॒दथे॑सु॒वीराः॑॥२.०२३.१९॥३२ ऋषिःः- गृत्समदःसमदः॥ देवता- १- ११, १३- १६ब्रह्मणस्पतिः; १२ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्च॥ छन्दःदः- १,७, ९, ११निचृज्जगतीगती; २, ३त्रिष्टुप्ुप्४, ५स्वराट्त्रिष्टुप्ुप्; ६, ८, १४जगती; १० स्वराड्वराड्जगती; १२, १६निचृत्त्रिष्टुप्ुप्; १३भुरिग्जगतीजगती; १५भुरिक्त्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- १, ६- ११, १३, १४निषादःषादः; २-५, १२, १५, १६धैवतः॥ सेमाम॑विड्ढि॒प्रभृभृ॑तिं॒यईशि॑षे॒ऽयावि॑धेम॒नव॑याम॒हागि॒रा। यथा॑नोमी॒ढ्वान्स्तवतव॑ते॒सखा॒तव॒बृह॑स्पतेपते॒सीष॑धः॒सोततनो॑म॒तिम्म्॥२.०२४.०१॥३३ योनन्त्वावा॒न्यनयन॑म॒न्न्योज॑सो॒ताद॑र्दर्म॒न्युनायुना॒शम्ब॑राणि ॒वि। प्राच्याया॑वय॒दच्युयु॑ता॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॒राचावि॑श॒द्वसु॑मन्तंतं॒विपर्व॑तम्॥२.०२४.०२॥३४ तद्दे॒वानां॑दे॒वत॑माय॒कर्त्व॒मश्र॑थ्नन्दृ॒ळ्हाव्र॑दन्त वीळि ॒ता। उद्गाआ॑ज॒दभि॑न॒द्ब्रह्म॑णाव॒लमगू॑ह॒त्तमो॒व्य॑चक्षय॒त्स्वःवः॑॥२.०२४.०३॥३५ अश्मामा॑स्यमवयमव॒तंब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्मधुधु॑धारम॒भियमोजज॒सातृ॑णत्। तमे॒वविश्वे॑पपिरेरेस्व॒र्दृशो॑ब॒हुसा॒कंसि॑सिचुचु॒रुत्स॑मु॒द्रिण॑म्॥२.०२४.०४॥३६ सना॒ताकाचि॒द्भुवुव॑ना॒भवी॑त्वावामा॒द्भिःश॒रद्भि॒र्दुरो॑वरन्ततवः। अय॑तन्ताताचरतोअ॒न्यदयद॑न्य॒दिद्याच॒कार॑व॒युना॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२४.०५॥३७ अ॒भि॒नक्ष॑न्तोअ॒भियेतमा॑न॒शुर्नि॒धिंप॑णी॒नांप॑र॒मंगुहा॑हि॒तम्। ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् तेवि॒द्वांसःांसः॑प्रति॒चक्ष्यानृयानृ॑ता॒पुन॒र्यत॑उ॒आयय॒न्तदुदी॑युरा॒विश॑म्॥२.०२४.०६॥३८ ऋ॒तावा॑नःप्रति॒चक्ष्यानृयानृ॑ता॒पुन॒रात॒आत॑स्थुःथुःक॒वयो॑म॒हस्प॒थः। तेबा॒हुभ्यांयां॑धमि॒तम॒ग्निमश्म॑नि॒नकिः ः॒षोअ॒स्त्यरयर॑णोज॒हुर्हितम्॥२.०२४.०७॥३९ ऋ॒तज्येये॑नक्षि॒प्रेणेण॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॒र्यत्र॒वष्टि॒प्रतद॑श्नोति॒धन्व॑ना। तस्य॑सा॒ध्वीरिष॑वो॒याभि॒रस्य॑तिनृ॒चक्ष॑सोदृ॒शये॒कर्ण॑योनयःनयः॥२.०२४.०८॥४० ससं॑न॒यःसवि॑न॒यःपु॒रोहि॑तः॒ससुष्टुु॑तः॒सयु॒धिब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑। चा॒क्ष्मोयद्वाजंाजं॒भर॑तेम॒तीधनादित्सूर्य॑स्तपतितप्य॒तुर्वृथाथा॑॥२.०२४.०९॥४१ वि॒भुप्र॒भुप्र॑थ॒मंमे॒हना॑वतो॒बृह॒स्पतेःपतेः॑सुवि॒दत्रा॑णि॒राध्याया॑। इ॒मासा॒तानि॑वे॒न्यस्य॑वा॒जिनो॒येन॒जना॑उ॒भये॑भुञ्ज॒तेविशःशः॑॥२.०२४.१०॥४२ योऽवऽव॑रेवृ॒जने॑वि॒श्वथाथा॑वि॒भुर्म॒हामु॑र॒ण्वःवःशव॑साव॒वक्षि॑थ। सदे॒वोदे॒वान्प्रति॑पप्रथेथेपृ॒थुविश्वेदुेदु॒ताप॑रि॒भूर्ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२४.११॥४३ विश्वं॑स॒त्यंयंम॑घवानायु॒वोरिदापदाप॑श्च॒नप्रमि॑नन्तिव्र॒तंवा॑म्। अच्छेछे॑न्द्राब्रह्मणस्पतीपतीह॒विर्नोऽन्नं॒युजे॑ववा॒जिनाना॑जिगातम्गातम्॥२.०२४.१२॥४४ उ॒ताशि ॑ष्ठा॒अनु॑शृण्वन्ति॒वह्न॑यःस॒भेयो॒विप्रो॑भरतेम॒तीधना॑। वी॒ळु॒द्वेषाेषा॒अनु॒वश॑ऋ॒णमा॑द॒दिःसह॑वा॒जीस॑मि॒थेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२४.१३॥४५ ब्रह्म॑ण॒स्पतेपते॑रभवद्यथावथाव॒शंस॒त्योम॒न्युर्महि॒कर्मा॑करिष्य॒तः। योगाउ॒दाज॒त्स दि॒वेविचा॑भजन्म॒हीव॑री॒तिःशव॑सासर॒त्पृथपृथ॑क्॥२.०२४.१४॥४६ ब्रह्म॑णस्पतेपतेसु॒यम॑स्य वि॒श्वहाहा॑रा॒यःस्याया॑मर॒थ्यो॒३॒॑वय॑स्वतःवतः। वी॒रेषु॑वी॒राँउप॑पृङ्धिन॒स्त्वंवंयदीशाशा॑नो॒ब्रह्म॑णा॒वेषि॑मे॒हव॑म्॥२.०२४.१५॥४७ ब्रह्म॑णस्पतेपते॒त्वमवम॒स्य य॒न्तातासू॒क्तस्य॑बोधि॒तन॑यंचजिन्व । विश्वं॒तद्भ॒द्रंयदव॑न्तिदे॒वाबृ॒हद्व॑देमवि॒दथे॑सु॒वीराः॑॥२.०२४.१६॥४८ ऋषिःः-गृत्समदः॥समदः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- १, २जगती; ३निचृज्जगतीगती; ४, ५विराड्जगतीगती॥ स्वरःवरः- निषादःषादः॥ इन्धाधा॑नोअ॒ग्निंव॑नवद्वनुष्य॒तःकृ॒तब्र॑ह्माशूशुवद्राा॒तह॑व्य॒इत्। जा॒तेन॑जा॒तमति॒सप्रस॑र्सृतेते॒यंयं॒युजं॑कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२५.०१॥४९ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् वी॒रेभि ॑र्वी॒रान्वव॑नवद्वनुष्य॒तोगोभीभी॑र॒यिंप॑प्रथ॒द्बोध॑ति॒त्मनाना॑। तो॒कंच॒तस्य॒तन॑यंचवर्धतेते॒यंयं॒युजं॑कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२५.०२॥५० सिन्धुधु॒र्नक्षोदःदः॒शिमीमी॑वाँऋघाय॒तोवृषे॑व॒वध्री॑ँरँर॒भिव॒ष्ट्योज॑सा। अ॒ग्नेरि॑व॒प्रसि॑ति॒र्नाह॒वर्त॑वे॒यंयं॒युजं॑कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२५.०३॥५१ तस्मा॑अर्षन्तिदि॒व्यायाअ॑स॒श्चतःतः॒ससत्व॑भिःप्रथ॒मोगोषुषु॑गच्छति। अनि॑भृष्टतविषिर्ह॒न्त्योज॑सा॒यंयं॒युजं॑कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२५.०४॥५२ तस्मा॒इद्विश्वे॑धुनयन्तत॒सिन्ध॒वोऽच्छि॑द्रा॒शर्म॑दधिरेरेपु॒रूणि॑। दे॒वानां॑सु॒म्नेसु॒भगः॒सए॑धते॒यंयं॒युजं॑कृणु॒तेब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑॥२.०२५.०५॥५३ ऋषिःः-गृत्समदः॥समदः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- १, ३जगती; २, ४निचृज्जगतीगती॥ स्वरवर:- निषादःषादः॥ ऋ॒जुरिच्छंसो॑वनवद्वनुष्य॒तोदे॑व॒यन्निददेददे॑वयन्तमतम॒भ्य॑सत्। सु॒प्रा॒वीरिद्व॑नवत्पृपृ॒त्सुदु॒ष्टरंरं॒यज्वेदयवेदय॑ज्यो॒र्विभ॑जाति॒भोजज॑नम्॥२.०२६.०१॥५४ यज॑स्व वीर॒प्रवि॑हिमनाय॒तोभ॒द्रंमनः॑कृणुष्वववृत्र॒तूर्ये॑। ह॒विष्कृकृ॑णुष्ववसु॒भगो॒यथास॑सि॒ब्रह्म॑ण॒स्पतेपते॒रव॒आवृ॑णीमहे॥२.०२६.०२॥५५ सइज्जनेने॑न॒सवि॒शासजन्म॑ना॒सपु॒त्रैर्वाजंजं॑भरते॒धना॒नृभिः ः॑। दे॒वानां॒यःपि॒तर॑मा॒विवावा॑सति श्र॒द्धामाम॑नाह॒विषाषा॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॑म्॥२.०२६.०३॥५६ योअ॑स्मैह॒व्यैर्घृ॒तव॑द्भि॒रवि॑ध॒त्प्रतंप्रा॒चान॑यति॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिः॑। उ॒रु॒ष्यतीयती॒मंह॑सो॒रक्ष॑तीरि॒षोंं॒३॒॑ऽहोश्चि॑दस्माउरु॒चक्रि॒रद्भुु॑तः॥२.०२६.०४॥५७ ऋषिःः- वसिष्ठः॥ः॥ देवता- इन्द्राब्रह्मणस्पती॥पती॥ छन्दःदः- निचृत्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- धैवतः॥ तमु॒ज्येष्ठं॒नम॑साह॒विर्भिः॑सु॒शेवं॒ब्रह्म॑ण॒स्पतिं॑गृणीषे। इन्द्रं॒श्लोको॒महि॒दैव्यःयः॑सिषक्तुु॒योब्रह्म॑णोदे॒वकृ॑तस्य॒राजा॑॥७.०९७.०३॥५८ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् इ॒यंवां॑ब्रह्मणस्पतेपतेसुवृवृ॒क्तिर्ब्रह्मेन्द्रा॑यव॒ज्रिणेणे॑अकारि । अ॒वि॒ष्टंधियो॑जिगृगृ॒तंपुरं॑धीर्जज॒स्तमतम॒र्योव॒नुषा॒मरा॑तीः॥७.०९७.०९॥५९ ऋषि:- शिरिम्बिठोभारद्वाजःाजः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- २निचृदनुष्टुप्ुप्३अनुष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ च॒त्तोइ॒तश्च॒त्तामुतःामुतः॒सर्वा॑भ्रू॒णान्याया॒रुषीषी॑। अ॒रा॒य्यंयं॑ब्रह्मणस्पतेपते॒तीक्ष्ण॑शृङ्गोदृ॒षन्नि॑हि॥१०.१५५.०२॥६० अ॒दोयद्दारु॒प्लव॑ते॒सिन्धोः॑पा॒रेअ॑पूरु॒षम्। तदार॑भस्व दुर्हणो॒तेन॑गच्छ परस्तत॒रम्॥१०.१५५.०३॥६१ खिल मन्त्रः अग्नि॒र्येन॑वि॒राज॑तिसू॒र्यो॑येनवि॒राज॑ति। वि॒राज्येये॑नविरारा॒जति तेना॒स्मान्ान्ब्रह्म॑णस्पतेपतेवि॒रा॑जसमिधंधं॒कु॑रु॥१०.१२८.१२॥६२ ऋषिःः-पायुर्भारद्वाजःाजः॥ देवता- युद्धभूमिर्ब्रह्मणस्पतिरदितिश्च॥ छन्दः–पङ्क्तिः॥ः॥ स्वरःवरः- पञ्चमःमः॥ यत्र॑बा॒णाःस॒म्पतपत॑न्तिकुमा॒रावि॑शि॒खाइ॑व। तत्रा॑नो॒ब्रह्म॑ण॒स्पति॒रदि॑तिः॒शर्म॑यच्छतुवि॒श्वाहाहा॒शर्म॑यच्छतु॥६.०७५.१७॥६३ ऋषिःः-प्रचेताः॥चेताः॥ देवता- दुःस्वप्नघ्नम्म्॥ छन्दःदः- विराडनुष्टुप्ुप् ॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ यदि॑न्द्रब्रह्मणस्पतेऽभिद्रो॒हंचरा॑मसि । ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् प्रचेचे॑तानआङ्गिरर॒सोद्वि॑ष॒तांपा॒त्वंहवंह॑सः॥१०.१६४.०४॥६४ ऋषिःः- नभःप्रभेदनोवैरूपः पः॥ देवता- इन्द्रः॥ छन्दःदः- निचृत्त्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- धैवतः॥ निषुसी॑दगणपतेग॒णेषु॒त्वामावामा॑हु॒र्विप्र॑तमंकवी॒नाम्। नऋ॒तेत्वत्क्रि॑यते॒किंंच॒नारेम॒हाम॒र्कंम॑घवञ्चि॒त्रम॑र्च॥१०.११२.०९॥६५ ऋषिःः- बन्ध्वादयोगौपायनाःपायनाः॥ देवता- हस्तःतः॥ छन्दःदः- निचृदनुष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ अ॒यंमे॒हस्तो॒भग॑वान॒यंमे॒भग॑वत्तरःरः। अ॒यंमे॑वि॒श्वभेभे॑षजो॒ऽयंशि॒वाभि॑मर्शनःनः॥१०.०६०.१२॥६६ ऋषिः–कुसीदीकाण्वः॥वः॥ देवता-इन्द्रः॥ः॥ छन्दःदः- १, ५, ८गायत्रीी; २, ३, ६, ७निचृद्गायत्री; ४, ९विराड्गायत्री॥ स्वरःवरः–षड्जः॥ः॥ आतून॑इन्द्रक्षु॒मन्तंतं॑चि॒त्रंग्रा॒भंसंगृ॑भाय। म॒हा॒ह॒स्तीतीदक्षि॑णेन॥८.०८१.०१॥ वि॒द्माहित्वावा॑तुविकूकू॒र्मिंतु॒विदेदे॑ष्णंणंतु॒वीम॑घम्। तु॒वि॒मा॒त्रमवो॑भिः॥८.०८१.०२॥ न॒हित्वावा॑शूरदे॒वानमर्ता॑सो॒दित्स॑न्तम्तम्। भी॒मंनगांवा॒रय॑न्तेते॥८.०८१.०३॥ एतो॒न्विन्द्रं॒स्तवातवा॒मेशा॑नं॒वस्वःवः॑स्व॒राज॑म्। नराध॑सामर्धिषन्नः॥८.०८१.०४॥ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् प्रस्तो॑ष॒दुप॑गासिष ष॒च्छ्रवव॒त्सामसाम॑गी॒यमा॑नम्। अ॒भिराध॑साजुगुरत्॥८.०८१.०५॥ आनो॑भर॒दक्षि॑णेना॒भिस॒व्येनयेन॒प्रमृ॑श। इन्द्र॒मानो॒वसो॒र्निर्भा॑क्॥८.०८१.०६॥ उप॑क्रम॒स्वावाभ॑रधृष॒ताधृ॑ष्णो॒जना॑नाम्। अदा॑शूष्टरस्य॒वेदः॑॥८.०८१.०७॥ इन्द्र॒यउ॒नुते॒अस्ति॒वाजो॒विप्रे॑भिः॒सनि॑त्वःवः। अ॒स्माभिः॒सुतंस॑नुहि ॥८.०८१.०८॥ स॒द्यो॒जुव॑स्तेते॒वाजा॑अ॒स्मभ्यंयं॑वि॒श्वश्च॑न्द्राःाः। वशै॑श्चम॒क्षूज॑रन्तेते॥८.०८१.०९॥ ॥ॐशान्तिःः॒शान्तिःः॒शान्तिःः॑॥ इति ब्रह्मणस्पतिसूक्तंंसम्पूर्णम्म्॥ निःस्वरवर (ऋषिःः- गृत्समदः॥समदः॥देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥छन्दःदः- जगती॥ स्वरःवरः- निषादःषादः॥) गणानांत्वावागणपतिं ंहवामहेकविंंकवीनामुपमश्रवस्तमम् तमम्। ज्येष्ठराजंराजंब्रह्मणांणांब्रह्मणस्पतपतआनःशृण्वन्नूतिभिःसीदसादनम्॥२.०२३.०१॥ ऋषिःः- मेधातिथिः ःकाण्वःवः॥ देवता- १- ३ब्रह्मणस्पतिः; ४ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्चसोमश्च; ५ब्रह्मणस्पतिसोमेन्द्रदक्षिणाःणाः; ॥ छन्दःदः- १विराड्गायत्री; २गायत्रीी; ३पिपीलिकामध्यानिचृद्चृद्-गायत्रीी; ४निचृद्गायत्री ; ५ पादनिचृद्गायत्री॥ स्वरःवरः-षड्जःः॥ सोमानंमानंस्वरणंवरणंकृणुहि ब्रह्मणस्पतेपते। कक्षीवन्तंतंयऔशिजः जः॥१.०१८.०१॥१ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् योरेवान्यो अमीवहावसुवित्पुष्टिवर्धनःनः। सनःसिषक्तुुयस्तुरःरः॥१.०१८.०२॥२ मानःशंसोअररुषोधूर्तिःप्रणङ्मर्त्यस्य । रक्षाणोब्रह्मणस्पतेपते॥१.०१८.०३॥३ सघावीरोनरिष्यतियमिन्द्रोब्रह्मणस्पतिः। सोमो हिनोति मर्त्यम्म्॥१.०१८.०४॥४ त्वंवंतंब्रह्मणस्पतेपतेसोममइन्द्रश्चमर्त्यम्म्। दक्षिणाणापात्वंहसःवंहसः॥१.०१८.०५॥५ ऋषिःः-कण्वोघौरः॥रः॥ देवता- बृहस्पतिः ः॥ छन्दःदः- १, २, ८निचृदुपरिष्टाद्ाद्बृहती; ३, ७आर्चीत्रिष्टुप्ुप्; ४, ६सतःपङ्क्तिर्निचृत्पङ्क्तिःः; ५ पथ्याबृहतीयाबृहती॥ स्वरःवरः- १, २, ५, ८, मध्यमःयमः; ३, ७धैवतः; ४, ६पञ्चमः॥मः॥ उत्तिष्ठब्रह्मणस्पतेपतेदेवयन्तस्त्वेमहेवेमहे। उपप्रयन्तुमरुतःतःसुदानवदानवइन्द्रप्राशूर्भवावासचा॥१.०४०.०१॥६ त्वामिद्धिसहसस्पुत्रमर्त्यउपब्रूतेूतेधनेहितेते। सुवीर्यंमरुत आस्वश्व्यंदधीतयोवआचकेचके॥१.०४०.०२॥७ प्रैतुब्रह्मणस्पतिःप्रदेव्येतुसूनृता। अच्छाछावीरंनर्यंपङ्क्तिराधसंराधसंदेवायज्ञंनयन्तुनः॥१.०४०.०३॥८ योवाघतेददाति सूनरंवसुसधत्तेअक्षितिश्रवःवः। तस्माइळांसुवीरामावीरामायजामहेसुप्रतूर्तिमनेहसम्मनेहसम्॥१.०४०.०४॥९ प्रनूनंब्रह्मणस्पतिर्मन्त्रंवदत्युक्थ्यम्यम्। यस्मिन्निन्द्रोवरुणोमित्रोअर्यमामादेवाओकांसि चक्रिरेरे॥१.०४०.०५॥१० तमिद्वोचेमाचेमाविदथेषुदथेषुशम्भुवंुवंमन्त्रंदेवाअनेहसम्। इमांचवाचंप्रतिहर्यथाथानरोविश्वेद्वामामावोअश्नवत्वत्॥१.०४०.०६॥११ कोदेवयन्तमश्नवज्जनंनंकोवृक्तबर्हिषम्षम्। प्रप्रदाश्वान्पस्त्याभिरस्थितान्तर्वावत्क्षयंयंदधे॥१.०४०.०७॥१२ उपक्षत्रंपृञ्चीतीतहन्तिराजभिर्भयेयेचित्सुक्षितिंदधे। नास्ययवर्तानतरुतातामहाधनेनार्भेअस्तिवज्रिणःणः॥१.०४०.०८॥१३ ऋषिःः- गृत्समदःसमदः॥ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् देवता- १, ५, ९, ११, १७, १९ब्रह्मणस्पतिः; २-४, ६-८, १०, १२-१६, १८बृहस्पतिः॥ ः॥ छन्दः–१दः–१, ४, ५, १०-१२जगती; २, ७-९, १३, १४विराड्जगतीगती; ३, ६, १६, १८निचृज्जगतीगती; १५, १७भुरिक्त्रिष्टुप्ुप्; १९निचृत्त्रिष्टुप्॥ुप्॥स्वरःवरः-१-१४, १६, १८ निषादःषादः; १५, १७, १९धैवतः॥ गणानांत्वावागणपतिं ंहवामहेकविंंकवीनामुपमश्रवस्तमम् तमम्। ज्येष्ठराजंराजंब्रह्मणांणांब्रह्मणस्पतपतआनःशृण्वन्नूतिभिःसीदसादनम्॥२.०२३.०१॥१४ देवाश्चित्तेअसुर्यप्रचेतसोबृहस्पतेपतेयज्ञियंयंभागमानशुः। उस्राइवसूर्योज्योतिषाषामहोविश्वेषामिज्जनिताताब्रह्मणामसि॥२.०२३.०२॥१५ आविबाध्यायापरिरापस्तमांसिचज्योतिष्मन्तंतंरथमृतस्ययतिष्ठसि। बृहस्पतेपतेभीमममित्रदम्भनंनंरक्षोहणंहणंगोत्रभिदंदंस्वर्विदम्दम्॥२.०२३.०३॥१६ सुनीतिभिर्नयसित्रायसेायसेजनंयस्तुभ्यंयंदाशान्न तमंहोअश्नवत्वत्। ब्रह्मद्विषस्तपनोमन्युमीरसिबृहस्पतेपतेमहि तत्तेमहित्वनम्वनम्॥२.०२३.०४॥१७ नतमंहोनदुरितंतंकुतश्चनननारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनःनः। विश्वाइदस्माद्ध्वरसोविबाधसेयंसुगोपापारक्षसिब्रह्मणस्पतेपते॥२.०२३.०५॥१८ त्वंवंनोगोपाःपाःपथिकृद्विचक्षणस्तवतवव्रतायतायमतिभिर्जरामहेरामहे। बृहस्पतेपतेयोनोअभि ह्वरोदधेस्वावातंमर्मर्तुदुच्छुनानाहरस्वतीवती॥२.०२३.०६॥१९ उतवायोनोमर्चयादनागसोऽरातीवाऽरातीवामर्तःसानुकोवृकः। बृहस्पतेपतेअपतंवर्तयायापथःसुगंगंनोअस्यैयैदेववीतयेकृधि ॥२.०२३.०७॥२० त्रातारंातारंत्वावातनूनांहवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् युम्। बृहस्पतेपतेदेवनिदो निबर्हय मादुरेवाउत्तरंरंसुम्नमुन्नशन्शन्॥२.०२३.०८॥२१ त्वयावयावयंसुवृधावृधाब्रह्मणस्पतेपतेस्पार्हावसुमनुष्यायाददीमहि । यानोदूरेतळितोयाअरातयोऽभि सन्तिजम्भयायाताअनप्नसःसः॥२.०२३.०९॥२२ त्वयावयावयमुत्तमंमंधीमहेवयोबृहस्पतेपतेपप्रिणाणासस्निनानायुजा। मानोदुःशंसोअभिदिप्सुरीशतशतप्रसुशंसाशंसामतिभिस्तारिषीमहि॥२.०२३.१०॥२३ अनानुदोवृषभोजग्मिराहवंराहवंनिष्टप्ताशत्रुंुंपृतनासुसासहिः ः। असि सत्य ऋणयाब्रह्मणस्पतपतउग्रस्य चिद्दमितातावीळुहर्षिणः णः॥२.०२३.११॥२४ अदेवेनमनसायोरिषण्यतिशासामुग्रो मन्यमानोजिघांसति। बृहस्पतेपतेमाप्रणक्तस्य नोवधोनिकर्ममन्युंयुंदुरेवस्ययशर्धतःतः॥२.०२३.१२॥२५ भरेषुहव्योनमसोपसद्यो गन्तातावाजेषुसनिताताधनंधनम्। विश्वाइदर्योअभिदिप्स्वो३ मृधोबृहस्पतिर्विववर्हारथाँइव॥२.०२३.१३॥२६ तेजिष्ठयायातपनीरक्षसस्तपतपयेत्वावानिदेदेदधिरेरेदृष्टवीर्यम्म्। ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं१यं१बृहस्पतेपतेविपरिरापोअर्दय ॥२.०२३.१४॥२७ बृहस्पतेपतेअति यदर्योअर्हाद्द्युमद्विभातिक्रतुमज्जनेषुनेषु। यद्दीदयच्छवसछवसऋतप्रजातजाततदस्मासुद्रविणंणंधेहि चित्रम्म्॥२.०२३.१५॥२८ मानःस्तेनेभ्योयेअभि द्रुहस्पदेपदेनिरामिणोरिपवोऽन्नेषुेषुजागृधुः। आदेवानामोहतेहतेविव्रयोहृदिबृहस्पतेपतेनपरःसाम्नोविदुःदुः॥२.०२३.१६॥२९ विश्वेभ्योहित्वावाभुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नःकविःः। सऋणचिदृणयाणयाब्रह्मणस्पतिर्द्रुहोहन्तातामहऋतस्ययधर्तरि॥२.०२३.१७॥३० तवश्रियेयेव्यजिहीतहीतपर्वतोगवांगोत्रमुदसृजोयदङ्गिरःरः। इन्द्रेणेणयुजातमसापरीवृतंवृतंबृहस्पतेपतेनिरपामौब्जोअर्णवम्वम्॥२.०२३.१८॥३१ ब्रह्मणस्पतेपतेत्वमस्य यन्तातासूक्तस्य बोधि तनयंचजिन्व । विश्वंतद्भद्रंयदवन्ति देवाबृहद्वदेमदेमविदथेदथेसुवीराःवीराः॥२.०२३.१९॥३२ ऋषिःः- गृत्समदःसमदः॥ देवता- १- ११, १३- १६ब्रह्मणस्पतिः; १२ब्रह्मणस्पतिरिन्द्रश्च॥ छन्दःदः- १,७, ९, ११निचृज्जगतीगती; २, ३त्रिष्टुप्ुप्४, ५स्वराट्त्रिष्टुप्ुप्; ६, ८, १४जगती; १० स्वराड्वराड्जगती; १२, १६निचृत्त्रिष्टुप्ुप्; १३भुरिग्जगतीजगती; १५भुरिक्त्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- १, ६- ११, १३, १४निषादःषादः; २-५, १२, १५, १६धैवतः॥ सेमामविड्ढि प्रभृतिंयईशिषेऽयाषेऽयाविधेमधेमनवयामहागिरारा। यथानोमीढ्वान्स्तवतेतवतेसखातवबृहस्पतेपतेसीषधःसोततनोमतिम्म्॥२.०२४.०१॥३३ योनन्त्वान्यनमन्न्योजसोतादर्दर्मन्युनायुनाशम्बराणिवि। प्राच्यावयदच्युतायुताब्रह्मणस्पतिराराचाविशद्वसुमन्तंतंविपर्वतम्तम्॥२.०२४.०२॥३४ तद्देवानांेवानांदेवतमायकर्त्वमश्रथ्नन्दृळ्हाव्रदन्त वीळिता ता। उद्गाआजदभिनद्ब्रह्मणाणावलमगूहत्तमो व्यचक्षयत्स्वःवः॥२.०२४.०३॥३५ अश्मास्यमवतंयमवतंब्रह्मणस्पतिर्मधुधारमभियमोजसातृणत्जसातृणत्। तमेवविश्वेपपिरेरेस्वर्दृशोबहुसाकंसिसिचुरुत्समुद्रिणम्णम्॥२.०२४.०४॥३६ सनाताकाचिद्भुवनाुवनाभवीत्वावामाद्भिःशरद्भिर्दुरोवरन्ततवः। अयतन्ताताचरतोअन्यदन्यदिद्याचकारवयुनाब्रह्मणस्पतिः॥२.०२४.०५॥३७ अभिनक्षन्तोअभि येतमानशुर्निधिं ंपणीनांपरमंगुहाहितम्तम्। तेविद्वांसःांसःप्रतिचक्ष्यानृतायानृतापुनर्यततउआयन्तदुदीयुराविशम्शम्॥२.०२४.०६॥३८ ऋतावानःप्रतिचक्ष्यानृतायानृतापुनरातआतस्थुःथुःकवयोमहस्पथःपथः। तेबाहुभ्यांयांधमितमग्निमश्मनिनकिः ःषोअस्त्यरणोजहुर्हितम्॥२.०२४.०७॥३९ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् ऋतज्येनयेनक्षिप्रेणेणब्रह्मणस्पतिर्यत्रवष्टिप्रतदश्नोति धन्वनावना। तस्य साध्वीरिषवोयाभिरस्यति नृचक्षसोदृशयेशयेकर्णयोनयःनयः॥२.०२४.०८॥४० ससंनयःसविनयःनयःपुरोहितः तःससुष्टुतःुतःसयुधि ब्रह्मणस्पतिः। चाक्ष्मोयद्वाजंाजंभरतेमतीधनादित्सूर्यस्तपतितप्यतुर्वृथाथा॥२.०२४.०९॥४१ विभुभुप्रभुभुप्रथमंथमंमेहनावतोबृहस्पतेःपतेःसुविदत्राणिराध्याया। इमासातानि वेन्यस्य वाजिनो येनजनाउभयेभुञ्जतेतेविशःशः॥२.०२४.१०॥४२ योऽवरेऽवरेवृजनेविश्वथाथाविभुर्महामुहामुरण्वःवःशवसाववक्षिथ । सदेवोदेवान्प्रति पप्रथेथेपृथुविश्वेदुेदुतापरिभूर्ब्रह्मणस्पतिः॥२.०२४.११॥४३ विश्वंसत्यंयंमघवानायुवोरिदापश्चन नप्रमिनन्तिव्रतंतंवाम्। अच्छेन्द्राब्रह्मणस्पतीपतीहविर्नोऽन्नंयुजेववाजिना नाजिगातम्गातम्॥२.०२४.१२॥४४ उताशिष्ठााअनुशृण्वन्तिवह्नयःयःसभेयोविप्रोभरतेमतीधना। वीळुद्वेषाेषाअनुवशऋणमाददिः ःसहवाजीसमिथेथेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२४.१३॥४५ ब्रह्मणस्पतेरभवद्यथावशंथावशंसत्योमन्युर्महिकर्माकरिष्यतःयतः। योगाउदाजत्ससदिवेवेविचाभजन्महीव हीवरीतिःःशवसासरत्पृथक्पृथक्॥२.०२४.१४॥४६ ब्रह्मणस्पतेपतेसुयमस्य विश्वहाहारायःस्यामयामरथ्यो३ वयस्वतःवतः। वीरेषुवीराँउपपृङ्धिनस्त्वंवंयदीशानो ब्रह्मणाणावेषि मेहवम्॥२.०२४.१५॥४७ ब्रह्मणस्पतेपतेत्वमस्य यन्तातासूक्तस्य बोधि तनयंचजिन्व । विश्वंतद्भद्रंयदवन्ति देवाबृहद्वदेमदेमविदथेदथेसुवीराःवीराः॥२.०२४.१६॥४८ ऋषिःः-गृत्समदः॥समदः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- १, २जगती; ३निचृज्जगतीगती; ४, ५विराड्जगतीगती॥ स्वरःवरः- निषादःषादः॥ इन्धानोअग्निंवनवद्वनुष्यतःयतःकृतब्रह्माशूशुवद्रातहव्य इत्। जातेनजातमति सप्रसर्सृतेतेयंयंयुजंकृणुतेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२५.०१॥४९ वीरेभिर्वीरान्वनवद्वनुष्यतोगोभीभीरयिंंपप्रथद्बोधतित्मनाना। तोकंकंचतस्य तनयंचवर्धतेतेयंयंयुजंकृणुतेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२५.०२॥५० सिन्धुर्नक्षोदःदःशिमीवाँमीवाँऋघायतोवृषेववध्रीँरभिवष्ट्योजसाजसा। अग्नेरिव प्रसितिर्नाह वर्तवेवेयंयंयुजंकृणुतेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२५.०३॥५१ तस्माअर्षन्तिदिव्यायाअसश्चतःतःससत्वभिःप्रथमोगोषुषुगच्छति। अनिभृष्टतविषिर्हन्त्योजसाजसायंयंयुजंकृणुतेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२५.०४॥५२ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् तस्माइद्विश्वेधुनयन्ततसिन्धवोऽच्छिद्राशर्मदधिरेरेपुरूणि । देवानांसुम्नेसुभगःभगःसएधतेयंयंयुजंकृणुतेब्रह्मणस्पतिः॥२.०२५.०५॥५३ ऋषिःः-गृत्समदः॥समदः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- १, ३जगती; २, ४निचृज्जगतीगती॥ स्वरवर:- निषादःषादः॥ ऋजुरिच्छंसो वनवद्वनुष्यतोदेवयन्निदेवयन्तमभ्यसत्यसत्। सुप्रावीरिद्वनवत्पृत्सुदुष्टरंरंयज्वेदयज्योर्विभजाति भोजनम्जनम्॥२.०२६.०१॥५४ यजस्वववीरप्रविहिमनायतोभद्रंमनःकृणुष्वववृत्रतूर्ये। हविष्कृणुष्व सुभगोयथाससि ब्रह्मणस्पतेरवपतेरवआवृणीमहे॥२.०२६.०२॥५५ सइज्जनेनेनसविशाशासजन्मनानासपुत्रैर्वाजंजंभरतेधनानृभिः ः। देवानांयःपितरमाविवासतिश्रद्धामनामनाहविषाषाब्रह्मणस्पतिम्म्॥२.०२६.०३॥५६ योअस्मैहव्यैर्घृतवद्भिरविधत्प्रतंप्राचाचानयति ब्रह्मणस्पतिः। उरुष्यतीमंहसोरक्षतीतीरिषों३ऽहोश्चिदस्माउरुचक्रिरद्भुतःुतः॥२.०२६.०४॥५७ ऋषिःः- वसिष्ठः॥ः॥ देवता- इन्द्राब्रह्मणस्पती॥पती॥ छन्दःदः- निचृत्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- धैवतः॥ तमुज्येष्ठंनमसाहविर्भिःसुशेवंशेवंब्रह्मणस्पतिंगृणीषे। इन्द्रंश्लोकोमहि दैव्यःयःसिषक्तुुयोब्रह्मणोदेवकृतस्ययराजा॥७.०९७.०३॥५८ इयंवांब्रह्मणस्पतेपतेसुवृक्तिर्ब्रह्मेन्द्रायायवज्रिणेणेअकारि । अविष्टंधियोजिगृतंगृतंपुरंधीर्जजस्तमर्यो वनुषामरातीः॥७.०९७.०९॥५९ ऋषि:- शिरिम्बिठोभारद्वाजःाजः॥ देवता- ब्रह्मणस्पतिः॥ छन्दःदः- २निचृदनुष्टुप्ुप्३अनुष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ चत्तोइतश्चत्तामुतःामुतःसर्वाभ्रूणान्यारुषीषी। ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् अराय्यंयंब्रह्मणस्पतेपतेतीक्ष्णशृङ्गोदृषन्निहि॥१०.१५५.०२॥६० अदोयद्दारुप्लवतेवतेसिन्धोःपारेअपूरुषम्षम्। तदारभस्ववदुर्हणोतेनगच्छ परस्तरम्तरम्॥१०.१५५.०३॥६१ अग्निर्येन विराजतिसूर्योयेनविराजति। विराज्येनयेनविराजतितेनास्मान् ान्ब्रह्मणस्पतेपतेविराजराजसमिधंधंकुरु ॥१०.१२८.१२॥६२ ऋषिःः-पायुर्भारद्वाजःाजः॥ देवता- युद्धभूमिर्ब्रह्मणस्पतिरदितिश्च॥ छन्दः–पङ्क्तिः॥ः॥ स्वरःवरः- पञ्चमःमः॥ यत्रबाणाःसम्पतन्तिकुमाराविशिखाखाइव। तत्रानोब्रह्मणस्पतिरदितिःशर्मयच्छतुविश्वाहाहाशर्मयच्छतु॥६.०७५.१७॥६३ ऋषिःः-प्रचेताः॥चेताः॥ देवता- दुःस्वप्नघ्नम्म्॥ छन्दःदः- विराडनुष्टुप्ुप् ॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ यदिन्द्रब्रह्मणस्पतेऽभिद्रोहंहंचरामसि । प्रचेताचेतानआङ्गिरसोद्विषतांषतांपात्वंहसःवंहसः॥१०.१६४.०४॥६४ ऋषिःः- नभःप्रभेदनोवैरूपः पः॥ देवता- इन्द्रः॥ छन्दःदः- निचृत्त्रिष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- धैवतः॥ निषुसीदगणपतेगणेषुत्वामाहुर्विप्रतमंतमंकवीनाम्। नऋतेत्वत्क्रियतेयतेकिंंचनारेमहामर्कं मघवञ्चित्रमर्च॥१०.११२.०९॥६५ ऋषिःः- बन्ध्वादयोगौपायनाःपायनाः॥ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् देवता- हस्तःतः॥ छन्दःदः- निचृदनुष्टुप्ुप्॥ स्वरःवरः- गान्धारःधारः॥ अयंमेहस्तोभगवानयंमेभगवत्तरःरः। अयंमेविश्वभेषजोऽयंऽयंशिवाभिमर्शनःनः॥१०.०६०.१२॥६६ ऋषिः–कुसीदीकाण्वः॥वः॥ देवता-इन्द्रः॥ः॥ छन्दःदः- १, ५, ८गायत्रीी; २, ३, ६, ७निचृद्गायत्री; ४, ९विराड्गायत्री॥ स्वरःवरः–षड्जः॥ः॥ आतूनइन्द्रक्षुमन्तंतंचित्रंग्राभंाभंसंगृभाय। महाहस्तीतीदक्षिणेनणेन॥८.०८१.०१॥ विद्माहित्वावातुविकूर्मिंतुविदेष्णंणंतुवीमघम्वीमघम्। तुविमात्रमवोभिः॥८.०८१.०२॥ नहि त्वावाशूरदेवानमर्तासोदित्सन्तम्तम्। भीमंनगांवारयन्तेते॥८.०८१.०३॥ एतोन्विन्द्रंस्तवामेशानंतवामेशानंवस्वःवःस्वराजम्वराजम्। नराधसामर्धिषन्नः॥८.०८१.०४॥ प्रस्तोषदुपषदुपगासिषच्छ्रवत्सामसामगीयमानम्। अभि राधसाजुगुरत्॥८.०८१.०५॥ आनोभरदक्षिणेनाभिसव्येनयेनप्रमृश। इन्द्रमानोवसोर्निर्भाक्क्॥८.०८१.०६॥ उपक्रमस्वावाभरधृषताधृष्णोजनानाम्। अदाशूष्टरस्य यवेदः॥८.०८१.०७॥ इन्द्रयउनुतेअस्तिवाजोविप्रेभिःसनित्वःवः। अस्माभिःसुतंसनुहि ॥८.०८१.०८॥ सद्योजुवस्तेतेवाजाअस्मभ्यंयंविश्वश्चन्द्राःाः। वशैश्च मक्षूजरन्तेते॥८.०८१.०९॥ ब्रह्मणस्पतिसूक्तम्म् ॥ॐशान्तिःःशान्तिःःशान्तिःः॥ इति ब्रह्मणस्पतिसूक्तंंसम्पूर्णम्म्॥
About this suktam — Brahma
Devotional recitation is one of the simplest and most powerful practices in the Hindu tradition. Regular chanting calms the mind, purifies the atmosphere of the home, and deepens one’s connection with the deity. These sacred compositions have been sung by devotees for generations and are suitable for daily practice, during morning or evening puja, or on special festival days.
How to chant
Sit comfortably facing your home altar or a clean, quiet space. Light a lamp or incense if you wish. Begin with a short prayer to Ganesha, then recite the text slowly and clearly, focusing on the meaning rather than speed. Consistency matters more than duration — even five minutes of daily chanting brings visible peace of mind.